en	Are you for or against Poland's membership in the European Union?
pl	Czy popiera Pan(i) czy też nie popiera członkostwo Polski w Unii Europejskiej?

en	What are the main advantages of Poland's membership in the European Union?
pl	Jakie są najważniejsze korzyści, jakie uzyskała Polska ze wstąpienia do Unii Europejskiej?

en	What are, in your opinion, the main losses resulting from Poland's accession to the European Union?
pl	A jakie są Pana(i) zdaniem największe straty, jakie odniosła Polska wraz ze wstąpieniem do Unii Europejskiej?

en	Have you ever come across such terms: „European Funds” or „Union Funds”?
pl	Czy spotkał(a) się Pan(i) z określeniami „Fundusze Europejskie” lub „Fundusze Unijne”?

en	What do you think the European funds are about?
pl	Czym Pana(i) zdaniem są Fundusze Europejskie?

en	Please state if you find the topic of the EF interesting?
pl	Proszę powiedzieć, czy tematyka FE jest dla Pana(i) interesująca?

en	What is the most interesting aspect of the EF for you?
pl	A co Pana(ią) interesuje najbardziej jeśli chodzi o FE?

en	Which social groups have derived the greatest advantages from the European Funds?
pl	Kto, jakie grupy społeczne Pana(i) zdaniem najbardziej zyskały dzięki Funduszom?

en	Do you think that the European Funds will contribute to Poland's development?
pl	Jak Pan(i) sądzi, czy Fundusze Europejskie przyczyniają się do rozwoju Polski?

en	Which objectives, areas or actions do you think the European Funds are targeted at in Poland?
pl	Jak Pan(i) sądzi, na jakie cele, obszary lub na jakie działania są przeznaczane Fundusze Europejskie w Polsce?

en	Please give all examples which come to your mind.
pl	Proszę wymienić wszystkie przykłady, które przychodzą Panu(i) na myśl.

en	Which objectives, areas or actions do you think the European Funds should be targeted at in Poland?
pl	Na jakie cele, obszary lub na jakie działania, Pana(i) zdaniem powinny być przeznaczane FE w Polsce?

en	Is the quality of life of the Poles improving, in your opinion?
pl	Jak Pan(i) sądzi, czy dzięki Funduszom Europejskim jakość życia Polaków poprawia się?

en	Do you notice any changes in your closest environment thanks to the use of the European Funds?
pl	Czy dostrzega Pan(i) zmiany w swoim najbliższym otoczeniu dzięki wykorzystywaniu Funduszy Europejskich?

en	Please indicate the changes you notice in your closest environment thanks to the use of the European Funds?
pl	Proszę powiedzieć, jakie zmiany Pan(i) zauważa w swoim najbliższym otoczeniu dzięki wykorzystywaniu Funduszy Europejskich?

en	Please finish the sentence: the European Funds enable me to: ..........................
pl	Proszę dokończyć zdanie: dzięki Funduszom Europejskim mogę: ..........................

en	Who do you think may apply for funding from the European Funds?
pl	Czy Pana(i) zdaniem może Pan(i) ubiegać się o środki z FE?

en	Do you believe you will benefit from the European Funds of from the changes the Funds trigger?
pl	Czy uważa Pan(i), że Pan(i) sam(a) osobiście korzysta z Funduszy Europejskich lub ze zmian, jakie dzięki nim zachodzą?

en	Please describe how you use the European Funds or please describe the changes the Funds trigger?
pl	Proszę powiedzieć, w jaki sposób Pan(i) korzysta z Funduszy Europejskich lub zmian, jakie dzięki nim zachodzą?

en	Do you know anybody who has used or is using the European Funds or the changes the Funds trigger?
pl	A czy zna Pan(i) może kogoś, kto skorzystał lub korzysta z Funduszy Europejskich lub ze zmian, jakie dzięki nim zachodzą?

en	Please describe how your acquaintance is using the European Funds or the changes the Funds trigger?
pl	Proszę powiedzieć, w jaki sposób Pana(i) znajomy(a) korzysta z Funduszy Europejskich lub zmian, jakie dzięki nim zachodzą?

en	Have you ever participated in a project co-financed from the European Funds or from a free or co-financed training?
pl	Czy kiedykolwiek uczestniczył(a) Pan(i) w przedsięwzięciu dofinansowanym z Funduszy Europejskich, lub korzystał(a) z bezpłatnego lub dofinansowanego z FE szkolenia?

en	Have you ever applied for financial support from the European Funds?
pl	A czy Pan(i) osobiście ubiegał(a) się w przeszłości o wsparcie w ramach Funduszy Europejskich?

en	Please indicate to what extent you would recommend you acquaintances to apply for financial support from the European Funds?
pl	Proszę powiedzieć, na ile polecił(a)by Pan(i) bądź nie polecił(a)by Pan(i) swoim znajomym ubieganie się o wsparcie z Funduszy Europejskich?

en	Please answer according to the scale 0-10, where 0 - I would not decisively recommend, 10 - I would readily recommend.
pl	Proszę użyć skali 0-10, gdzie 0 - stanowczo nie poleci(a)łbym, 10 - bardzo chętnie polecił(a)bym.

en	How do you assess the application process for the European Funds?
pl	Jak Pan(i) ocenia proces ubiegania się o Fundusze Europejskie?

en	Why do you assess the application process for the EF negatively?
pl	Dlaczego negatywnie ocenia Pan(i) proces ubiegania się o FE?

en	For what purposes have you applied for funding from the EF?
pl	Na jakie cele ubiegał(a) się Pan(i) o wsparcie ze środków FE?

en	Have you ever considered applying for co-financing from the EF?
pl	A czy w przeszłości rozważał(a) Pan(i) złożenie wniosku o dofinansowanie ze środków FE?

en	Why have you ultimately not submitted the application for co-financing from the EF?
pl	Dlaczego ostatecznie nie złożył(a) Pan(i) wniosku o dofinansowanie ze środków FE?

en	Do you intend to apply for financial support from the EF?
pl	Czy zamierza Pan(i) ubiegać się o wsparcie w ramach FE?

en	Why do you not intend to apply for financial support from the EF?
pl	Z jakich powodów nie zamierza się Pan(i) starać o wsparcie w ramach FE?

en	For what purposes do you intend to apply for financial support from the EF?
pl	Na jakie cele zamierza ubiegać się Pan(i) o wsparcie ze środków FE?

en	Could you list concrete ventures, projects which have been implemented with the co-financing from the EF?
pl	Czy mógłby(mogłaby) Pan(i) wymienić konkretne przedsięwzięcia, projekty zrealizowane dzięki dofinansowaniu z FE?

en	Which groups or entities may apply for a grant from the European Funds?
pl	Jakie grupy osób lub podmiotów mogą ubiegać się o dotację z Funduszy Europejskich?

en	Have all the entitled entities got, in your opinion, equal chances to get co-financing from the EF?
pl	Czy każdy uprawniony ma, Pana(i) zdaniem, takie same szanse na uzyskanie dofinansowania w ramach FE?

en	If not all the entitled entities have got equal changes to get co-financing, which entities are preferred?
pl	Skoro nie każdy ma równe szanse na uzyskanie dofinansowania, komu jest łatwiej je otrzymać?

en	Is it easy, in your opinion to get co-financing from the European Union?
pl	Czy, Pana(i) zdaniem, łatwo jest uzyskać dofinansowanie z Unii Europejskiej?

en	What are the reasons you believe it is difficult to get co-financing from the European Union?
pl	Z jakich powodów uważa Pan(i), że trudno jest uzyskać dofinansowanie z Unii Europejskiej?

en	Do you think the European Funds are effectively used in Poland?
pl	Czy generalnie według Pana(i) Fundusze Europejskie są w Polsce dobrze wykorzystywane?

en	To what extent do you agree with the following statements concerning the European Funds?
pl	Na ile zgadza się Pan(i) lub nie zgadza z poniższymi stwierdzeniami dotyczącymi Funduszy Europejskich?

en	Please answer according to the scale from 1 (I absolutely disagree) to 5 (I decisively agree):
pl	Do odpowiedzi proszę użyć skali od 1 (zdecydowanie się nie zgadzam) do 5 (zdecydowanie się zgadzam):

en	Using the European Funds requires the knowledge of many complicated procedures;
pl	Korzystanie z Funduszy Europejskich wymaga znajomości wielu skomplikowanych procedur

en	To get funding from the EF, you have got to have connections;
pl	Aby pozyskać środki z FE trzeba mieć znajomości

en	To get funding from the EF, you have to appoint an intermediary/advisory/consulting company;
pl	Aby pozyskać środki z FEtrzeba korzystać z usług firm pośredniczących / doradczych / konsultingowych

en	Poland receives more funding from the European Union than it contributes thereto;
pl	Polska dostaje więcej funduszy z Unii Europejskiej niż do niej odprowadza

en	An ordinary citizen is not able to use the Union funding.
pl	Zwykły człowiek nie ma możliwości skorzystania z pieniędzy unijnych

en	Have you ever seen this sign?
pl	Czy widział(a) Pan(i) wcześniej ten znak?

en	Where have you seen this sign?
pl	Gdzie widział(a) Pan(i) ten znak?

en	Have you recently come across an advertisement, programme, article or other information about the European Funds?
pl	Czy spotkała się Pan(i) ostatnio z jakąś reklamą, programem, artykułem lub informacjami o Funduszach Europejskich?

en	Where have you recently come across an advertisement, programme, article or other information about the European Funds?
pl	Gdzie ostatnio spotkał(a) się Pan(i) z reklamą, programem, artykułem lub informacjami o FE?

en	Please think about a concrete advertisement, programme, article or information about the European Funds you have seen or heard most recently.
pl	A teraz proszę przypomnieć sobie jedną konkretną reklamę, program, artykuł lub informację o Funduszach Europejskich, którą widział(a) lub słyszał(a) Pan(i) jako ostatnią.

en	Where have you come across that?
pl	Gdzie się z nią / nim Pan(i) zetknął(ęła)?

en	What was the form of the last information about the EF you have come across?
pl	Jaką formę miała informacja o FE, z którą zetknął(ęła) się Pan(i) jako ostatnią?

en	What can you remember from the last advertisement, programme, article or information about the European Funds you have come across?
pl	Co zapamiętał(a) Pan(i) z tej ostatnio spotkanej reklamy, programu, artykułu lub informacji o Funduszach Europejskich?

en	Did the advertisement, programme, article or information present the European Funds in a positive, negative or neutral way?
pl	Czy ta reklama, program, artykuł lub informacja prezentowała Fundusze Europejskie w pozytywnym, negatywnym czy neutralnym świetle?

en	Did the advertisement, programme, article or information make you more interested in the European Funds?
pl	Czy ta reklama, program, artykuł lub informacja zwiększyła Pana(i) zainteresowanie Funduszami Europejskimi?

en	How often do you come across information about the European Funds?
pl	Jak często spotyka się z Pan(i) z informacjami o Funduszach Europejskich?

en	Do you find the information about the European Funds you come across understandable?
pl	A proszę powiedzieć, czy informacje o Funduszach Europejskich, z którymi się Pan(i) spotyka, są Pana(i) zdaniem przekazywane zrozumiałym językiem?

en	Do you find the information about the European Funds you come across credible?
pl	Czy informacje o Funduszach Europejskich, z którymi się Pan(i) spotyka, są Pana(i) zdaniem wiarygodne?

en	If you wished to learn to learn more about the European Funds, where would you search for information?
pl	Gdyby chciał(a) się Pan(i) dowiedzieć więcej o Funduszach Europejskich, gdzie szukał(a)by Pan(i) informacji?

en	Do you find the information about the European Funds easily accessible?
pl	Czy Pana(i) zdaniem informacja na temat Funduszy Europejskich są łatwo dostępne?

en	If you wished to get a Union grant, where would you search for information?
pl	A proszę powiedzieć, gdyby Pan(i) chciał(a) uzyskać dotację unijną - gdzie szukał(a)by Pan(i) informacji?

en	Have you ever heard about the European Funds Information Points which provide free information about the possibilities to get co-financing or participated in co-financed trainings, among other things?
pl	Proszę powiedzieć, czy słyszał(a) Pan(i) o Punktach Informacyjnych Funduszy Europejskich, w których można bezpłatnie dowiedzieć się m.in. o możliwościach uzyskania dofinansowania lub wzięcia udziału w dofinansowanych szkoleniach?

en	Have you ever heard about the Internet website www.funduszeeuropejskie.gov.pl, which is called the European Funds Portal and contains information about the possibilities to get co-financing from the European Union, among other things?
pl	Proszę powiedzieć, czy słyszał(a) Pan(i) o stronie internetowej www.funduszeeuropejskie.gov.pl, zwanej Portalem Funduszy Europejskich, na której można znaleźć informacje m.in. o możliwościach uzyskania dofinansowania z Unii Europejskiej?

en	How would you assess your knowledge about the European Funds?
pl	Jak by Pan(i) określił(a) swój poziom wiedzy na temat Funduszy Europejskich?

en	Please answer according to the scale from 1 to 6, where 1 - I hardly know them, and 6 - I know a lot about them.
pl	Proszę posłużyć się skalą ocen szkolnych od 1 do 6, gdzie 1 oznacza - nie wiem o nich prawie nic, a 6 oznacza wiem o nich bardzo dużo.

en	How often do you read all-Poland dailies or other dailies?
pl	Jak często czyta Pan(i) ogólnopolskie dzienniki lub inną gazetę codzienną?

en	Please name the all-Poland dailies or other dailies you mostly read?
pl	Proszę powiedzieć, jakie ogólnopolskie dzienniki lub gazety codzienne czyta Pan(i) najczęściej?

en	Do you prefer newspapers in paper or electronic form?
pl	A proszę powiedzieć, czy częściej czyta Pan(i) wersje papierowe, czy elektroniczne?

en	How often do you read regional or local newspapers issued in your voivodeship?
pl	Jak często czyta Pan(i) gazety regionalne lub lokalne wydawane w Pana(i) województwie?

en	Which regional or local newspapers do you mostly read?
pl	Proszę powiedzieć, jakie gazety regionalne lub lokalne czyta Pan(i) najczęściej?

en	How often do you read weeklies or monthlies?
pl	Jak często czyta Pan(i) tygodniki lub miesięczniki?

en	Please name the weeklies or monthlies you mostly read?
pl	Proszę powiedzieć, jakie tygodniki lub miesięczniki czyta Pan(i) najczęściej?

en	How often do you listen to the radio?
pl	Jak często słucha Pan(i) radia?

en	Please name the radio stations you mostly listen to?
pl	Proszę powiedzieć, jakich stacji radiowych słucha Pan(i) najczęściej?

en	How often do you watch television?
pl	Jak często ogląda Pan(i) telewizję?

en	Please name the TV channels you mostly watch?
pl	Jakie kanały telewizyjne ogląda Pan(i) najczęściej?

en	How often do you use the Internet?
pl	Jak często korzysta Pan(i) z Internetu?

en	Please name the Internet websites you mostly visit?
pl	Proszę, powiedzieć, jakie strony internetowe odwiedza Pan(i) najczęściej?

en	Do you have a social media profile?
pl	Czy posiada Pan(i) konto w jakimkolwiek serwisie społecznościowym?

en	Please name the social media where you have the profile?
pl	Proszę podać nazwę serwisu społecznościowego, w którym posiada Pan(i) konto/konta?

en	How often do you use the social media?
pl	Jak często korzysta Pan(i) z serwisów społecznościowych?

en	Do you follow any bloggers, vloggers, YouTuber, Snapchat users or users of any other social medial portal?
pl	Czy obserwuje Pan(i) jakieś osoby posiadające bloga, vloga, konto na YouTube, Snapchacie lub innym portalu społecznościowym?

en	Please name the person/profile you follow?
pl	Proszę powiedzieć, jak nazywa się osoba/konto, które Pan(i) obserwuje?

en	The activities carried out in the framework of the Cohesion Policy of the European Union and their effects should be widely publicised and disseminated so that citizens the EU can better understand the functioning of the European Community.
pl	Widoczność działań i efektów PS ma kluczowe znaczenie dla dostrzegania i zrozumienia przez obywateli działań UE.

en	The reason is that the Cohesion Policy involves investments which are important both on the European and national and local level and are used by the citizens in their every-day life; they can notice every day what the EU does for them.
pl	Wynika to z tego, że PS zapewnia ważne inwestycje na poziomie europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, z których obywatele korzystają w życiu codziennym i na co dzień mogą obserwować, co UE dla nich robi.

en	This means that the communication activities must be carried out on multiple levels – both by beneficiaries and managing authorities.
pl	Aby efekty PS były dostrzegane i rozumiane, komunikowanie ich musi być skuteczne.

en	In the Member States which implement many operational programmes on the national and regional level, the activities should be planned, partly coordinated and carried out by the Member State on the national level in case it chooses this method of coordination.
pl	To znaczy, że komunikacja musi być prowadzona przez beneficjentów, IZ, ale także w przypadku PCz, w których jest wiele PO, działania powinny być planowane, koordynowane i prowadzone przez PCz.

en	An analogous model for ensuring the visibility and brand promotion functions on the non-public market.
pl	Analogiczny model promowania funkcjonuje na rynku niepublicznym.

en	On one hand, companies which possess several or a dozen of brands or so have teams which promote different brands; on the other hand, the promotion is coordinated by a central institution and is embedded in one common promotion strategy for the whole company.
pl	Firmy, które są właścicielami kilku lub kilkunastu marek, mają zespoły, które promują poszczególne marki, ale z drugiej strony promocja odbywa się w sposób skoordynowany przez centralę i wynika z wspólnej strategii promocji całej firmy.

en	This allows to raise brand awareness among recipients in a more effective way.
pl	Zapewnia to skuteczniejsze budowanie świadomości opinii publicznej.

en	The Proposal of the CPR 2021-2027 transfers many competences in the field of promotion from the level of the Member State to the level of the managing authority.
pl	Tymczasem w propozycji CPR 2021-2027 wiele kompetencji przeniesiono z poziomu PCz na poziom IZ.

en	It also waives the obligation to prepare a communication strategy for the OP.
pl	Zniesiono także obowiązek tworzenia strategii komunikacji dla PO.

en	In the Member States which implement many different programmes and have many different institutions implementing the European funds, this will result in the fragmentation of activities, the lack of their coherence in the communication targeted at the general public, and consequently to the communication chaos in the media. This will weaken the building of a European mind-set.
pl	W przypadku PCz, w których jest wiele różnych programów oraz instytucji , doprowadzi to do rozdrobnienia działań, braku ich spójności w odbiorze przez opinię publiczną, a w efekcie do chaosu komunikacyjnego.

en	The Regulation should allow for an option to appoint a Coordinating Body for communication and promotion on the level of the Member State and for a possibility to prepare a common communication strategy for all or many programmes.
pl	Rozporządzenie powinno przewidywać opcjonalną możliwość powołania Coordinating Body w PCz w tym zakresie, a także opracowania strategii komunikacji wspólnej dla wszystkich lub wielu PO.

en	The Coordinating Body (CB) could be appointed to coordinate and partly carry out communication activities concerning common matters of many funds or operational programmes (eg. common visualisation, coherent templates of promotional materials, common activities and information tools for many programmes, etc.).
pl	Coordinating Body mógłby zostać wyznaczony do koordynacji i częściowej realizacji działań komunikacyjnych dla zagadnień, które są wspólne dla wielu funduszy lub programów operacyjnych.

en	The proposed option to appoint a Coordinating Body is all the more justified that in the upcoming perspective the number of funds and programmes is to increase.
pl	Propozycja jest tym bardziej zasadna, że w przyszłej perspektywie zwiększy się liczba Funduszy i programów.

en	A large number of programmes implies a more complex implementation system of the European Funds. The more opportunities for the EU citizens, the more difficulties to deliver a clear message to the recipients.
pl	Duża liczba programów oznacza skomplikowany system wdrażania, więcej możliwości dla mieszkańców UE, ale również większe trudności z dotarciem do odbiorców.

en	In particular, the Body Coordinating the information and promotion activities:
pl	Coordinating Body w zakresie informacji i promocji, w szczególności:

en	1. will ensure the coherence of the information and promotion system in the Member State.
pl	1. zapewni spójność systemu informacji i promocji w danym kraju.

en	The Coordinating Body on the level of the Member State will enhance the visibility of the European funding, inter alia through the standardisation of:
pl	IK na poziomie PCz zwiększy widoczność środków europejskich m.in. poprzez wprowadzenie standaryzacji w zakresie:

en	a. activities – the Coordinating Body will ensure a coherent and uniform approach to carrying out information and promotion activities across the whole country, e.g. in relation to 22 operational programmes (OPs) communication activities are currently carried out in Poland based on directions and priorities specified on a yearly basis, inter alia including the guidelines of the EC.
pl	a. działań – IK zapewni jednolite i spójne podejście do realizacji działań informacyjnych i promocyjnych w całym kraju - np. obecnie w Polsce działania komunikacyjne w 22 programach operacyjnych (PO) są realizowane w oparciu o wyznaczane co roku kierunki i priorytety, uwzględniające m.in. wytyczne KE.

en	This guarantees a coherent and effective message and a great impact of communications and invokes positive associations which strengthen the message and increase the public awareness of the European Funds and of the EU;
pl	Gwarantuje to spójny i skuteczny przekaz i dużą siłę odziaływania komunikatów oraz buduje pozytywne skojarzenia wzmacniające ten przekaz i podnoszące świadomość opinii publicznej o FE i UE;

en	b. information – the Coordinating Body will ensure uniform information standards, eg. through one common Portal on the European Funds for all OPs (this is a good practice from the current perspective which we have presented at the request of the EC in Brussels several times during 2018), or the all-Poland network of the Information Points of the European Funds.
pl	b. informacji – IK zapewni jednolite standardy informacji np. poprzez jeden wspólny Portal Funduszy Europejskich dla wszystkich PO (jest to dobra praktyka z obecnej perspektywy, którą na prośbę KE prezentowaliśmy w 2018 r. kilkukrotnie w Brukseli) czy ogólnopolską sieć punktów informacyjnych.

en	This will make information up to date and accurate, the language understandable and the communications uniform;
pl	Dzięki temu informacje będą aktualne i rzetelne, język bardziej zrozumiały, komunikat ujednolicony;

en	c. principles, including:
pl	c. zasad, w tym:

en	the principles of accessibility for persons with disabilities (the CB sets out standards and provides trainings on accessibility in the framework of communication activities concerning the European Funds, while strengthening the implementation of the principle of equal opportunity and counteracting social exclusion);
pl	zasad dostępności dla osób z niepełnosprawnościami (IK wyznacza standardy oraz zapewnia szkolenia w zakresie dostępności w działaniach komunikacyjnych dot. Funduszy Europejskich wzmacniając realizację zasady równości szans i przeciwdziałając wykluczeniu społecznemu);

en	the principles of simple language – as shown in studies, the official language of the EU Funds is complex and incomprehensible for a statistical recipient, which makes it a barrier in the access to the European Funds, in particular for those not educated and threatened by social exclusion.
pl	zasad prostego języka – jak wynika z badań, język urzędniczy funduszy UE jest bardzo trudny i niezrozumiały dla przeciętnego odbiorcy, przez co stanowi barierę w dostępie do FE w szczególności dla osób niewykształconych lub osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

en	It must decisively be simplified, which must be done under a system-based approach.
pl	Wymaga on zdecydowanego upraszczania, co należy robić systemowo.

en	To efficiently inform about the European Funds and to enhance the effectiveness of the activities carried out, the CB works on simplifying the language, implements principles with regard to its communication activities and organizes respective trainings for other institutions implementing the European Funds;
pl	Aby skutecznie informować o FE i podnieść efektywność prowadzonych działań, IK pracuje nad upraszczaniem języka, wdraża zasady do swoich działań komunikacyjnych i organizuje szkolenia w tym zakresie dla pozostałych instytucji wdrażających FE.

en	the principles for beneficiaries fulfilling promotion obligations, common for all OPs, including the uniform principles for visualisation (models and templates) and interpretation of the information and promotion obligations.
pl	zasad wypełniania obowiązków promocyjnych przez beneficjentów, wspólnych dla wszystkich PO, w tym jednolitych zasad wizualizacji (wzory i szablony) oraz interpretacji obowiązków informacyjno-promocyjnych.

en	The uniform and simple principles simplify the performance of the obligations established by the EU Regulations and enhance the visibility of the European Funds;
pl	Ujednolicone i proste zasady to łatwiejsza implementacja obowiązków wynikających z rozporządzeń unijnych oraz zwiększenie widoczności FE;

en	▪ the indicators of communication strategy which enable to monitor and assess the effectiveness and efficiency of the activities carried out, objectively evaluate the results and compare them across different/all programmes.
pl	▪ wskaźników strategii komunikacji, które umożliwiają monitorowanie i badanie efektywności i skuteczności prowadzonych działań, obiektywną ocenę rezultatów oraz ich porównywanie w ramach różnych/wszystkich programów.

en	To enhance the visibility of the European instruments and the communication on the European Funds, the standardisation requires a coherent approach and coordination. One managing authority does not have the capacity to implement it effectively;
pl	Standaryzacja, która skuteczniej zwiększy widoczność środków europejskich oraz komunikacji FE wymaga spójnego podejścia i koordynacji i nie jest w stanie tego skutecznie wdrożyć pojedyncza instytucja.

en	2. will facilitate cooperation in the field of communication and coordination of activities of several tens of institutions implementing the European Funds (based on the communication strategy).
pl	2. umożliwi współpracę w obszarze komunikacji i skoordynowanie komunikacji kilkudziesięciu instytucji wdrażających FE (w oparciu o strategię komunikacji).

en	Preparing one common message instead of a large number of dispersed actions and information will enable to avoid the communication chaos which could be caused by an uncoordinated approach to communication.
pl	Opracowanie jednego wspólnej przekazu zamiast dużej ilości rozproszonych działań i informacji pozwoli uniknąć chaosu komunikacyjnego, który pojawiłby się w przypadku samodzielnego nieskoordynowanego podejścia do komunikacji.

en	The Member States, which are large beneficiaries, also carry out large-scale activities and campaigns in the national and regional media (television, radio, Internet, social media, press), which must absolutely be coordinated.
pl	PCz będące dużymi beneficjentami, prowadzą również działania o szerokim zasięgu oraz kampanie w mediach ogólnokrajowych i regionalnych (telewizja, radio, internet, social media, prasa), co koniecznie wymaga skoordynowania.

en	Coordination is indispensable to avoid an excessive number of divergent (or even contradictory) communications. This will contribute to avoiding duplication of activities targeted at the same target groups and to preventing the use of the same tools or to paying overstated fees to the media.
pl	Koordynacja jest niezbędna, aby nie doprowadzić do nadmiaru komunikatów rozbieżnych czy nawet sprzecznych lub też dublowania się działań dla tych samych grup docelowych oraz aby uniknąć korzystania z tych samych narzędzi czy płacenia mediom zawyżonych stawek.

en	Furthermore, considering the specifics of the media market in individual Member States, the national media are usually the most popular (television, radio, Internet portal, press).
pl	Dodatkowo biorąc pod uwagę specyfikę rynku medialnego w poszczególnych PCz, zazwyczaj najbardziej popularne media to media ogólnokrajowe (tv, radio, portale internetowe, prasa).

en	Simultaneously, they are the most effective in terms of communication with potential beneficiaries of the European funding and with the general public.
pl	Jednocześnie są one najbardziej skuteczne w szerokiej komunikacji do potencjalnych beneficjentów środków unijnych oraz do opinii publicznej.

en	If one entity purchases the media, it is possible to negotiate convenient discounts or better transmission times.
pl	Planowanie i zakup mediów przez jeden podmiot daje możliwość wynegocjowania korzystnych rabatów czy lepszego czasu antenowego.

en	Therefore, it is more convenient to appoint one institution to coordinate the cooperation with the media both in terms of cost-effectiveness and efficiency of the communication activities.
pl	Dlatego też koordynacja współpracy z mediami przez jedną instytucji jest korzystniejsza zarówno ze względu na efektywność cenową, jak i z punktu widzenia skuteczności działań komunikacyjnych.

en	3. will enable to carry out horizontal information and promotion activities with regard to many different OPs, i.e. the activities concentrated on common areas for many programmes/funds and on those dedicated to a target group.
pl	3. umożliwi prowadzenie działań informacyjno-promocyjnych o charakterze przekrojowym i horyzontalnym w odniesieniu do wielu różnych PO, tzn. działań koncentrujących się na wspólnych obszarach dla wielu programów/funduszy lub na działaniach dedykowanych określonej grupie docelowej.

en	For example, presenting a complex offer of support measures for SMEs from many operational programmes in the form of information materials, television, radio broadcasts, social media, publications and trainings;
pl	Dla przykładu - przedstawianie kompleksowej oferty wsparcia MŚP z wielu programów operacyjnych w materiałach informacyjnych w tv, radio, social media, publikacjach, szkoleniach.

en	4. will ensure the access to knowledge (know-how) – the Coordinating Body is a promotion competence centre for the implementation system of the European Funds.
pl	4. zapewni dostęp do wiedzy (know-how) – Coordinating Body jest centrum kompetencyjnym dla instytucji systemu wdrażania FE.

en	Smaller institutions supervising the implementation of the European Funds often lack expert knowledge in the field of promotion, while the CB has and shares the knowledge, organizes trainings for all institutions, monitors current trends and formulates recommendations and good practices with the use of external expert services;
pl	W mniejszych instytucjach nadzorujących realizację FE często brakuje wiedzy eksperckiej w zakresie promocji, natomiast IK posiada wiedzę i się nią dzieli, organizuje szkolenia dla wszystkich instytucji, śledzi na bieżąco trendy, a także korzystając z usług ekspertów zewnętrznych formułuje rekomendacje i wskazuje dobre praktyki.

en	5. evaluation studies and recommendations of external experts clearly indicate that potential beneficiaries and beneficiaries do not assess fragmented information favourably.
pl	5. z badań ewaluacyjnych i rekomendacji ekspertów zewnętrznych jasno wynika, że potencjalni beneficjenci i beneficjenci nie oceniają pozytywnie rozdrobnionej informacji.

en	The beneficiaries wish to have information on the funding easily accessible and in one concrete place that could offer complex knowledge about available opportunities, i.e. cross-cutting information common for many or all OPs. It often happens that potential beneficiaries do not know from which programme they could receive funding, while a coherent message makes it much easier for them to get familiar with the complex matter of the European Funds and operational programmes.
pl	Beneficjenci chcą, aby informacje o funduszach były łatwo dostępne i znajdowały się w jednym konkretnym miejscu, w którym można znaleźć kompleksową wiedzę o oferowanych im możliwościach, czyli informację przekrojową - wspólną w danym zagadnieniu dla wielu lub wszystkich PO.

en	The Polish CB currently coordinates and operates:
pl	Aktualnie w Polsce IK koordynuje i prowadzi:

en	a. one portal and coherent Internet websites – they form one complex source of information on the European Funds.
pl	a. jeden portal oraz spójne strony internetowe - jest to jedno kompleksowe źródło informacji o FE.

en	They present a comprehensive offer of support measures from all operational programmes, current calls for applications under all programmes and list of projects under all OPs;
pl	Znajduje się na nim kompleksowa oferta wsparcia z wszystkich programów operacyjnych, aktualne ogłoszenia o naborach z wszystkich programów oraz listy projektów wszystkich PO;

en	b. common all-Poland actions (e.g. the European Funds Open Days under the campaign of the EC #EUinMyRegion);
pl	b. skoordynowane wspólne ogólnokrajowe akcje (np. ogólnopolska akcja Dni Otwarte Funduszy Europejskich w ramach kampanii KE #EUinMyRegion);

en	c. the all-Poland network of the Information Points of the European Funds – this network offers information and support for beneficiaries and potential beneficiaries of all programmes (through 73 points across the whole country);
pl	c. ogólnokrajową sieć punktów informacyjnych - jest to sieć informacji i wsparcia beneficjentów i potencjalnych beneficjentów wszystkich programów (73 punkty w całym kraju);

en	d. the service “EU Grants Map” which enables the media and the general public to find information on all projects from 3 financial perspectives in one place, which enhances the visibility of results and achievements of the Cohesion policy (the database currently covers over 230 thousand projects).
pl	d. serwis Mapa Dotacji, która zapewnia mediom i opinii publicznej dostęp w 1 miejscu do informacji na temat wszystkich projektów z 3 perspektyw finansowych , co zwiększa widoczność rezultatów i osiągnięć polityki spójności (aktualnie baza ponad 230 tys. projektów).

en	Evaluation studies explicitly indicate that the current information and promotion coordination system based on the horizontal communication strategy on the national level and the coordination of communication is the most effective system which contributes to enhancing the visibility of the European Funds (the Eurobarometer survey of March 2017 indicates that Poland has the highest recognisability indicator of the European Funds in the EU, i.e. 80% (against the EU average of 35%).
pl	Badania ewaluacyjne jednoznacznie wskazują, iż obecny system koordynacji informacji i promocji oparty o horyzontalną strategię komunikacji na poziomie kraju oraz koordynację komunikacji, jest systemem najbardziej efektywnym i wpływającym bardzo pozytywnie na widoczność FE (badanie Eurobarometru z marca 2017 r., wg którego Polska ma najwyższy wskaźnik rozpoznawalności Funduszy Europejskich w UE – tj. 80% (średnia UE to 35%).

en	One of the latest evaluation studies (from the 4. quarter of 2018) recommends the need to take an umbrella (horizontal) approach to communication, i.e. to carry out coherent and coordinated activities on the level of the Member States under a common “umbrella strategy”.
pl	Jedno z ostatnich badań ewaluacyjnych (IV kwartał 2018 r.) rekomenduje konieczność parasolowego (horyzontalnego) podejścia do komunikacji czyli prowadzenia spójnych i skoordynowanych działań oraz koordynację działań w całym kraju na poziomie PCz pod wspólną strategią parasolową.

en	To summarize, the Coordinating Body guarantees a uniform and strategic approach to promotion and communication on the effects of the Cohesion Policy in the framework of all programmes in the Member State, and - significantly – the approach is coherent with the approach of the European Cohesion.
pl	Podsumowując, Coordinating Body gwarantuje jednolite i strategiczne podejście do promocji i komunikacji efektów polityki spójności w ramach wszystkich programów w danym PCz i co ważne jest ono spójne z podejściem Komisji Europejskiej.

en	We would also like to emphasize that if included in the Regulation, the creation of a Coordinating Body should be an option (besides the communication coordinator) for those Member States which implement many OPs.
pl	Chcemy również podkreślić, że instytucja koordynująca (Coordinating Body) wpisana do Rozporządzenia powinna być opcjonalną możliwością (poza koordynatorem komunikacji) w tych PCz, które mają wiele PO.

en	In accordance with the current provisions of the draft Regulation, the “communication coordinator” mentioned in Art. 43 of the CPR means a concrete person, communication specialist which is a “contact person” and not an institution.
pl	Zgodnie z obecnymi zapisami projektu rozporządzenia „communication coordinator” z art. 43 CPR to konkretna osoba, specjalista ds. komunikacji będący osobą &quot;kontaktową&quot;, a nie instytucja.

en	In the perspective 2014-2020, there is a coordinating institution in the system – the Coordinating Body for information and promotion, and a communication officer who acts within the structure of the Coordinating Body and is responsible for coordinating communication and direct contact with the EC.
pl	W perspektywie 2014-2020 w systemie funkcjonuje instytucja koordynująca - IK UP w zakresie informacji i promocji oraz communication officer , który działa w strukturze IK UP i jest on odpowiedzialny za koordynację komunikacji i za bezpośrednie kontakty z KE.

en	The current content of the draft Regulation concerning the communication coordinator does not directly enumerate the obligation to carry out communication activities as one of its obligations.
pl	Natomiast aktualne brzmienie zapisów projektu rozporządzenia nt. communication coordinatora nie wskazuje wprost w ramach jego obowiązków prowadzenia działań komunikacyjnych.

en	50+: mature, needed, competent
pl	50+: dojrzali, potrzebni, kompetentni

en	The main objective of the project was to improve the professional and social activity of people over 50 who are unemployed and at risk of social exclusion, coming from Malopolskie Voivodeship by creating a model of the work of volunteers, who are over 45, with the unemployed, who are over 50.
pl	Głównym celem projektu było podniesienie aktywności zawodowej i społecznej osób po 50 roku życia, pozostających bez pracy, zagrożonych wykluczeniem społecznym, pochodzących z Małopolski, przez stworzenie modelu pracy wolontaiuszy po 45 roku życia z osobami bezrobotnymi po 50 roku życia.

en	In the project, the emphasis was mainly put on strengthening and building soft skills, i.e. the ability of motivating oneself, inspiring activities, efficient self-management and work management, as well as efficient communication rather than on improving the qualifications of the unemployed (soft skills, due to their universalism, are the basis of every work and can be used in every aspect of life - if they are not improved, there will be no changes in the area of employment).
pl	W projekcie skupiono się w większym stopniu na wzmacnianiu oraz budowaniu kompetencji miękkich, tj. zdolności do motywowania samego siebie, inspirowania do działania, sprawnego zarządzania sobą i swoją pracą, skutecznego komunikowania się niż na podnoszeniu kwalifikacji osób bezrobotnych (kompetencje miękkie ze względu na swój uniwersalizm są podstawą każdej pracy i w każdym aspekcie życia można z nich korzystać, bez ich poprawy nie będzie zmiany w obszarze zatrudnienia).

en	Volunteers-tutors were engaged in the work (partners and guides for a mentee) with the mentees on motivation, setting goals, planning activities and self-discovery.
pl	Wykorzystano do pracy wolontariuszy-tutorów(partnerówi przewodników dla podopiecznego, pracujących z podopiecznym nad motywacją, wyznaczeniem celów, planowaniem działań i samopoznaniem.

en	Methods of supporting the unemployed aged 50+ which were applied in the project were based on four principles: trust, social participation, inspiration and sharing experiences.
pl	Metody wsparcia dla osób bezrobotnych w wieku 50+, które zastosowano w projekcie opierały się na czterech zasadach: zaufaniu, społecznej partycypacji inspiracji oraz dzieleniu się doświadczeniem.

en	Two groups of participants were supported in the project:
pl	W projekcie obięto wsparciem dwie grupy uczestników:

en	1) unemployed people aged 50-64, at risk of social exclusion, wishing to develop their competences, thanks to which they will be able to return to the labour market and continue their professional activity;
pl	1) osoby bezrobotne w wieku 50-64 lata, zagrożone wykluczeniem społecznym, pragnące rozwinąć swoje kompetencje, dzięki czemu będą mogli powrócić na rynek pracy i kontynuować aktywność zawodową;

en	2) volunteers with extensive knowledge and professional experience aged 45+ wishing to join the process of professional activation of the unemployed.
pl	2) wolontariuszy z dużą wiedzą i doświadczeniem zawodowym w wieku 45+, pragnących włączyć się w proces aktywizacji zawowdowej osób bezrobotnych.

en	In the project, 255 unemployed people aged 50+ received support, 40% of them found employment.
pl	W projekcie wsparcie uzyskało 255 osób niepracujących w wieku 50+, 40 % z nich znalazło zatrudnienie.

en	171 volunteers aged 45+ were prepared to work with the unemployed.
pl	Do pracy z bezrobotnymi przygotowano 171 wolontariuszy w wieku 45+.

en	Internship for 216 people aged 50+ were organized in 160 workplaces from all over Malopolskie Voivodeship.
pl	Zorganizowano staże zawodowe dla 216 osób w wieku 50+ u 160 pracodawców z całej Małopolski.

en	The cooperation of people of a similar age, volunteers-tutors aged 45+ and unemployed people aged 50+ was an innovative solution and was not used so far in the region.
pl	Współpraca osób w zbliżonym wieku, wolontaiuszy-tutorów w wieku 45+ oraz osób bezrobotnych w wieku 50+ była rozwiązaniem nowatorskim i niestosowanym dotychczas w skali regionu.

en	The voluntary service used in the project was named «mature volunteering», due to both the age of the people who had taken part in it and the purpose of the project.
pl	Wolontariat stosowany w projekcie nazwany został «wolontariatem dojrzałym», zarówno ze względu na wiek osób, które brały w nim udział, jak i cel projektu.

en	Volunteers had to receive a training preparing them to work as tutors of the unemployed.
pl	Wolontariusze musieli odbyć szkolenie wdrażając, które przygotowało ich do pracy tutorów osób bezrobotnych.

en	They were also responsible for organizing individual meetings, obligated to the systematic work with their mentees and took care of them in the process of restoring their faith in themselves.
pl	Byli również odpowiedzialni za organizację spotkań «jeden do jednego», zobowiązywali się do systematycznej pracy z podpopiecznymi oraz objęli ich opieką w procesie przywracania wiary w siebie.

en	The positive changes in the awareness of project participants, establishing strong partner relations among the project managers and promoting the idea of mature volunteering are very important effects of the project.
pl	Bardzo ważnymi efektami projektu są również pozytywne zmiany w świadomości uczestników projektu, nawiązanie silnych relacji partnerskich pomiędzy realizatorami projektu oraz promowanie idei dojrzałego wolontariatu.

en	Another significant result is the decision to continue the implementation of the project in the form of the regional programme &quot;Gwarancja 50+&quot; financed by the region&apos;s resources.
pl	Bardzo ważnym efektem jest również decyzja o kontynuowaniu projektu w formie regionalnego programu “Gwarancja 50+” finansowanego ze środków regionu.

en	The effects of the project which are less quantifiable but still very important are positive changes in the awareness of project participants aged 50+.
pl	Mniej wymiernymi, ale bardzo ważnymi efektami projektu są również pozytywne zmiany w świadomości uczestników projektu.

en	Almost 90% of them said their confidence and faith in success on the labour market as well as the motivation to seek work and to further improve their qualifications had increased thanks to the participation in the project.
pl	Prawie 90% uczestników 50+ stwierdziło, że dzięki udziale w projekcie wzrosła ich wiara w siebie i w sukces na rynku pracy oraz zwiększyła się motywacja do poszukiwania pracy i dalszego podnoszenia kwalifikacji.

en	Participants concluded that, thanks to taking part in the project, they had gained new skills in the field of the job search and the functioning on the labour market.
pl	Uczestnicy stwierdzili, że dzięki udziałowi w projekcie zdobyli nowe umiejętności w zakresie poszukiwania pracy i funkcjonowania na rynku pracy.

en	The network of adult volunteering was formed.
pl	Powstała sieć dojrzałego wolontariatu.

en	&quot;The participation in the project has restored my confidence, it showed how to function within the labour market, how to use my strengths. The internship gives me the opportunity to gain new knowledge, new skills and to establish new contacts,&quot; said a female participant from Krakow.
pl	„Udział w projekcie przywrócił mi wiarę w siebie i swoje możliwości, pokazał jak poruszać się po rynku pracy, jak wykorzystać swoje mocne strony, a odbywany staż daje mi możliwość zdobywania nowej wiedzy, nowych umiejętności, nawiązania nowych kontaktów.” – uczestniczka z Krakowa.

en	&quot;I felt that I was trapped in big ruts, which did not allow me to move on to another level.
pl	„Do tej pory czułam, że jestem w takich wielkich koleinach, które nie pozwalają mi wyjść na inny poziom.

en	And now I feel that I left these ruts and a new thing has begun!
pl	A teraz czuję, że wyszłam z tych kolein i zaczęło się coś nowego!

en	Even my son told me that I&apos;m probably younger in spirit than he is.
pl	Nawet mój syn powiedział mi, że duchem jestem chyba młodsza od niego.

en	I know that what you can do is not the only thing that matters - but above all, it is what you do, that counts.
pl	Wiem, że liczy się nie tylko co umiesz, ale przede wszystkim to, co robisz.

en	You have to act to make something happen,&quot; said the female participant from the Tarnow district.
pl	Tylko wtedy zaczyna się coś dziać jak się coś robi.” – uczestniczka z powiatu tarnowskiego.

en	&quot;I lost my job five years ago – I went through all the stages: from grief, anger and helplessness to coming up with new ideas what to do with my life, and finally I started my own company.
pl	„Pięć lat temu sama straciłam pracę – przeszłam wszystkie etapy od żałoby, złości i bezsilności, po rodzenie się małych pomysłów co mam ze sobą zrobić aż do założenia swojej firmy.

en	Now I have a company and I am a stylist, a coach, a lecturer.
pl	Teraz mam firmę, a oprócz tego jestem stylistką, coachem, wykładowcą.

en	Because I am almost 50 years old, I really wanted to take part in this project, but as a volunteer, that is the person who can help the unemployed.
pl	W związku z tym, że sama zbliżam się do 50-tki, to bardzo zapragnęłam wziąć udział w tym projekcie, ale w charakterze wolontariuszki, czyli osoby, która mogłaby wesprzeć osoby bezrobotne.

en	You can get used to be an unemployed person – we deal with it somehow.
pl	Do bycia osobą bezrobotną można się przyzwyczaić - jakoś sobie z tym radzimy.

en	The only question is, if &quot;somehow&quot; is enough for us?
pl	Tylko pytanie, czy to „jakoś” nam wystarczy?

en	The aim of the project is to realize that the &quot;somehow&quot; is not us enough and to do something more for yourself, to give yourself a chance&quot; says the volunteer.
pl	Ten projekt służy temu, żeby to „jakoś” przestało nam wystarczać i żebyśmy zrobili coś więcej dla siebie, żebyśmy dali sobie szansę.” – wolontariusz.

en	The construction of the heating network in order to eliminate local heat sources fired with solid fuels in Krakow and Skawina
pl	Budowa sieci cieplnej w celu likwidacji lokalnych źródeł ciepła opalanych paliwem stałym w Krakowie i Skawinie

en	Supporting the implementation of the Polish negotiating commitments related to the enforcement of the EU environmental directives the Climate and
pl	Wspomaganie realizacji zobowiązań negocjacyjnych Polski w zakresie wdrażania dyrektyw UE z dziedziny ochrony środowiska Pakiet

en	Energy package 3x20
pl	Energetyczno-Klimatyczny 3x20

en	The project is carried out in Krakow and in the municipality of Skawina, in the Malopolskie Voivodeship, located in the southern Poland, bordering Slovakia.
pl	Projekt jest realizowany w Krakowie oraz w gminie Skawina, na terenie województwa małopolskiego, położonego w południowej części Polski, graniczącego ze Słowacją.

en	The project concerns the expansion of the district heating together with the installation of district heating substations and the construction of existing buildings&apos; connections.
pl	Projekt dotyczy rozbudowy sieci ciepłowniczej wraz z instalacją węzłów cieplnych i budową przyłączy do istniejących budynków.

en	The project aims to eliminate local heat sources from the so-called low emission group and concerns consumers who use boilers and solid fuel stoves for heating.
pl	Projekt ma na celu likwidację lokalnych źródeł ciepła z grupy tzw. niskiej emisji i dotyczy odbiorców, którzy stosują do ogrzewania kotły i piece na paliwo stałe.

en	The planned scope of works includes the installation of approx. 13.5 km of heating networks and connections of various diameters, adapted to the technological requirements related to the expected demand.
pl	Planowany zakres robót obejmuje instalację ok. 13,5 km sieci i przyłączy ciepłowniczych o różnych średnicach, dostosowanych do wymagań technologicznych związanych z prognozowanym zapotrzebowaniem.

en	The planned number of individual district heating substations to be installed 215 pcs.
pl	Planowana liczba do zainstalowania indywidualnych węzłów cieplnych 215 szt.

en	As a result, 2,000 coal furnaces and 50 local coal-fired boiler plants will be liquidated.
pl	W efekcie zostanie zlikwidowanych 2 000 palenisk węglowych oraz 50 kotłowni lokalnych opalanych węglem.

en	The aim of the project is to reduce the emission of CO2, dust and other air pollutants arising from the combustion process in domestic stoves using solid fuels.
pl	Celem Projektu jest zmniejszenie emisji CO2, pyłów i innych zanieczyszczeń powietrza powstających w procesie spalania w domowych piecach wykorzystujących paliwa stałe.

en	The reduction of primary energy consumption by 105 873.3 GJ per year will take place, the estimated annual decrease in greenhouse gas emissions 6 520.78 Mg CO2 per year, the decrease in dust emission 56.58 Mg per year.
pl	Nastąpi zmniejszenie zużycia energii pierwotnej w wysokości 105 873,83 GJ/rok, szacowany roczny spadek emisji gazów cieplarnianych 6 520,78 Mg CO2/rok, spadek emisji pyłu 56,58 Mg/rok.

en	Long-term goals:
pl	Cele długookresowe:

en	a) the improvement of the air condition in the city,
pl	a) poprawa stanu powietrza w mieście,

en	b) the improvement of residents&apos; safety, as the pre-insulated pipe system has additional safeguards in the form of an electronic alarm system,
pl	b) poprawa bezpieczeństwa mieszkańców, gdyż system rur preizolowanych posiada dodatkowe zabezpieczenia w postaci elektronicznego systemu alarmowego

en	which enables the ongoing monitoring of the district heating operation and the detection of even small emergency conditions,
pl	umożliwiającego bieżące monitorowanie pracy sieci ciepłowniczej oraz wykrywanie nawet niewielkich stanów awaryjnych,

en	c) the improvement of the residents&apos; health due to the lower incidence,
pl	c) poprawa stanu zdrowia mieszkańców, ze względu na mniejszą zachorowalność,

en	d) the reduction of losses in the economy due to, among others, the reduction of health costs,
pl	d) obniżenie strat w gospodarce m.in. w związku z obniżeniem kosztów zdrowotnych,

en	e) the improvement of the residents&apos; comfort and quality of life.
pl	e) poprawa komfortu i jakości życia mieszkańców.

en	The improvement of the air quality in Krakow caused by the reduction of pollutant emissions due to the liquidation of solid fuel furnaces constitutes a positive impact on the population of Krakow (761.1 thousand inhabitants), and in particular on the residents of 4 districts where individual investment tasks are located.
pl	Poprawa jakości powietrza na terenie Krakowa spowodowany obniżeniem emisji zanieczyszczeń dzięki likwidacji palenisk na paliwa stałe to pozytywne oddziaływanie na populację Krakowa (761,1 tys. mieszkańców), a w szczególności mieszkańców 4 dzielnic, w których zlokalizowano poszczególne zadania inwestycyjne.

en	In addition, a significant number of tourists visiting Krakow should be added to the number of residents.
pl	Ponadto do liczby mieszkańców należy dodać znaczną liczbę turystów odwiedzających Kraków.

en	The impact of the Project will also apply to the Skawina municipality, inhabited by 43.1 thousand residents.
pl	Oddziaływanie Projektu dotyczyć będzie również gminy Skawina, zamieszkiwanej przez 43,1 tys. mieszkańców.

en	&quot;Currently, the Company is implementing the largest heating project in Poland, which is supported by European funds.&quot;
pl	„Aktualnie Spółka realizuje największą, wspartą przez środki europejskie, inwestycję ciepłowniczą w Polsce.”

en	Excerpt from the presentation of MPEC (the City Thermal Power Company) Krakow, delivered on December 5 2017 during the StudyTour organized by NFOŚiGW (the National Fund for Environmental Protection and Water Management) for journalists familiarizing themselves with activities taken by the city of Krakow in the energy sector.
pl	Fragment z prezentacji MPEC (Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej) Kraków wygłoszonej w dniu 5.12.2017r. podczas StudyTour zorganizowanego przez NFOŚiGW dla dziennikarzy poznających działania Krakowa podejmowane w sektorze energetyki.

en	&quot;The construction of new sections of the heating network together with connections and district heating substations in order to eliminate existing local heat sources fired with solid fuels in Krakow and Skawina - Stage I&quot;
pl	„Budowa nowych odcinków sieci cieplnej wraz z przyłączami i węzłami ciepłowniczymi w celu likwidacji istniejących lokalnych źródeł ciepła opalanych paliwem stałym w Krakowie i Skawinie – Etap I”

en	“e-Podatki” Programme
pl	Program “e-Podatki”

en	The development of digital economy and e-services.
pl	Rozwój gospodarki cyfrowej i e-usług.

en	The programme is a part of the EU policy on the support for the implementation of the e-administration system in order to support the service of citizens and entrepreneurs.
pl	Program wpisuje się w politykę UE dotyczącą wsparcia wdrożenia systemu e-administracji w celu wsparcia obsługi obywateli oraz przedsiębiorców.

en	The main aim of the “e-Podatki” programme, which consists of three projects - “e-Podatki” (“e-Taxes”), “e-Deklaracje” (“e-Declarations”), and “e-Rejestracja” (“e-Registration”) – is to facilitate the tax collection by the following means:
pl	Głównym celem “Programu e-podatki” składającego się z trzech projektów: “e-Podatki”, “e-Deklaracje” i “e-Rejestracja” jest uproszczenie poboru podatków przez:

en	the improvement (optimisation) of the processes of registration and keeping records of the taxpayers and payors;
pl	usprawnienie (zoptymalizowanie) procesów rejestracji i ewidencjonowania podatników i płatników;

en	the improvement of the information exchange processes between the tax administration and its stakeholders;
pl	usprawnienie procesów wymiany informacji między administracją podatkową a jej interesariuszami;

en	the improvement (optimisation) of the internal business processes of tax administration.
pl	usprawnienie (zoptymalizowanie) wewnętrznych procesów biznesowych administracji podatkowej.

en	The implementation of the e-Podatki Programme made it possible for citizens and businesses to communicate electronically with the tax administration, in particular to submit tax forms via the internet.
pl	Wdrożenie Programu e-Podatki umożliwiło obywatelom i przedsiębiorcom komunikację z administracją podatkową w formie elektronicznej, w szczególności składanie formularzy podatkowych przez internet.

en	The programme contributes to the facilitation of business activities.
pl	Dzięki temu program przyczynia się do ułatwienia prowadzenia działalności gospodarczej.

en	The number of forms submitted electronically increases every year; in the first year of the operation of the system, only slightly over 100 thousand of forms were submitted via the internet;, in 2017, there were over 68 million of them.
pl	Liczba formularzy składanych drogą elektroniczną rośnie z roku na rok: w pierwszym roku działania systemu przez internet złożonych zostało tylko nieco ponad 100 tys. formularzy, a w roku 2017 było ich ponad 68 milionów.

en	We share our experiences – the Czech Roma for the Silesian Roma
pl	Dzielmy się doświadczeniami – Romowie z Czech dla Romów ze Śląska

en	The increase of the employment rate in the age group 20-64 to at least 75%
pl	Zwiększenie wskaźnika zatrudnienia w grupie wiekowej 20-64 do co najmniej 75%

en	The reduction of the number of early school leavers to the level below 10% and the increase of the number of university graduates in the age group 30-34 to at least 40%.
pl	Redukcja liczby uczniów przedwcześnie kończących edukację do poziomu poniżej 10% oraz wzrost liczby osób w grupie wiekowej 30-34 z wykształceniem wyższym do co najmniej 40%.

en	The reduction of the number of Europeans living below national poverty lines by 25%, resulting in the lifting 20 million people out of poverty.
pl	Redukcja liczby Europejczyków żyjących poniżej krajowych granic ubóstwa o 25%, skutkujące wyciągnięciem z ubóstwa 20 mln ludzi.

en	The situation of the Polish Roma is the most difficult out of all national and ethnic minorities living in Poland.
pl	Sytuacja Romów w Polsce jest najtrudniejsza ze wszystkich zamieszkujących Polskę mniejszości narodowych i etnicznych.

en	The main problem is the low level of education and consequently the high level of unemployment.
pl	Głównym problemem jest niski poziom edukacji, a w konsekwencji wysoki poziom bezrobocia.

en	The available labour market research and expert opinions in the regions with the high unemployment rate prove that even 75 to 95% of people of Roma origin are regular social welfare recipients.
pl	Opierając się na dostępnych badaniach rynku pracy i opiniach ekspertów w regionach o wysokiej stopie bezrobocia, nawet 75-95% osób pochodzenia romskiego jest stałym klientem pomocy społecznej.

en	This situation stems from the low level of education, lack of professional qualifications, poor knowledge of Polish language, cultural barrier and weaker demand for services and crafts associated with traditional Roma professions.
pl	Sytuacja ta wynika z niskiego poziomu wykształcenia, braku kwalifikacji zawodowych, słabej znajomości języka polskiego, bariery kulturowej oraz osłabienia popytu na usługi i rzemiosło związane z tradycyjnymi zawodami romskimi.

en	The aim of the project was the social and professional activation of 30 Roma living in the Silesian Voivodeship with at least primary education, aged 18 to 24, including women.
pl	Celem projektu była aktywizacja społeczna i zawodowa 30 Romów mieszkających w województwie śląskim, posiadających wykształcenie co najmniej podstawowe, w wieku 18-24 lat, w tym kobiet.

en	The participants were covered by the individual support with the use of innovative methods of work, which were taken from the transnational partner – the Roma Association of Northern Moravia (Sdružení Rómů Severní Moravy).
pl	Uczestnicy zostali objęci indywidualnym wsparciem z wykorzystaniem innowacyjnych metod pracy, zaczerpniętych od partnera ponadnarodowego – Romskiego Stowarzyszenia Północnych Moraw (Sdružení Rómů Severní Moravy).

en	Within the framework of the project, the participants were prepared to take up a career, including: the correct organization of work, communication, discipline and attitude towards work as soft skills sought by employers.
pl	W ramach projektu przygotowano jego uczestników do podjęcia pracy zawodowej, w tym: prawidłowej organizacji pracy, komunikacji, dyscypliny i postawy wobec pracy, jako poszukiwanych przez pracodawców umiejętności miękkich.

en	The participants of the project improved their language skills thanks to Polish classes within which they practised the skills of reading, writing and filling in the official documentation in Polish.
pl	Uczestnicy projektu zwiększyli swoje kompetencje językowe dzięki zajęciom z języka polskiego w ramach których ćwiczyli umiejętność czytania, pisania oraz wypełniania dokumentacji urzędowej w języku polskim.

en	Six study visits for the participants of the project were organized in cooperation with the partner from the Czech Republic, during which the Roma from Poland received the coaching and professional mentoring sessions.
pl	Zorganizowano 6 wizyt studyjnych dla uczestników projektu we współpracy z partnerem z Czech, podczas których Romowie z Polski odbyli sesje coachingu i mentoringu zawodowego.

en	The Local Activation Centre for social integration and activation of the project participants was also created.
pl	Utworzono także Centrum Aktywizacji Lokalnej służącą integracji i aktywizacji społecznej uczestników projektu.

en	Two conferences were organised within the project – the opening one (the exchange of good practices, innovative solutions and the Partner&apos;s experiences) and the final one (concerning the professional activation and the prevention of marginalisation and exclusion of the Roma community).
pl	W ramach projektu zorganizowano dwie konferencje – rozpoczynającą (wymiana dobrych praktyk, innowacyjnych rozwiązań i doświadczeń Partnera) oraz podsumowującą (dotycząca aktywizacji zawodowej i przeciwdziałaniu marginalizacji oraz wykluczeniu społeczności romskiej).

en	Introduction
pl	Wstęp

en	Poland focusing on innovation
pl	Polska stawia na innowacje

en	Innovation development is one of the five pillars of a “Responsible Development Strategy”, which is the main document defining the economic priorities of the government.
pl	Rozwój innowacji jest jednym z pięciu filarów „Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju” - najważniejszego dokumentu określającego gospodarcze priorytety rządu.

en	Innovativeness is now more strongly focused in strategic plans than ever before.
pl	Nigdy wcześniej w strategicznych planach nie stawiano tak bardzo na innowacyjność, jak teraz.

en	Why is that?
pl	Dlaczego?

en	Poland has many companies with vision and great ideas, and now is just the right time to implement them.
pl	W Polsce jest wiele firm z wizją i świetnymi pomysłami, a teraz właśnie jest czas na ich realizację.

en	Therefore, we support and target development, based on our own as well as other innovative ideas, and not upon buying ready-made solutions.
pl	Dlatego wspieramy i stawiamy na rozwój oparty na własnych, innowacyjnych pomysłach, a nie kupowaniu gotowych rozwiązań.

en	This will make it possible not only to create added value for the whole economy, but also to considerably increase the capital growth of Polish companies.
pl	To pozwoli nie tylko na budowanie wartości dodanej całej gospodarki, ale także na dużo szybszy wzrost kapitału polskich firm.

en	Moreover, this is a significant step towards their development not only in Poland, but also in terms of their competitive advantage in foreign markets.
pl	To także znaczący krok w kierunku ich rozwoju nie tylko w kraju, ale też zdobywaniu rynków zagranicznych.

en	Innovative products and services are most often the fruit of close co-operation between science and business.
pl	Nowatorskie produkty i usługi są najczęściej owocem bliskiej współpracy nauki z biznesem.

en	Poland now offers excellent conditions to facilitate this co-operation in order to yield the expected results, a situation that is attributed to ambitious entrepreneurs, creative scientists and advanced research and development facilities.
pl	Polska ma bardzo dobre warunki, żeby ta współpraca przynosiła oczekiwane efekty.

en	A large part of EU funds for national and regional programmes for the years 2014-2020 have been earmarked for pro-innovative activities.
pl	To zasługa ambitnych przedsiębiorców, kreatywnych naukowców i nowoczesnej bazy badawczo-rozwojowej.

en	The Smart Growth Programme provides support for innovative entrepreneurship at all stages: from the idea, via research and development , to market launch.
pl	Na proinnowacyjną działalność przeznaczyliśmy dużą część funduszy unijnych z programów krajowych i regionalnych na lata 2014-2020.

en	The Eastern Poland Programme provides funds for innovative entrepreneurship in the Eastern Poland macro-region.
pl	Program Inteligentny Rozwój wspiera innowacyjną przedsiębiorczość na wszystkich etapach: od idei, poprzez badania i rozwój rozwiązań, aż po ich wprowadzenie na rynek.

en	Relevant regional programmes can help entrepreneurs to fulfil their dreams locally as well as abroad, thanks to European Territorial Co-operation instruments.
pl	Program Polska Wschodnia finansuje innowacyjną przedsiębiorczość w objętym nim makroregionie Programy regionalne pomagają przedsiębiorcom urzeczywistniać ich marzenia na poziomie województw a instrumenty Europejskiej Współpracy Terytorialnej także poza granicami kraju.

en	The Infrastructure and Environment Programme is concerned with innovative projects supporting environmental protection, and the Digital Poland Programme by introducing innovativeness to the virtual sphere.
pl	Program Infrastruktura i Środowisko dba o innowacyjne projekty wspierające ochronę środowiska a Polska Cyfrowa o wprowadzenie nowoczesności w sferze wirtualnej.

en	The album “Poland’s innovations: stepping into the future” presents innovative projects financed by EU funds.
pl	W albumie „Polskie innowacje: krok w przyszłość” prezentujemy innowacyjne przedsięwzięcia, sfinansowane z Funduszy Europejskich.

en	These are projects which arouse admiration for the creativity and consistency of their developers, in addition to their co-operative skills and knowledge of relevant procedures.
pl	To projekty budzące podziw za pomysłowość osób je realizujących, ich konsekwencję, umiejętność współpracy i znajomość procedur.

en	We would like these projects to be an inspiration for new innovative ideas, as this is our most urgent requirement.
pl	Chcielibyśmy, żeby stanowiły inspirację dla kolejnych innowacyjnych pomysłów, bo takich potrzebujemy najbardziej.

en	Undersecretary of State in the Ministry of Economic Development
pl	Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju

en	Slavic “Pokémons”
pl	Słowiańskie &quot;pokemony&quot;

en	Fugas, Utopiec and Zlydzen – hardly anybody knows anything about these mythical Slavic creatures today.
pl	Fugas, Utopiec czy Złydnia - mało kto dzisiaj potrafi powiedzieć cokolwiek o tych mitycznych słowiańskich stworach.

en	Thanks to a game named “Slavic Monsters” this is about to change soon.
pl	Dzięki grze &quot;Slavic Monsters&quot; ma się to niedługo zmienić.

en	The game uses so-called augmented reality technology and geolocation.
pl	Gra wykorzystuje technologię tzw. rozszerzonej rzeczywistości oraz system geolokalizacji.

en	This means that it is primarily aimed at Smartphone users.
pl	Oznacza to, że jest dedykowana przede wszystkim dla użytkowników smartfonów.

en	Some associate this game with another popular one featuring little yellow creatures – i.e. “Pokémon GO” – which follows the same rules.
pl	Niektórzy kojarzą ją z inną popularną grą z żółtymi stworkami - &quot;Pokemon GO&quot;, działającą na podobnych zasadach.

en	However, the differences are significant. ‘In “Slavic Monsters”, the player is the leader of a team of mythical creatures gathered by him or her, whose creatures fight with other players’ creatures that can be seen on the map,’ said Marek Maruszczak, the game designer. ‘The player vs. player skirmishes are more advanced than in other projects of this type.
pl	Różnice są jednak znaczące. - W &quot;Slavic Monsters&quot; gracz pełni rolę przywódcy drużyny zebranych przez siebie mitycznych stworzeń, walczących ze stworzeniami innych graczy, których widać na mapie - mówi Marek Maruszczak, projektant gry. - Potyczki typu gracz kontra gracz są bardziej zaawansowane niż w innych tego typu projektach.

en	They are run in a system of micro-rounds (by taking turns – ed.), during which you can choose one of four “attacks”.
pl	Prowadzi się je w systemie mikrotur (na zmianę - przyp. red.), podczas których można wybrać jeden z czterech &quot;ataków&quot;.

en	You also have an opportunity to build your own fortress in a place of your choice,’ he added.
pl	Dajemy też możliwość zbudowania własnej fortecy w dowolnym miejscu - dodaje.

en	It is worth mentioning that the creatures can only be found where they used to appear according to the legends.
pl	Warto wspomnieć, że stworzenia będzie można znaleźć tylko tam, gdzie - według legend występowały.

en	For example, Borovoi can only be seen in forests, and not in the city centre.
pl	Na przykład Borowego spotkamy tylko w lesie, a nie w centrum miasta.

en	Interestingly enough, the local geography impacts the course of the combat.
pl	Co ciekawe, przestrzeń ma wpływ na przebieg walki.

en	If you fight using a water creature near a lake, you will be more effective in your attack.
pl	Jeżeli walczymy wodną postacią w pobliżu jeziora, to będzie ona skuteczniejsza w ataku.

en	The game will feature 170 different creatures, of which over 100 come from Slavic legends. ‘All the characters will be described, which offers added educational value.
pl	W grze znajdzie się 170 różnych stworzeń, z czego ponad 100 pochodzi ze słowiańskich legend. - Wszystkie postacie będą opisane, co niesie za sobą walor edukacyjny.

en	However, above all we offer good fun,’ highlighted the designer of the game, which will premiere in mid-2018.
pl	Jednak przede wszystkim chodzi nam o dobrą zabawę - podkreśla projektant gry, której premierę zaplanowano na połowę 2018 r.

en	Project: Production, development, release and promotion of “Slavic Monsters” – a geolocation augmented reality mobile game for iOS and Android systems.
pl	Projekt: Utworzenie, rozwój, wydanie i promocja geolokalizacyjnej gry mobilnej z rozszerzoną rzeczywistością &quot;Slavic Monsters&quot; na systemy iOS i Android.

en	Value: approx. PLN 1 million, of which approx. PLN 7.8 million is financed from ERDF
pl	Wartość: ok. 1 mln zł ,w tym z EFRR ok. 7,8 mln zł

en	Eastern Poland Programme
pl	Program Polska Wschodnia

en	Interesting fact
pl	Ciekawostka

en	3D printing
pl	Druk 3D

en	A contributor to the creation of the game was a company named Zortrax, from Olsztyn, which also received an EU subsidy.
pl	Swój wkład w powstanie gry włożyła olsztyńska firma Zortrax, która też dostała dofinansowanie z Funduszy Europejskich.

en	It was the 3D printers of this company that shaped the prototypes of the characters that can be seen in the “Slavic Monsters” virtual world.
pl	To jej drukarki 3D uformowały prototypy postaci, które można zobaczyć w wirtualnym świecie &quot;Slavic Monsters&quot;.

en	Infographic
pl	Infografika

en	Mythological creatures in the game (a pie chart)
pl	Mitologiczne stworzenia w grze (wykres kołowy)

en	170 – total number of creatures
pl	170 - liczba ogólna stworzeń

en	120 – Slavic mythology
pl	120 - mitologia słowiańska

en	10 – Greek mythology
pl	10 - mitologia grecka

en	10 – Nordic mythology
pl	10 - mitologia nordycka

en	10 – Japanese mythology
pl	10 - mitologia japońska

en	10 – Chinese mythology
pl	10 - mitologia chińska

en	10 – Celtic mythology
pl	10 - mitologia celtycka

en	Examination with no pain
pl	Badania bez bólu

en	Breast cancer is the most common cancers affecting women.
pl	Rak piersi to najczęstszy nowotwór występujący u kobiet.

en	Hence, it is extremely important to develop new methods for its early detection.
pl	Stąd niezwykle ważne jest opracowanie nowych metod jego wczesnego wykrywania.

en	A company from Olsztyn, Dramiński S.A., together with scientists from the Faculty of Electronics at the Wrocław University of Science and Technology, have accepted this challenge.
pl	Olsztyńska firma Dramiński SA. wspólnie z naukowcami z Wydziału Elektroniki Politechniki Wrocławskiej podjęła się tego wyzwania.

en	The project was supervised by two distinguished scientists: Prof. Krzysztof Opieliński and Prof. Marcin Jóźwik.
pl	Nad projektem czuwało dwóch znakomitych naukowców: prof. Krzysztof Opieliński i prof. Marcin Jóźwik.

en	As a result, a prototype was created for an ultrasound tomograph, which combines the diagnostic potential of mammography, ultrasonography and magnetic resonance imaging. ‘What is important in this hybrid is the fact that it lacks the disadvantages of the three other methods,’ explained Andrzej Wiktorowicz, from Dramiński S.A.
pl	Tak powstał prototyp tomografu ultradźwiękowego, łączącego w sobie możliwości diagnostyczne mammografu, ultrasonografu i tomografu rezonansu magnetycznego. – Istotne w tej hybrydzie jest to, że nie występują w niej wady trzech wymienionych urządzeń – wyjaśnia Andrzej Wiktorowicz z firmy Dramiński SA.

en	Examination using our tomograph is entirely painless, non-invasive and safe.
pl	Badanie naszym tomografem jest całkowicie bezbolesne, bezinwazyjne i bezpieczne.

en	It can even be conducted every day – e.g. when monitoring the progress of disease and its treatment.
pl	Można je wykonywać nawet codziennie, np. w przypadku monitorowania rozwoju choroby i jej leczenia.

en	The patient does not have to be specially prepared for it and it doesn’t involve any contrast medium.
pl	Pacjentka nie potrzebuje specjalnie się do niego przygotowywać, nie musi też przyjmować żadnego kontrastu.

en	The patient simply lies down on something resembling a bed and easily places her breast in a container with water.
pl	Po prostu kładzie się na czymś w rodzaju łóżka i swobodnie umieszcza pierś w zbiorniku z wodą.

en	After 4-5 minutes, we have the measurement ready,’ he added.
pl	Po 4-5 min. mamy gotowy pomiar – dodaje.

en	What is the tomograph operation based on?
pl	Na jakiej zasadzie opiera się działanie tomografu?

en	The device scans the whole breast using harmless ultrasonic waves at a frequency of around 2 MHz, from different directions and at different levels.
pl	Urządzenie skanuje całą pierś z wykorzystaniem nieszkodliwych fal ultradźwiękowych, o częstotliwości około 2 MHz, z wielu kierunków dookoła i na różnych poziomach.

en	Then, it processes the data acquired and reconstructs two-dimensional and three-dimensional images of any breast sections.
pl	Następnie przetwarza pozyskane dane i rekonstruuje dwu- i trójwymiarowe obrazy dowolnych jej przekrojów.

en	Project: Development of a prototype of a multi-modal ultrasound tomograph for breast diagnosis.
pl	Projekt: Opracowanie prototypu multimodalnego tomografu ultradźwiękowego do diagnostyki piersi

en	Value: approx. PLN 9.4 million, of which approx. PLN 6.9 million was financed from ERDF
pl	Wartość: ok. 9,4 mln zł, w tym z EFRR ok. 6,9 mln zł

en	Smart Growth Programme
pl	Program Inteligentny Rozwój

en	A higher risk
pl	Większe ryzyko

en	Nowadays, the risk of being affected by breast cancer increases by around 1% per year among the entire female population.
pl	W obecnych czasach ryzyko zachorowania na raka piersi zwiększa się o ok. 1% na rok dla całej populacji kobiet.

en	How the tomograph works
pl	Jak działa tomograf

en	Hybrid ultrasound tomograph developed by DRAMIŃSKI S.A.: operation flow chart.
pl	Hybrydowy tomograf ultradźwiękowy firmy DRAMIŃSKI SA: blokowy schemat działania.

en	Million for bibliophiles
pl	Milion dla bibliofilów

en	You no longer need to go to Krakow or Warsaw to study newspapers published one hundred years ago in the reading room.
pl	Nie musisz jechać do Krakowa czy do Warszawy, by studiować w czytelni gazety sprzed stu lat.

en	Now you can browse through them on your computer screen.
pl	Teraz przejrzysz je na ekranie komputera.

en	Each day, the employees of the two largest libraries in Poland make on average two thousand copies of valuable library items and make them accessible at www.polona.pl.
pl	Pracownicy dwóch największych bibliotek w kraju każdego dnia wykonują średnio dwa tysiące kopii cennych obiektów bibliotecznych i udostępniają je poprzez serwis www.polona.pl.

en	The digitalisation process covering over one million items will be completed in 2020.
pl	Digitalizacja ponad miliona woluminów zakończy się w 2020 r.

en	Instead of time-consuming search queries, the researchers may now access the oldest documents at a single website. ‘It is easier to carry out international research on the Polish culture.
pl	Zamiast czasochłonnych kwerend naukowcy zyskują możliwość zapoznania się z najstarszymi dokumentami na jednej stronie internetowej. – Łatwiej prowadzić międzynarodowe badania nad kulturą Polski.

en	The project promotes the reuse of public domain materials.
pl	Projekt promuje też ponowne wykorzystanie (tzw. re-use) materiałów sektora publicznego.

en	Thus, you can download and print postcards, design custom T-shirts using antique illustrations, and study secret rules of Medieval medicine,’ says Martyna Marcinkowska from the National Library.
pl	Można więc samodzielnie pobierać i drukować pocztówki, projektować unikatowe koszulki na bazie dawnych rycin czy zgłębiać tajniki średniowiecznej medycyny – mówi Martyna Marcinkowska z Biblioteki Narodowej.

en	Without digitalisation the accessibility of artefacts from the National Library Resource (NLR) would be significantly limited.
pl	Gdyby nie digitalizacja, dostępność zbiorów Narodowego Zasobu Bibliotecznego (NZB) byłaby bardzo ograniczona.

en	Every item marked NLR is subject to special protection. ‘If necessary, the documents undergo preservative treatment before digitalisation.
pl	Egzemplarz oznaczony jako NZB podlega szczególnej ochronie. – W razie konieczności przed digitalizacją materiały poddawane są pracom konserwatorskim.

en	Most often the oldest items need anti-fungal and neutralisation bath treatment.
pl	Najstarsze zbiory najczęściej muszą zostać odgrzybione i przejść kąpiel odkwaszającą.

en	The items are passed under the scanner or photographed afterwards.’ added Martyna Marcinkowska.
pl	Po tych zabiegach obiekty trafiają na stoły skanerów lub pod ostre oko obiektywów aparatów fotograficznych – dodaje Martyna Marcinkowska.

en	Project title: Patrimonium – digitisation and sharing of Polish National Heritage from The National Library and The Jagiellonian Library collections
pl	Projekt: Patrimonium – digitalizacja i udostępnienie polskiego dziedzictwa narodowego ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz Biblioteki Jagiellońskiej

en	Project cost: approx. PLN 100 million, of which approx. PLN83,5 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 100 mln zł, w tym z EFRR ok.

en	Operational Programme Digital Poland
pl	83,5 mln zł Program Polska Cyfrowa

en	Patrimonium in figures
pl	Patrimonium w liczbach

en	2 institutions: The National Library (NL) and The Jagiellonian Library (JL)
pl	2 instytucje: Biblioteka Narodowa (BN) i Biblioteka Jagiellońska (BJ)

en	1,000,734 digitised items of the public domain (652,000 in NL and 348,734 in JL), including:
pl	1 000 734 zdigitalizowane obiekty z domeny publicznej (652 000 w BN i 348 734 w BJ), w tym:

en	10,600 maps and atlases
pl	10 600 map i atlasów

en	637,916 periodicals
pl	637 916 numerów czasopism

en	87,718 ephemera
pl	87 718 druków ulotnych

en	34,000 copies of musical notations
pl	34 000 zapisów nutowych

en	8,500 manuscripts
pl	8 500 rękopisów

en	30,000 old-prints
pl	30 000 starodruków

en	32,000 engravings and drawings
pl	32 000 grafik i rysunków

en	160,000 19th and 20th c. books
pl	160 000 książek z XIX i XX w.

en	1,098 TB of data
pl	1 098 TB danych

en	36 months of work
pl	36 miesięcy pracy

en	approx. 400 people involved.
pl	ok. 400 zaangażowanych osób.

en	Mars within arm’s reach
pl	Mars w zasięgu ręki

en	They are building a model of Mars and constructing rovers imitating the famous vehicles sent by NASA, and they will soon present all this to their users.
pl	Budują makietę Marsa, konstruują łaziki wzorowane na słynnych pojazdach, które wysłała NASA, a wkrótce oddadzą to wszystko w ręce użytkowników.

en	The ABM Space team, who specialize in exploration robotics, have decided to use their experience and offer a one-of-a-kind project for discovering the mysteries of Mars.
pl	Zespół firmy ABM Space, specjalizujący się w robotyce eksploracyjnej, postanowił wykorzystać swoje doświadczenie, proponując jedyny w swoim rodzaju projekt do odkrywania tajemnic Marsa.

en	‘The ReMY—i.e. Remote Mars Yard—system is an original solution designed and developed by Polish engineers,’ emphasised Sebastian Meszyński, the project co-ordinator. ‘Technologically, it is an unbeatable project due to the innovative combination of the virtual and real world.
pl	– System ReMY, czyli Remote Mars Yard, to autorskie rozwiązanie opracowane i rozwijane przez polskich inżynierów – podkreśla Sebastian Meszyński, koordynator projektu. – Technologicznie jest to projekt bezkonkurencyjny, z uwagi na innowacyjne połączenie świata wirtualnego z rzeczywistym.

en	The ReMY simulator enables you to become the operator of a real rover and not only its virtual equivalent.
pl	Symulator ReMY umożliwia wcielenie się w rolę operatora prawdziwego łazika, a nie tylko jego wirtualnego odpowiednika.

en	In Torun, four models with a total area of 400 m² are being prepared, where the Mars environment will be reconstructed.
pl	W Toruniu powstają cztery makiety, o łącznej powierzchni 400 m², na których odtworzone zostanie środowisko Marsa.

en	They are going to imitate places that are characteristic of the Red Planet’s surface—e.g. Valles Marineris.
pl	Będzie to odwzorowanie charakterystycznych dla powierzchni Czerwonej Planety miejsc, m.in. Doliny Marinera.

en	Using an Internet application, everyone will be able to steer four rovers around the “Mars ground”.
pl	Poprzez aplikację internetową każdy będzie mógł sterować czterema łazikami, które będą się poruszały po „marsjańskiej ziemi”.

en	The game will follow different scenarios.
pl	Gra będzie się odbywała według różnych scenariuszy.

en	In order to complete it, you will have to demonstrate the ability to steer a rover, skilfully diagnose the failures that occur and also repair them.
pl	By ją ukończyć, trzeba wykazać się umiejętnością sterowania łazikiem, sprawną diagnostyką pojawiających się usterek, a także ich naprawą.

en	The main challenge is to cover the constraints of robotics and the environment that the co-ordinators of real space missions have to struggle with.
pl	Głównym wyzwaniem mają być ograniczenia robotyki i środowiska, z jakimi zmagają się koordynatorzy prawdziwych misji kosmicznych.

en	The system will be premiered in December 2018.
pl	Premiera systemu przewidziana jest na grudzień 2018 r.

en	Project: ReMY – Remote Mars Yard
pl	Projekt: ReMY – Remote Mars Yard

en	Value: approx. PLN 2.2 million, of which approx. PLN 1.7 million is financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 2,2 mln zł, w tym z EFRR: ok. 1,7 mln zł

en	Sector programme Game INN, from the Smart Growth Programme
pl	Program sektorowy Game INN, finansowany z Programu Inteligentny Rozwój

en	Learning from the best
pl	Uczymy się od najlepszych

en	The construction of the ReMY robot was inspired by real Mars rovers, such as Opportunity or Curiosity (a six-wheel platform and a mast with a navigational camera were used).
pl	Konstrukcja robota ReMY była inspirowana prawdziwymi łazikami marsjańskimi, takimi jak Opportunity czy Curiosity (użyto platformę sześciokołową oraz maszt z kamerą nawigacyjną).

en	The other parts of the structure are the work of the ABM Space engineers.
pl	Pozostała część konstrukcji jest dziełem inżynierów z ABM Space.

en	Construction of the ReMY rover
pl	Budowa łazika ReMY

en	• Six wheels – to ensure stability when overcoming ground obstacles
pl	• Sześć kół – zapewniają stabilność podczas pokonywania przeszkód terenowych

en	• Robotic arm – used to take research samples
pl	• Robotyczne ramię – odpowiada za pobieranie próbek do badań

en	• Sensors – to gather information about the robot’s position on site and detect obstacles
pl	• Czujniki – zbieranie informacji o pozycji robota w terenie, wykrywanie przeszkód

en	• Cameras – to enhance the mission co-ordinator’s orientation in the area and take photos
pl	• Kamery – umożliwiają koordynatorowi misji orientację w otoczeniu i wykonywanie zdjęć

en	• Antenna – to provide communication.
pl	• Antena – zapewnia łączność.

en	Cloud terminal
pl	Terminal w chmurze

en	This is a breakthrough invention, which enables the blind to use Braille on mobile devices.
pl	To przełomowy wynalazek, który pozwala niewidomym używać alfabetu Braille’a w urządzeniach mobilnych.

en	The BraillePen14A mini-terminal is Harpo’s innovative response to the speech synthesisers commonly used in Smartphones and computers.
pl	Mini-terminal BraillePen14A to nowatorska odpowiedź firmy Harpo na powszechnie używane w smartfonach i komputerach syntezatory mowy.

en	The device is compatible with Windows, Android systems, iOS and Apple computers.
pl	Urządzenie jest kompatybilne z systemami Windows, Android i oprogramowaniem firmy Apple.

en	Synthesisers are convenient, but they result in the blind quitting the everyday usage of Braille, which in the long run results in so-called Braille illiteracy.
pl	Syntezatory są wygodne, ale powodują odchodzenie osób niewidomych od codziennego używania alfabetu Braille’a, co na dłuższą metę daje efekt tzw. brajlowskiej niepiśmienności.

en	This is a bad tendency, especially in the case of children and young people, who may be perceived as uneducated and, consequently, less appealing socially and when it comes to the labour market.
pl	To niedobra tendencja, zwłaszcza w przypadku dzieci i młodzieży, które będą w przyszłości postrzegane jako osoby niewykształcone, a więc mniej atrakcyjne w kontaktach społecznych i na rynku pracy.

en	A blind person who does not use Braille fluently and does not know the rules of spelling will neither become either a secretary nor the CEO,’ explained Jarosław Urbański, the President of Harpo Sp. z o.o. from Poznań.
pl	Osoba niewidoma nieznająca płynnie Braille’a i ortografii nie będzie mogła zostać ani sekretarką, ani prezesem firmy – wyjaśnia Jarosław Urbański, prezes poznańskiej firmy Harpo Sp. z o.o.

en	Thanks to a special keyboard, the blind can read what appears on the display (in the form of points resembling small needles which appear and disappear), as well as write and send text messages.
pl	Dzięki specjalnej klawiaturze niewidomi mogą odczytywać treści na wyświetlaczu (w postaci pokazujących się i chowających punktów-igiełek), a także pisać i wysyłać teksty.

en	‘BraillePen14A has two faces: it reads what is displayed on several devices concurrently, such as a mobile phone, a computer, a tablet, etc.
pl	– BraillePen14A ma dwa oblicza: czyta zawartość ekranu z kilku urządzeń jednocześnie, takich jak komórka, komputer, tablet itp.

en	The second feature is the conveniently and readily available data (e.g. notes) kept in the device’s memory, which are additionally synchronised to the cloud,’ said Jarosław Urbański.
pl	Druga właściwość to wygodne i szybko dostępne dane (np. notatki) umieszczone w pamięci urządzenia, dodatkowo synchronizowane z chmurą – mówi Jarosław Urbański.

en	Project: International development of Harpo Sp. z o.o. products for the disabled.
pl	Projekt: Rozwój działalności Harpo Sp. z o.o. na rynkach międzynarodowych w zakresie produktów dla osób niepełnosprawnych

en	Value: PLN 0.2 million, of which PLN 0.1 million from ERDF
pl	Wartość: 0,2 mln zł, w tym z EFRR: 0,1 mln zł

en	Wielkopolska Regional Programme
pl	Wielkopolski Regionalny Program

en	Figures
pl	Liczby

en	In Poland, there are almost 100 thousand blind people and 1.7 million visually impaired people.
pl	W Polsce żyje blisko 100 tys. osób niewidomych i 1,7 mln słabowidzących.

en	Only 17% of them work professionally (whereas in Sweden as many as 47% are employed).
pl	Zawodowo pracuje zaledwie 17% z nich (np. w Szwecji – 47%).

en	Wireless connection between the mini-terminal and five other devices and the cloud
pl	Bezprzewodowe połączenie miniterminala z pięcioma innymi urządzeniami i chmurą

en	Automatic pharmacy
pl	Automatyczna apteka

en	A medicine dispensing machine in a hospital can guarantee that patients are given the right medicine and dose at the right time.
pl	Aptekomat w szpitalu gwarantuje, że pacjenci dostaną odpowiedni lek i dawkę na czas.

en	Poland’s first fully automated hospital pharmacy, which makes it possible to distribute drugs effectively and safely, has been launched by a start-up company from Łódź named Quizit.
pl	Łódzki start-up Quizit uruchomił pierwszą w Polsce w pełni zautomatyzowaną aptekę szpitalną, która umożliwia efektywną i bezpieczną dystrybucję leków.

en	The preparation and administration of medicine to patients are among the most time-consuming duties performed by hospital nurses.
pl	Przygotowywanie i podawanie leków pacjentom to jedne z najbardziej czasochłonnych czynności wykonywanych przez pielęgniarki w szpitalach.

en	When bureaucracy is thrown into the mix, there is little time left to tend to patients.
pl	Do tego dochodzi biurokracja i w efekcie niewiele czasu pozostaje na opiekę nad pacjentami.

en	With such a workload it is easy to make mistakes.
pl	Przy takim obciążeniu nietrudno o błędy.

en	These problems can be resolved by a fully automated hospital pharmacy that minimises the risk of making mistakes while administering drugs and reduces the operating costs of a pharmacy.
pl	Sposobem na rozwiązanie tych problemów jest w pełni zautomatyzowana apteka szpitalna. Minimalizuje ona błędy w podaniu leku i redukuje koszty funkcjonowania apteki.

en	This robotised medicine cabinet contains boxes with sachets of pills, suppositories and ampoules.
pl	To zrobotyzowana szafa lekowa, w której umieszczone są kasety z saszetkami zawierającymi tabletki, czopki i ampułki.

en	It can be located in a pharmacy as well as directly on a hospital ward.
pl	Może stać zarówno w aptece, jak i bezpośrednio na oddziale szpitalnym.

en	The system’s heart is the special software developed by the Quizit team.
pl	Sercem systemu jest specjalne oprogramowanie napisane przez zespół firmy Quizit.

en	Drug cartridges are assigned to individual wards and they can be safely transported within the hospital.
pl	Kasety z lekami przypisane są do poszczególnych oddziałów i można je bezpiecznie przenosić w obrębie szpitala.

en	Moreover, each sachet is marked with a 2D bar code.
pl	Dodatkowo każda saszetka jest oznaczana kodem 2D.

en	The system can identify the following anytime: who and when a given drug was packed, as well as when, by whom and for whom it was collected from the medicine closet.
pl	W każdej chwili system jest w stanie zidentyfikować: kto i kiedy dany lek zapakował oraz kto, kiedy i dla kogo go pobrał z szafy lekowej.

en	Thanks to this, it is possible to automatically account for the patient&apos;s drug therapy, even down to each single dose,&apos; explained Stanisław Radomiński, the company&apos;s Vice-President.
pl	Umożliwia to automatyczne rozliczanie terapii lekowej pacjenta do pojedynczej dawki – tłumaczy Stanisław Radomiński, wiceprezes spółki.

en	An advantage of the UnitDoseOne system is its capability of meeting hospital requirements.
pl	Zaletą systemu UnitDoseOne jest możliwość wychodzenia naprzeciw potrzebom szpitali.

en	It can be upgraded along with a hospital’s growing needs.
pl	Można go rozbudowywać wraz z rosnącymi potrzebami placówki.

en	There is one option of introducing a central system with one medicine distribution cabinet or another ward-based system involving multiple cabinets.
pl	Można wprowadzić system centralny z jedną szafą dystrybuującą leki lub oddziałowy z wieloma.

en	Project: Development of UnitDoseOne – an intelligent new-generation medicine dispensing machine, optimising the operation of hospital pharmacies and the process of drug logistics.
pl	Projekt: Rozwój UnitDoseOne – inteligentnego aptekomatu nowej generacji optymalizującego pracę aptek szpitalnych oraz proces logistyki lekowej w szpitalu

en	Value: approx. PLN 5 million, of which approx. PLN 3.6 million was financed from the ERDF Smart Growth Programme
pl	Wartość: ok. 5 mln zł, w tym z EFRR ok. 3,6 mln zł Program Inteligentny Rozwój

en	Medicine cabinet
pl	Szafa lekowa

en	One medicine cabinet (medicine dispensing module) can hold up to 40,000 doses of drugs.
pl	Jedna szafa lekowa (moduł dyspensujący leki), może pomieścić nawet 40 tys. dawek leków.

en	This is a week&apos;s supply for an 800-bed hospital with a daily distribution of 7 drugs per patient.
pl	Przy szpitalu posiadającym 800 łóżek, wydającym dziennie 7 leków na pacjenta, oznacza to tygodniowy zapas.

en	Dealing with drones
pl	Metoda na drona

en	Advanced Protection Systems (APS), a Gdynia-based company, has developed and commercialised an innovative system for detecting and neutralising drones.
pl	Spółka Advanced Protection Systems (APS) z Gdyni opracowała i komercjalizuje innowacyjny system do wykrywania i neutralizacji dronów.

en	Apart from their positive uses, drones may also infringe on our privacy and safety.
pl	Drony, oprócz swych pozytywnych zastosowań, mogą też naruszać prywatność i bezpieczeństwo.

en	If they get into the wrong hands, they can be used to spy on celebrities, eavesdrop on politicians or plan robbery.
pl	W niewłaściwych rękach mogą być użyte do podglądania celebrytów, podsłuchiwania polityków czy planowania kradzieży.

en	APS concentrates on counteracting potential threats posed by unmanned airborne vehicles.
pl	Działalność APS koncentruje się na zapobieganiu zagrożeniom, jakie mogą stwarzać bezzałogowe obiekty latające

en	Every day, drones create hazardous situations all over the world.
pl	Codziennie na całym świecie dochodzi o niebezpiecznych sytuacji z użyciem dronów.

en	Drones can be used to steal confidential information or deliver illegal messages to prisoners.
pl	Za ich pośrednictwem możliwe jest wykradanie poufnych informacji czy dostarczanie nielegalnych przesyłek do więzień.

en	Moreover, they pose a real threat to the aviation traffic’, says Radosław Piesiewicz, CEO at APS.
pl	Drony stanowią realne zagrożenie dla ruchu lotniczego – mówi Radosław Piesiewicz, prezes APS.

en	The system developed by our company can operate day and night, and in any weather conditions.
pl	System gdyńskiej firmy skutecznie działa zarówno w dzień, jak i w nocy, i w każdych warunkach pogodowych.

en	Thus, every airborne ‘intruder’ can be intercepted and neutralized.’
pl	Dzięki temu każdy „intruz” z powietrza może zostać przechwycony i unieszkodliwiony.

en	The system is entirely based on proprietary solutions developed by the APS team of prominent Polish researchers and engineers.
pl	Opracowany system oparty jest w całości na autorskich rozwiązaniach zespołu APS, wybitnych polskich naukowców oraz inżynierów.

en	The efficiency of the system is achieved, inter alia, through diversifying the signal originating from four independent sensors.
pl	Jego skuteczność wynika m.in. z możliwości dywersyfikacji sygnału pochodzącego z czterech niezależnych sensorów.

en	Thanks to its mobile design, the system can be easily and quickly put into operation, whereas its modular structure makes it possible to respond quickly and effectively to any demonstrated challenges.
pl	Dzięki mobilnej konstrukcji można łatwo i szybko go uruchomić. Z kolei modułowa konstrukcja umożliwia natychmiastowe sprostanie zadaniom, przed którymi stoi.

en	The main purpose of the system is to protect facilities and installations of different sizes.
pl	Chodzi tu o ochronę zarówno mniejszych, jak i większych obiektów i instalacji.

en	Project title: Development of a multi-sensor system for detecting and tracking unmanned aerial vehicles
pl	Projekt: Opracowanie i rozwój wielosensorowego systemu do wykrywania i śledzenia bezzałogowych statków powietrznych

en	Project cost: PLN2.3 million, including PLN1.7 million from the ERDF
pl	Wartość: 2,3 mln zł, w tym z EFRR: 1,7 mln zł

en	Smart Growth Operational Programme
pl	Program Inteligentny Rozwój

en	Interesting facts
pl	Ciekawostka

en	Spy no more
pl	Koniec z podglądaniem

en	The need for drone detection and neutralisation systems has been rapidly growing.
pl	Zapotrzebowanie na systemy detekcji i neutralizacji dronów dynamicznie zwiększa się.

en	According to the most recent report by Markets&amp;Markets, the global anti-drone market is expected to grow from USD 342.6 million in 2016 to USD 1.57 billion by 2023.
pl	Według ostatniego raportu Markets&amp;Markets, wielkość rynku antydronowego na świecie wzrośnie z 342,6 mln USD w 2016 r. do 1,57 mld USD w 2023 r.

en	Application of drone detection and neutralisation system
pl	Obszary zastosowania systemu do wykrywania i neutralizacji dronów

en	ochrona lotnisk
pl	airport security

en	ochrona strategicznej infrastruktury
pl	strategic infrastructure security

en	The system can be applied in cardiology, diabetology, nutrition and medical care for the elderly.
pl	Znajdzie zastosowanie w kardiologii, diabetologii, dietetyce i w opiece nad seniorami.

en	The HoloLens mixed reality smart glasses, fitted with sensors, displays and a processor for augmented reality projections, can help physicians to provide a speedy diagnosis.
pl	Wykorzystując technologię HoloLens (specjalne „okulary” wyposażone w zestaw sensorów, wyświetlaczy oraz procesor do przetwarzania obrazów w rozszerzonej rzeczywistości), lekarze przyspieszą diagnozę.

en	Thus, doctors will able to asses patient’s state of health in real-time, based on data transferred by the system.
pl	Mogą oni rozpoznać stan pacjenta w czasie rzeczywistym – na podstawie danych przesyłanych przez system.

en	For MedApp, a Krakow-based start-up which has invented and implements the Carna Life system, the market has no limits.
pl	Dla krakowskiego start-upu MedApp, który wymyślił i wdraża system CarnaLife, rynek nie zna granic.

en	They intend to sell their innovative idea all over the world.
pl	Swój innowacyjny pomysł chce sprzedawać na całym świecie.

en	To support its global expansion, MedApp has developed an internationalisation strategy.
pl	Planując ekspansję zagraniczną, MedApp przygotował strategię działań międzynarodowych.

en	One of its major components is to get professional advice in obtaining the Food and Drug Administration certificate. ‘This involves studies and tests to prove that Carna Life is effective and safe for users’, says Mateusz Kierepka, company’s CEO.
pl	Jednym z jej najważniejszych elementów było uzyskanie profesjonalnego doradztwa w zakresie procedury uzyskania certyfikatu Agencji Żywności i Leków (Food and Drug Administration). – Wiąże się to z przeprowadzeniem badań i testów dowodzących efektywności działania i bezpieczeństwa osób stosujących CarnaLife – mówi Mateusz Kierepka, prezes firmy. – To kosztowna procedura, lecz niezbędna, by w ogóle wejść z naszym produktem do USA, a dalej do innych krajów o największym potencjale.

en	‘Although costly, the procedure is a must, if we want to place our product on the US market, and subsequently on other major markets. MedApp presented its product at two major telemedicine industry trade fairs, namely Service Provider Showcase Telemedicine Telehealth in Phoenix and Healthcare Information and Management Systems Society in Orlando, Florida. ‘We made a number of valuable business contacts there’, adds Mateusz Kierepka.
pl	MedApp wziął także udział jako wystawca w dwóch kluczowych imprezach targowych w branży telemedycznej: Service Provider Showcase Telemedicine Telehealth w Phoenix oraz Healthcare Information and Management Systems Society w Orlando na Florydzie. – Udało nam się tam nawiązać wiele cennych kontaktów biznesowych – dodaje Mateusz Kierepka.

en	Project title: The implementation of the internationalisation strategy in MedApp SA
pl	Projekt: Wdrożenie strategii działań międzynarodowych w przedsiębiorstwie MedApp SA

en	Project cost: approx. PLN 0.4 million, including approx. PLN 0.2 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 0,4 mln zł, w tym z EFRR ok. 0,2 mln zł

en	Małopolskie Regional Operational Programme
pl	Regionalny Program Województwa Małopolskiego

en	The first transmission
pl	Pierwsza transmisja

en	In June 2017, during the debate of the European Internet Forum in Brussels, the first ever international cardiology teletransmission was performed using HoloLens.
pl	W czerwcu 2017 r. podczas debaty European Internet Forum w Brukseli przeprowadzono pierwszą na świecie międzynarodową teletransmisję kardiologiczną z wykorzystaniem okularów HoloLens.

en	In real time, physicians in Krakow and Belgium looked at the same heart image.
pl	Lekarze w Krakowie i Belgii mogli w czasie rzeczywistym widzieć ten sam obraz serca.

en	Tablet-aided therapy
pl	Terapia wspomagana tabletem

en	The ABA DrOmnibus system provides effective support in traditional therapy of children suffering from behavioural and developmental disorders.
pl	System ABA DrOmnibus skutecznie wspiera tradycyjną terapię dzieci z zaburzeniami zachowania i rozwoju.

en	The system comprises over 5,000 user-friendly tasks and games to be solved by children on a tablet, a computer or a laptop.
pl	Obejmuje ponad 5 tys. przyjaznych w użyciu zadań i gier, które dzieci rozwiązują na tablecie, komputerze czy laptopie.

en	In this respect, it is a pioneering project on a world scale.
pl	Pod tym względem jest pionierskim przedsięwzięciem w skali świata.

en	The ABA DrOmnibus system can be installed as an application on any tablet, computer or laptop, and it can be used both by children and adults.
pl	System ABA DrOmnibus w postaci aplikacji można zainstalować na dowolnym tablecie, komputerze i laptopie. Służy zarówno dzieciom, jak i dorosłym.

en	Its part dedicated to children includes games and tasks to be solved on the screen.
pl	Część przeznaczona dla dziecka to gry i zadania, które może ono rozwiązywać na ekranie urządzenia.

en	The colourful graphics and pleasant voice-over as well as the right selection of task sequence and difficulty level engross children and stimulate them to act.
pl	Kolorowa grafika, miły głos lektora, odpowiedni dobór sekwencji zadań i poziomu trudności wciągają do działania.

en	It is the result of our several years of experience in working with children suffering from autism, Down’s syndrome or cerebral palsy.
pl	To efekt kilkuletniego doświadczenia w pracy z dziećmi z autyzmem, zespołem Downa czy porażeniem mózgowym.

en	Our goal was to develop a comprehensive and easy-to-use tool in Polish and English providing effective support in therapy based on Applied Behaviour Analysis (ABA),’ says Bogumiła Matuszewska-Wojtyła, the President of DrOmnibus Management Board .
pl	Naszym celem było opracowanie kompleksowego, a jednocześnie łatwego w użyciu narzędzia w języku polskim i angielskim, które skutecznie wspiera terapię opartą na Stosowanej Analizie Zachowania (ang. Applied Behavior Analysis – ABA) – mówi Bogumiła Matuszewska-Wojtyła, prezes Zarządu firmy DrOmnibus.

en	The system installed on a tablet can also serve parents and therapists for analytical and organisational purposes.
pl	System na tablecie może również posłużyć rodzicom i terapeutom do celów analitycznych i organizacyjnych.

en	With data collected, DrOmnibus makes it easier to plan the therapeutic process, including to adjust the difficulty level of exercises to a child’s progress, and to supervise and plan activities more efficiently.
pl	Na podstawie zebranych danych ułatwia on planowanie procesu terapeutycznego. W tym dostosowanie poziomu zajęć do postępów dziecka oraz lepszy nadzór i planowanie aktywności.

en	What is important, the therapist does not always have to be present during the exercises, as, having logged into the system, he or she sees the results achieved which are saved, and then analyses them and remotely provides his or her conclusions and guidelines to parents or carers on how to organise further activities.
pl	Co ważne, terapeuta nie musi być zawsze obecny podczas zajęć z dzieckiem. Po zalogowaniu się do systemu widzi on zapisane rezultaty, analizuje je i przekazuje na odległość rodzicom lub opiekunom wnioski oraz wskazówki dotyczące organizacji dalszych zajęć.

en	Project: Technology designed for tablets to support therapy of early school-age children suffering from behavioural and developmental disorders such as autism, Down’s syndrome and cerebral palsy.
pl	Projekt: Technologia przeznaczona na tablety i wspierająca terapię dzieci w wieku wczesnoszkolnym, które mają zaburzenia zachowania i rozwoju, takie jak autyzm, zespół Downa czy porażenie mózgowe

en	Value: approx. PLN 2.8 million, of which approx. PLN 2.2 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 2,8 mln zł, w tym z EFRR ok. 2,2 mln zł

en	Tablets in therapy
pl	Tablet w terapii

en	Thanks to incorporating DrOmnibus in the therapy process, the length of children’s concentration increases over 3.9 times.
pl	Włączenie w proces terapii narzędzia DrOmnibus skutkuje ponad 3,9-krotnym wydłużeniem czasu skupienia dziecka.

en	This positive influence on the skills under examination is independent of age, sex and type of disorders.
pl	Pozytywny wpływ na badane umiejętności występuje niezależnie od wieku, płci i rodzaju zaburzeń.

en	Protein pressed out of rapeseed will be used to enrich pastas, sweets, sauces, bread and other products, and it will even replace soy proteins in use today.
pl	Proteiny rzepakowe posłużą do wzbogacania m.in. makaronu, słodyczy, sosów czy pieczywa, zastępując nawet dotychczas używane preparaty sojowe.

en	The world's most powerful corporations are working on the invention.
pl	Nad wynalazkiem pracują najpotężniejsze światowe koncerny.

en	It is because this material has been wasted so far and its potential has not been fully used.
pl	Bo dotychczas ten materiał się marnował, a jego potencjał nie był w pełni wykorzystywany.

en	NapiFeryn BioTech, a Polish biotechnology company, has also joined the race.
pl	Do tego wyścigu stanęła również polska spółka biotechnologiczna NapiFeryn BioTech.

en	Dr Magdalena Kozłowska together with dr Piotr Wnukowski have developed and patented an environmentally friendly method of protein extraction from the material left over after pressing oil from rapeseed.
pl	Dr Magdalena Kozłowska wspólnie z dr. Piotrem Wnukowskim opracowała i opatentowała metodę produkcji białka z pozostałości po tłoczeniu oleju rzepakowego w sposób przyjazny dla środowiska.

en	This achievement is unique on the world scale.
pl	To osiągnięcie unikatowe w skali świata.

en	The first stage is behind us: we know how to produce high quality rapeseed protein in a lab.
pl	Za nami pierwszy etap: wiemy, jak wytwarzać wysokiej jakości białko z rzepaku w skali laboratoryjnej.

en	Now we are working on a prototype process line so that rapeseed protein can be manufactured on a greater scale,’ says dr Magdalena Kozłowska, a co-founder of NapiFeryn BioTech. ‘We know that the competitors are hot on our heels, but we stay focused on our goal and we believe that we will be first.
pl	Teraz pracujemy nad prototypem linii technologicznej, na której możliwa będzie jego produkcja na skalę półprzemysłową – mówi dr Magdalena Kozłowska, współzałożycielka NapiFeryn BioTech. – Wiemy, że konkurencja depcze nam po piętach, lecz wierzymy, że całkowita koncentracja sił i środków na osiągnięciu tego celu sprawi, że będziemy pierwsi.

en	This technology when implemented will satisfy the growing demand for protein.
pl	Wdrożona technologia umożliwi zaspokojenie rosnącego popytu na białko.

en	This is good news for domestic producers, since Poland has its own rich sources of rape, while almost 100% of soy and its intermediates come from abroad.
pl	To dobra wiadomość dla rodzimych producentów, gdyż Polska ma własne, bogate źródła rzepaku, a niemal 100% soi i jej półproduktów pochodzi z importu.

en	The team consists of, i.a., scientists from the Faculty of Biotechnology and Food Sciences of the Łódź University of Technology.
pl	Zespół tworzą m.in. naukowcy z Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności Politechniki Łódzkiej.

en	The company already has two private investors.
pl	Firma ma już dwóch inwestorów prywatnych.

en	Project: Research and development works on a globally innovative technology for production of protein isolates from oil plants, particularly from rapeseed
pl	Projekt: Prace badawczo-rozwojowe w zakresie opracowania innowacyjnej w skali świata technologii produkcji izolatów białkowych na bazie roślin oleistych, ze szczególnym uwzględnieniem rzepaku Wartość: ok.

en	Value: approx. PLN 16.1 million, of which PLN 11 million was financed from the ERDF
pl	16,1 mln zł, w tym z EFRR ok. 11 mln zł

en	Modern and healthy
pl	Nowocześnie i zdrowo

en	A novel technology developed by the Polish team is based on more advanced and safer solutions than those commonly used to produce soy proteins. It does not use, for example, harmful hexane.
pl	Opracowany przez Polaków proces bazuje na rozwiązaniach nowocześniejszych i bezpieczniejszych niż te używane powszechnie do produkcji białek z soi, gdyż nie wymaga np. użycia szkodliwego heksanu.

en	Moreover, the conditions under which protein is isolated ensure that it remains undamaged.
pl	Co więcej, warunki, w jakich izoluje się białko z rzepaku, nie powodują jego uszkodzenia.

en	Surgeon’s aid
pl	Pomoc dla chirurgów

en	While planning surgeries, surgeons can now resort to pre-operative training, using a copy of the patient’s organ.
pl	Chirurg planujący operację będzie mógł ją wcześniej przećwiczyć, używając kopii narządu, z którym spotka się na sali operacyjnej u konkretnego pacjenta.

en	A team of physicians and researchers from the Kazimierz Wielki University of Bydgoszcz have been working on the material and technology of manufacturing artificial organs.
pl	Nad materiałem oraz technologią wytwarzania sztucznych narządów pracuje zespół lekarzy i naukowcy z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

en	The target product will resemble the patient’s organ as regards in density, plasticity and elasticity.
pl	Docelowy produkt swoją konsystencją, cechami plastycznymi i sprężystością będzie zbliżony do narządów ludzkich.

en	This technology can be used to deliver copies of patients’ organs based on data obtained from their magnetic resonance imaging (MRI) and computed tomography (CT).
pl	Opracowywana technologia umożliwi wykonywanie sztucznych modeli narządów wybranych osób w oparciu o dane z rezonansu magnetycznego i tomografu.

en	After processing of these data, the model can be 3D printed.
pl	Po przetworzeniu tych danych model zostanie wykonany w technologii druku 3D.

en	Regarding its physical and mechanical properties, the model will be almost identical with the natural organ.
pl	Pod względem właściwości fizycznych i mechanicznych będą niemal identyczne jak naturalne.

en	Such models can be used, inter alia, by urology surgeons during their pre-operative training on laparoscopy procedures.
pl	Skorzystają z nich m.in. chirurdzy specjalizujący się w urologii podczas szkoleń z przeprowadzania zabiegów metodą laparoskopową.

en	Improved skills among surgeons are expected to translate into more effective real-life surgical procedures.
pl	Lepsze przygotowanie lekarzy korzystnie przełoży się na efekty rzeczywistych operacji pacjentów.

en	Before the actual operation is performed, it is advisable for a surgeon to go through a series of pre-operative training using the actual equipment and copies of patient’s organs.
pl	Przed przystąpieniem do operacji ludzi wskazane jest przeprowadzenie serii ćwiczeń na odpowiednio przygotowanych urządzeniach, z wykorzystaniem sztucznych narządów przypominających ludzkie.

en	Until recently, no such artificial organs have been available on the market’, says doctor Sławomir Listopadzki.
pl	A takich na rynku jeszcze nie ma – mówi dr n. med. Sławomir Listopadzki.

en	Together with his team, doctor Listopadzki has been working on a laparoscopy simulator.
pl	Zespół lekarzy pod kierunkiem dr. Listopadzkiego pracuje również nad konstrukcją symulatora do ćwiczeń w przeprowadzaniu operacji laparoskopowych.

en	The team has developed sets of movements, behaviours and patterns that best reflect conditions in the operating theatre.
pl	Opracował także zestawy ćwiczeń ruchów, zachowań i schematów, które w jak najlepszy sposób odzwierciedlają warunki występujące w trakcie rzeczywistej operacji.

en	Project title: Developing a technology for manufacturing copies of human organs based on patient’s anatomical features
pl	Projekt: Opracowanie technologii wytwarzania sztucznych narządów imitujących narządy i organy ludzkie na podstawie cech anatomicznych pacjenta

en	Project cost: PLN 397 thousand, including PLN 258 thousand from the ERDF
pl	Wartość: 397 tys. zł, w tym z EFRR: 258 tys. zł

en	Silicon and its varieties
pl	Silikon i jego odmiany

en	The project’s goal is to find a material for artificial organs, physical properties of which are as close as possible to those of human organs.
pl	W projekcie najważniejszą częścią prac jest znalezienie takiego materiału, który pod względem właściwości fizycznych byłby najbardziej zbliżony do ludzkich.

en	Silicon and its varieties have been tested for this purpose.
pl	Do tego celu wykorzystany jest silikon i jego odmiany.

en	About 210 specialists in urology may now use artificial organs for their pre-operative training.
pl	Ok. 210 specjalistów z zakresu urologii może skorzystać w Polsce ze sztucznych narządów podczas szkoleń.

en	(Source: National Urology Consultant)
pl	(źródło: Konsultant Krajowy w dziedzinie urologii)

en	To tame cancer
pl	Ujarzmić raka

en	Is effective and safe treatment of cancer possible?
pl	Czy możliwe jest skuteczne i bezpieczne leczenie raka?

en	Scientists from Kraków are working on biologically active molecules that would help to develop a personalised and, what is most important, safe therapy against cancer.
pl	Krakowscy naukowcy pracują nad aktywnymi biologicznie cząsteczkami, które mają pomóc w stworzeniu spersonalizowanej i – co najważniejsze – bezpieczniejszej terapii w walce z nowotworami.

en	Despite considerable progress in cancer research and development of new treatment strategies, multiple types of cancer are still incurable.
pl	Pomimo ogromnego postępu badań nad chorobami nowotworowymi oraz rozwoju nowych strategii leczenia, wiele typów nowotworów nadal pozostaje nieuleczalnych.

en	The first generations of chemotherapeutic agents are anti-metabolite chemicals, i.e. molecules that block key metabolic processes of cancer cells.
pl	Pierwsze generacje chemoterapeutyków to związki z grupy antymetabolitów, tj. cząsteczek blokujących kluczowe procesy metaboliczne komórek rakowych.

en	In spite of them being effective, as confirmed with clinical practice, their disadvantage is no therapy selectivity and severe side effects.
pl	Mimo skuteczności potwierdzonej praktyką kliniczną, ich wadą jest brak selektywności terapii i ogromne skutki uboczne.

en	We want to create new chemical compounds capable of modifying the activity of enzymes participating in the regulation of altered metabolism in cancer cells.
pl	Chcemy stworzyć nowe związki chemiczne zdolne do modyfikacji aktywności enzymów biorących udział w regulacji zmienionego metabolizmu komórek nowotworowych.

en	These molecules have great therapeutic potential, not only in the treatment of oncological diseases but also other conditions, e.g. pulmonary fibrosis,’ says dr. Piotr Kowalczyk, Project Manager at Selvita SA.
pl	Cząsteczki te mają ogromny potencjał terapeutyczny nie tylko w leczeniu chorób onkologicznych, ale także schorzeń o innym podłożu, np. zwłóknienia płuc – mówi dr Piotr Kowalczyk, kierownik projektu, Selvita SA.

en	Apart from their higher effectiveness, to be ensured by personalised pharmacotherapy, the new molecules will be characterised by a high level of application safety.
pl	Nowe cząsteczki oprócz większej skuteczności, którą zapewni spersonalizowana farmakoterapia, będzie cechowało wysokie bezpieczeństwo stosowania.

en	It is highly probable that we will soon develop the first drug in its class with scientific and commercial potential.
pl	Są duże szanse na to, że już niedługo uzyskamy pierwszy w swojej klasie lek, który będzie miał potencjał naukowy i komercyjny.

en	Project: Development of a new generation of personalised therapies aimed at the metabolism of cancer cells.
pl	Projekt: Rozwój nowej generacji spersonalizowanych terapii celujących w metabolizm komórek nowotworowych

en	Value: PLN 39.6 million, of which PLN 27.9 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: 39,6 mln zł, w tym z EFRR 27,9 mln zł

en	A test of patience
pl	Test cierpliwości

en	Developing innovative drugs is a process not only very expensive but also requiring a lot of work and patience.
pl	Opracowywanie innowacyjnych leków jest procesem nie tylko bardzo drogim, ale również wymagającym wiele pracy i cierpliwości.

en	For example, the first compound developed by Selvita, SEL24, introduced for clinical research in March 2017, is the 1289th chemical synthesised in the company&apos;s laboratories.
pl	Dla przykładu, pierwszy związek spółki Selvita – SEL24, który został w marcu 2017 r. wprowadzony do badań klinicznych, jest 1289 związkiem chemicznym, jaki został zsyntetyzowany w laboratoriach firmy.

en	The state-of-the-art registration system
pl	Asystent najnowszej generacji

en	No longer does the card need to be punched or touch the reader.
pl	Nie trzeba jej odbijać ani przykładać do czytnika.

en	The TIMATE card, a smart card, is a part of the latest generation working-time registration system.
pl	Inteligentna karta TIMATE to nowoczesny system rejestracji czasu pracy.

en	It prevents exceeding the overtime limits and reminds the user about the need to take a break.
pl	Zapobiega ona zbyt długiej pracy (kontrola nadgodzin) i przypomina o przerwie na odpoczynek.

en	The card holder is safe, since the card detects accidents (hits and falls) and can automatically call for assistance.
pl	Jej posiadacz jest bezpieczny, bo wykrywa ona wypadki (uderzenia lub upadki) i automatycznie wzywa pomoc.

en	The system understands whether an employee is working or just left their card on the desk and left the company.
pl	System rozumie także, czy ktoś pracuje, czy może zostawił kartę na biurku, a sam wyszedł z firmy.

en	It is no based on biometrics and does not use cameras – prevailing today in this area’, says Tomasz Łempiński, the President of TENVIRK’s Management Board..
pl	To sprawiedliwy i transparentny system rejestracji czasu pracy nienaruszający prywatności pracowników, gdyż odchodzi od dominującej dziś biometrii lub użycia kamer – mówi Tomasz Łempiński, prezes zarządu w firmie TENVIRK Sp. z o.o.

en	At the moment, the project has entered the testing phase in companies, and more than 50 companies have expressed their interest so far.
pl	W tej chwili projekt wchodzi w fazę testowania w przedsiębiorstwach, zgłosiło się już ponad 50 firm.

en	The system has aroused greatest interest in manufacturing, logistics and the construction industries’, he added.
pl	Największe zainteresowanie wzbudził w branżach związanych z produkcją, logistyką i budownictwem – dodaje.

en	TIMATE is a modern working-time registration system.
pl	TIMATE tworzy nowoczesny system rejestracji czasu pracy.

en	It includes an electronic ID of the card holder based on the Internet of Things and an e-Paper display technology.
pl	Jest elektronicznym identyfikatorem wykorzystującym technologię Internet of Things (internet rzeczy) i ekran ePaper.

en	Cameras, GPS or biometric features (e.g. finger prints) are no longer required.
pl	Nie jest już potrzebne używanie kamer, GPS-ów ani biometrii (odcisków palca).

en	When an employee enters the company, the system automatically starts registering their working-time.
pl	Gdy pracownik wchodzi do firmy, system samoczynnie zaczyna liczyć czas.

en	Information about the working-time and productivity is registered in the Cloud.
pl	Informacje o czasie pracy i wydajności zbierane są do chmury.

en	At any given time, data are accessible for both the employee in the card display, and the employer in the IT system.
pl	Są dostępne w każdej chwili zarówno dla pracownika na ekranie karty, jak i dla pracodawcy – w systemie informatycznym.

en	The smart card can also be used to read messages and warnings, such as ‘Put on the hard hat!’.
pl	Na karcie można też odczytywać przychodzące na bieżąco wiadomości oraz ostrzeżenia, np. „Załóż kask!”.

en	The card also control entry to specific rooms, since the system can read credentials that allow access.
pl	To również karta dostępu, otwierająca drzwi do tych pomieszczeń, do których pracownik ma prawo wejść.

en	Project title: A smart card for automatic working-time registration, access control and monitoring of safety and productivity
pl	Projekt: Karta inteligentna do bezobsługowej rejestracji czasu pracy, kontroli dostępu oraz monitorowania bezpieczeństwa i wydajności pracy

en	Project cost: approx. PLN3.4 million, including approx. PLN2.3 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 3,4 mln zł, w tym z EFRR ok. 2,3 mln zł

en	The Internet of Things
pl	Internet rzeczy

en	The Internet of Things (IoT) is a concept of connecting smart objects to collect, process and exchange data through radio networks, smart electrical installation KNX or a computer network.
pl	Internet of Things (IoT) to koncepcja, wedle której przedmioty mogą pośrednio albo bezpośrednio gromadzić, przetwarzać lub wymieniać dane za pośrednictwem sieci radiowych, instalacji elektrycznej inteligentnej KNX lub sieci komputerowej.

en	The concept also encompasses household appliances, lighting and heating devices, and ID bands and cards.
pl	Są to m.in. urządzenia gospodarstwa domowego, artykuły oświetleniowe i grzewcze, opaska lub identyfikator.

en	The Internet of Things globally: in 2020, over 30 billion devices will be connected to the Internet.
pl	Internet rzeczy na świecie: w 2020 r. do sieci internetowej podpiętych będzie ponad 30 miliardów urządzeń.

en	Source: Shutterstock.com
pl	Źródło obrazu: Shutterstock.com

en	Dance of light
pl	Taniec światła

en	If you are looking for a unique and avant-garde artistic setting for your festival, performance or corporate event, why not go for laser lights, water fountains and... fire?
pl	Szukasz oryginalnej i awangardowej oprawy artystycznej dla festiwalu, widowiska czy eventu firmowego? Postaw na blask świateł laserów, fontanny wodne i... ogień.

en	These effects can be delivered by the Wielkopolska-based company Visual Sensation Laser Shows &amp; Technologies based in the town of Krzycko Małe.
pl	Takie efekty zapewnia wielkopolska firma Visual Sensation lasershows &amp; technologies z Krzycka Małego.

en	Initially, the company offered laser shows only.
pl	Początkowo w jej ofercie były tylko pokazy laserowe.

en	The idea became so much popular that introducing new components was a natural step in the development of the business.
pl	Pomysł okazał się na tyle trafiony, że wprowadzenie nowości było naturalnym etapem rozwoju.

en	To expand its range of laser and multimedia shows, the company bought laser performance-dedicated systems. Each show requires projectors and fountains to produce special effects with water and fire.
pl	Włączenie do portfolio spektakli laserowo-multimedialnych wiązało się z koniecznością zakupu odpowiednich systemów laserowych do widowisk.

en	The latest subsidy (editor’s note: company received EU support for the third time in a row) will help us to set a new standard in such performances in Poland,’ said Jarosław Nadolny, the owner of Visual Sensation.
pl	Do tego potrzebne były projektory i fontanny do efektów wodnych i ogniowych. – Najnowsze dofinansowanie (firma uzyskała unijne wsparcie po raz trzeci – przyp. red.) pomoże nam wyznaczać nurt tego typu spektakli w Polsce – mówi Jarosław Nadolny, właściciel Visual Sensation.

en	The company added an HD laser, one of only 30 such devices in Europe, as well as video projectors with a powerful capacity of 31,000 ANSI lumens.
pl	Firma kupiła lasery HD, których w Europie jest tylko 30, oraz wideoprojektory o potężnej mocy 31 tys. ANSI lumenów.

en	The projector’s technology is no longer based on light bulbs. Instead, the source of light is laser phosphor.
pl	Nie mają one żarówek, bo są napędzane źródłem światła laserowo-fosforowego.

en	Other devices, such as water fountains with integrated fire pits, are a top engineering novelty.
pl	Z kolei fontanny wodne połączone z prawdziwym ogniem to szczyt inżynierii fontannowej.

en	Additionally, every show depends to a large extent on software that helps to develop a customized solution and visualization.
pl	Dla takiego pokazu kluczowe jest oprogramowanie, które pozwala przygotowywać ofertę dla klienta i jej wizualizację.

en	The scenarios for the show are developed in collaboration with the client.
pl	Scenariusze ustalamy wspólnie z klientem.

en	Once the scenario is ready, it is followed by the production of a computer-based virtual show.
pl	Jeżeli klient chce zobaczyć, jak to będzie wyglądało, zapraszamy go do naszego potężnego showroom, gdzie siada w fotelu, pije kawę i ogląda spektakl wirtualny przed podjęciem decyzji.

en	This avoids any unwelcome surprises during the event and the customer knows well in advance what to expect,’ added Jarosław Nadolny.
pl	Dzięki temu w czasie imprezy nie będzie zaskoczony. Dobrze wie, czego może się spodziewać – dodaje Jarosław Nadolny.

en	Visual Sensation has also produced some events abroad—e.g. in Bautzen, Germany.
pl	Firma Visual Sensation przygotowuje widowiska także za granicą, m.in. w Bautzen w Niemczech.

en	Project: Developing and strengthening the competitiveness of Visual Sensation Laser Shows &amp; Technologies through innovative investment
pl	Projekt: Rozwój i podniesienie konkurencyjności Visual Sensation lasershows &amp; technologies dzięki innowacyjnym inwestycjom

en	Project cost: approx. PLN 1.8 million, including approx. PLN 0.8 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 1,8 mln zł, w tym z EFRR ok.0,8 mln zł

en	Wielkopolska Regional Operational Programme
pl	Wielkopolski Regionalny Program

en	Modern projection technology used to graphically alter objects and buildings, bringing them to life.
pl	Nowoczesna technika tworzenia obrazu na przedmiotach i budynkach w taki sposób, aby dany przedmiot lub budynek „ożył” lub został graficznie zmieniony.

en	Laboratory out of this world
pl	Laboratorium nie z tej ziemi

en	A facility for designing and prototyping space satellite systems has been created in a laboratory based outside of Warsaw.
pl	Zaplecze projektowe dla układów satelitarnych i prototypownia układów kosmicznych powstają w zaciszu podwarszawskiego laboratorium.

en	Engineers and scientists design, prototype and test equipment to be used in the outer-space environment.
pl	Inżynierowie i naukowcy mogą tu projektować, prototypować i testować sprzęt wykorzystywany w przestrzeni kosmicznej.

en	The R&amp;D Centre at Creotech Instruments SA is a proof that space exploration always starts on the Earth.
pl	Centrum Badawczo-Rozwojowe firmy Creotech Instruments SA jest dowodem na to, że podbój kosmosu zawsze zaczyna się na Ziemi.

en	Creotech has been cooperating with, inter alia, the European Space Agency (ESA), the Space Research Centre at the Polish Academy of Sciences (CBK PAN), and with several private companies.
pl	Creotech współpracuje m.in. Europejską Agencją Kosmiczną ESA, Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk CBK PAN czy licznymi firmami prywatnymi.

en	Such missions require advanced research facilities, and the modern infrastructure has created new opportunities.
pl	Do takich misji potrzebne jest nowoczesne zaplecze badawcze. Zakupiona infrastruktura otwiera wiele nowych możliwości.

en	This helps to design equipment and prototype and test space systems.
pl	Od projektowania urządzeń, sporządzania prototypów układów kosmicznych, aż do ich testowania.

en	However, the outer space is not merely an area of scientific research.
pl	Kosmos to nie tylko pole badań naukowych.

en	Frequently we are not aware that space exploration has become a rapidly growing industry.
pl	Często nie zdajemy sobie sprawy, że to też prężnie rozwijająca się branża przemysłowa.

en	Many solutions that we make use of in our everyday life were invented for the needs of space exploration sector and then adapted to “earthly”’needs,’ says Tomasz Krzaczek, the Director for Production at Creotech Instruments SA.
pl	Wiele rozwiązań, które wykorzystujemy w codziennym życiu, zostało wymyślonych na potrzeby branży kosmicznej i później zaadaptowanych do potrzeb „ziemskich” – mówi Tomasz Krzaczek, dyrektor produkcji Creotech Instruments SA.

en	Being one of the most innovative sectors based on cutting-edge technologies, aerospace industry is key driver driver for the economy’.
pl	Przemysł kosmiczny jako jeden z najbardziej innowacyjnych i oparty na nowych technologiach jest kołem zamachowym gospodarki.

en	Creotech is the leader in the aerospace sector in Poland.
pl	Creotech to lider branży kosmicznej w Polsce.

en	The company participated in a number of projects commissioned by the European Space Agency (ESA).
pl	Firma uczestniczyła w wielu projektach realizowanych na zlecenie Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA).

en	Moreover, it has also contributed to the Mars mission that searches for signs of life on the red planet.
pl	Ma swój udział w marsjańskiej misji, która szuka biologicznych śladów życia na Czerwonej Planecie.

en	Project title: The extension of the R&amp;D Centre (CB-R) at Creotech Instruments SA supporting satellite structures and space missions
pl	Projekt: Rozbudowa Centrum Badawczo-Rozwojowego (CB-R) Creotech Instruments SA dla konstrukcji satelitarnych i misji kosmicznych

en	Project cost: approx. PLN 5.2 million, including approx. PLN 1.8 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 5,2 mln zł, w tym z EFRR ok.

en	From outer space
pl	Z kosmosu wzięte

en	Inventions such as satellite navigation systems used in cars, the infrared thermometer and a smoke detector were initially developed for the aerospace industry.
pl	Kosmiczny rodowód ma choćby nawigacja samochodowa czy termometr na podczerwień i detektor dymu.

en	Graphics
pl	Grafika

en	Creotech Instruments SA – future satellite plans – HyperSat MINI satellite.
pl	Creotech Instruments SA – satelitarne plany na przyszłość – schemat satelity HyperSat MINI.

en	A prettier window with a view
pl	Ładniejsze okno z widokiem

en	A frame and a pane of glass —a window always looks the same in a child’s picture only.
pl	Rama i szyba – tylko na dziecięcym obrazku okno zawsze wygląda tak samo.

en	In fact, the process of window production is highly complex.
pl	W rzeczywistości proces ich produkcji jest bardzo skomplikowany.

en	Present-day windows are becoming more and more advanced: tight, durable and aesthetic.
pl	Nowoczesne okna są coraz bardziej zaawansowane: szczelne, wytrzymałe i estetyczne.

en	Therefore – to improve the quality of window frames and sashes - a company named Witraż has applied an advanced technology.
pl	Dlatego spółka Witraż, aby podnieść jakość ram okiennych, wykorzystuje nowoczesną technologię polepszenia jakości ram i skrzydeł okiennych.

en	Poland is Europe’s leader in window frame production.
pl	Polska jest europejskim liderem w stolarce okiennej.

en	We beat off competition not only with low prices, but also increasingly often with our ideas and innovative products.
pl	Wygrywamy nie tylko niską ceną, ale coraz częściej pomysłami i innowacyjnymi produktami.

en	The standard method of welding window frame and sash is the so-called “flash” technology.
pl	Standardowy sposób zgrzewania ram i skrzydeł to technologia tzw. „wypływkowa”.

en	This means that when two PVC profiles are pressed, an excess of melted plastic gets outside of the “weld”.
pl	To znaczy, że podczas dociskania dwóch kształtowników PCV na zewnątrz „zgrzewu” wypływa nadmiar stopionego plastiku.

en	This non-aesthetic “flash” is removed , and the joint is painted over.
pl	Tę nieestetyczną „wypływkę” usuwa się, a łączenie zamalowuje.

en	Nevertheless, the weld is visible.
pl	Mimo to spoina jest widoczna.

en	In the non-flash technology, the excess plastic is diverted inside the frame.
pl	W technologii bezwypływkowej nadmiar plastiku kierowany jest do wnętrza ramy.

en	This looks better and additionally enhances the durability of window corners. ‘This is very important, as windows are becoming bigger and bigger, and heavier and heavier,’ says Andrzej Fiedorowicz, Production Director at Witraż Sp. z o.o.
pl	Wygląda to lepiej i dodatkowo wzmacnia wytrzymałość naroża okiennego. – To bardzo ważne, bo okna są coraz większe i coraz cięższe – mówi Andrzej Fiedorowicz, dyrektor produkcji Witraż Sp. z o.o.

en	This technology is also more environmentally friendly.
pl	Ta technologia jest też bardziej ekologiczna.

en	The total amount of plastic stays inside the element welded, which results in zero waste.
pl	Cały plastik zostaje wewnątrz zgrzewanego elementu, więc nie ma odpadów.

en	Witraż manufactures up to 1,200 windows per day.
pl	Witraż produkuje dziennie nawet 1200 okien.

en	Thanks to this new technology there are considerably less bags filled with offcuts.
pl	Dzięki nowej technologii jest znacznie mniej worków ze ścinkami.

en	In addition, the transport of components and finished windows between work stations has become automated.
pl	Co więcej, firma zautomatyzowała też przemieszczanie komponentów i gotowych okien między stanowiskami.

en	Machine operators no longer have to lift weights of 100-150 kg.
pl	Pracownicy nie muszą już podnosić ciężarów o wadze 100-150 kg.

en	This is done by machines.
pl	Robią to za nich automaty.

en	Project: Powertherm – an innovative window production technology.
pl	Projekt: Innowacyjna technologia produkcji okien Powertherm

en	Value: approx. PLN 14.9 million, of which approx. PLN 4.7 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 14,9 mln zł, w tym z EFRR ok. 4,7 mln zł

en	Podlaskie Regional Programme
pl	Podlaski Program Regionalny

en	A Polish window onto Europe
pl	Polskie okno na Europę

en	Poland is the largest exporter of windows in Europe.
pl	Polska jest największym eksporterem okien w Europie.

en	It is all in the weld
pl	Spoina czyni różnicę

en	A window with a flash
pl	Okno z wypływką

en	A window with no flash
pl	Okno bez wypływki

en	Pioneering impulse
pl	Pionierski impuls

en	GeniCore specialises in the systems designed for synthesis of the innovative materials.
pl	GeniCore specjalizuje się w systemach przeznaczonych do syntezy materiałów nowej generacji.

en	Their latest solution has attracted interest among global players in such sectors as medicine, electronics and aeronautics.
pl	Ich nowym rozwiązaniem zainteresowane są światowe marki z sektorów gospodarki, jak: medycyna, elektronika i kosmonautyka.

en	The solution will be soon applied, inter alia, in manufacturing spaceship propulsion components, satellites, pacemakers and CT scanners.
pl	Wkrótce znajdzie ono zastosowanie m.in. w produkcji elementów zasilania statków kosmicznych i satelitów, rozruszników serca czy tomografów.

en	The device in question is an installation for sintering process in which loose powder turns into a solid mass of material under high temperature.
pl	Mowa o urządzeniu do spiekania, czyli procesu, w którym pod wpływem działania wysokiej temperatury luźne cząstki proszku zostają połączone w lity materiał.

en	In this particular instance, sintering process is activated by the electric field.
pl	W tym przypadku spiekanie aktywowane jest polem elektrycznym.

en	The method consists in applying a specific electrical impulse waveform that allows to produce very high performance materials which cannot be usually obtained using other methods.
pl	Poprzez zastosowanie unikalnego kształtu impulsu elektrycznego metoda ta pozwala wytwarzać materiały o bardzo wysokich parametrach użytkowych, często niemożliwych do osiągnięcia innymi sposobami.

en	This is why the method is more efficient and productive than those used so far.
pl	Dlatego jest bardziej efektywna i wydajniejsza od dotychczas wykorzystywanych.

en	Our innovative power supply system guarantees the shortest impulse duration of less than 1 ms,’ says Marcin Rosiński, PhD Eng., President and CEO at GeniCore. ‘This makes our technology suitable for producing e.g. materials with nanocrystal structure.
pl	Pierwsze na świecie rozwiązanie układu zasilania gwarantuje najkrótszy czas trwania impulsów, wynoszący poniżej 1 ms – mówi dr inż. Marcin Rosiński, prezes GeniCore. – Dzięki temu nasza technologia nadaje się do produkcji materiałów m.in. o strukturze nanokrystalicznej.

en	The device has been designed to reducing the energy consumption.
pl	Produkt został zaprojektowany tak, aby ograniczyć zużycie energii.

en	It implies not only lower electricity bills, but also a reduced impact on the natural environment.
pl	Oznacza to niższe rachunki i zmniejszenie negatywnego wpływu na środowisko naturalne.

en	Project title: Development of technological modules for the innovative method to produce SP
pl	Projekt: Opracowanie modułów technologicznych innowacyjnej metody do wytwarzania SP

en	Project cost: approx. PLN3.2 million, including approx. PLN2.2 million
pl	Wartość: ok. 3,2 mln zł, w tym z EFRR ok. 2,2 mln zł

en	Faster and more accurately
pl	Szybciej i dokładniej

en	With the new technology the heating rate is very fast - even as fast as 1500°C/min.
pl	W nowej technologii nagrzewanie odbywa się z bardzo dużą szybkością, dochodzącą nawet do ok. 1500°C/min.

en	Thus, the sintered materials display a homogenous microstructure throughout their entire volume and have good physical properties.
pl	Spiekane w ten sposób materiały charakteryzuje równomierna, jednolita w całej objętości mikrostruktura, mają też dobre właściwości fizyczne.

en	Triggo micro car
pl	Mikrosamochód Triggo

en	Triggo is an electric two-seater city vehicle that combines the best of a motorbike and a passenger car.
pl	Triggo to elektryczny dwuosobowy pojazd miejski, który łączy w sobie zalety jednośladu i samochodu osobowego.

en	Thanks to an innovative design involving a geometrically variable chassis, Triggo occupies the same or even less space than the average motorcycle.
pl	Dzięki nowatorskiej konstrukcji podwozia o zmiennej geometrii Triggo zajmuje tyle samo lub nawet mniej miejsca niż przeciętny motocykl.

en	It looks like a sleek beetle in a big city.
pl	Jest jak sprytny chrząszcz w wielkim mieście.

en	Elegant, streamlined and glittering, with wheels that can be tucked away and hidden. ‘The idea for Triggo came about in 2010.
pl	Elegancki, obły, błyszczący, z wysuwającymi się lub chowającymi kołami. – Pierwszy pomysł pojazdu Triggo pojawił się w 2010 r.

en	I shared the concept with my wife and she suggested patenting it.
pl	Podzieliłem się tą myślą z żoną, a ona kazała mi go opatentować.

en	I agreed and started working towards that goal. Now, our patent is registered in Europe, North America and South-East Asia,’ says Rafał Budweil, a Warsaw-based executive, software developer, sailor, pilot and automotive industry geek.
pl	Posłusznie przystąpiłem do pracy i dziś mamy patenty w krajach Europy, Ameryki Północnej i Azji południowo-wschodniej – mówi Rafał Budweil, warszawski top menadżer, informatyk, żeglarz, pilot samolotów i pasjonat motoryzacji.

en	The combination of all these qualities led to the inauguration of a global revolutionary project.
pl	Połączenie tych wszystkich dziedzin stało się punktem wyjścia dla narodzin rewolucyjnego – w skali światowej – projektu.

en	Triggo is light, agile and economical.
pl	Triggo jest lekki, zwrotny i ekonomiczny w użytkowaniu.

en	The cabin is designed to meet passenger comfort requirements and protect against the wind, cold and rain.
pl	Posiada też bezpieczną i wygodną kabinę chroniącą pasażerów przed wiatrem, zimnem i deszczem.

en	In heavy traffic and at a reduced speed it moves like a single-track vehicle. However, when more space is available, its suspension expands to the width typical of a small car.
pl	W natężonym ruchu miejskim i przy mniejszych prędkościach porusza się jak jednoślad, a gdy miejsca na drodze jest pod dostatkiem, jego zawieszenie rozstawia się na szerokość typową dla niewielkiego samochodu.

en	At 90 km/h it still maintains excellent stability and traction.
pl	Nawet przy prędkości 90 km/h jest stabilny i pewnie trzyma się jezdni.

en	Due to its size and manoeuvrability, Triggo will always find a parting spot.
pl	Ze względu na swe rozmiary i zwrotność Triggo zawsze znajdzie miejsce do parkowania.

en	This is the vanguard of a new environmentally-friendly generation of city cars.
pl	To reprezentant nowej, ekologicznej generacji pojazdów miejskich.

en	Project title: Triggo – a means of urban transportation with high mobility and electric propulsion
pl	Projekt: Triggo – miejski środek transportu o wysokiej mobilności i napędzie elektrycznym

en	Project cost: approx. PLN 5.9 million, including approx. PLN 4.3 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 5,9 mln zł, w tym z EFRR ok. 4,3 mln zł

en	The nuisance of traffic jams
pl	Epidemia korków

en	Cars searching for parking spaces account for nearly 30% of all vehicle traffic in a given city.
pl	Samochody poszukujące parkingu stanowią prawie 30% wszystkich pojazdów w ruchu miejskim.

en	Economical parking
pl	Ekonomiczne parkowanie

en	How many Triggos can you fit into one parking space for a single car?
pl	Ile pojazdów Triggo mieści się na miejscu parkingowym zajmowanym przez jeden samochód?

en	Self-driving cars
pl	Jazda bez kierowcy

en	Parking assistant and cruise control are becoming standard in our cars.
pl	Asystent parkowania czy tempomat w naszych samochodach stają się standardem.

en	Within the coming few years, vehicles without a driver moving safely around cities or on motorways will become part of traffic.
pl	To już kwestia najbliższych lat, a samochody bez kierowcy bezpiecznie poruszające się po mieście i autostradzie staną się uczestnikami ruchu drogowego.

en	The engineers from the Aptiv Technical Centre (formerly Delphi) in Krakow are working on innovative software that will revolutionise driving.
pl	Nad nowatorskim oprogramowaniem, które zrewolucjonizuje podróż samochodem, pracują inżynierowie z Centrum Technicznego Aptiv (dawniej Delphi) w Krakowie.

en	In Aptive, new solutions are being developed for active safety and driver assistance systems as well as automated driving.
pl	Powstają tu nowatorskie rozwiązania w zakresie systemów aktywnego bezpieczeństwa, wspomagania kierowcy oraz automatycznego sterowania samochodami. Praca polega na zebraniu, przetworzeniu i kodowaniu danych.

en	The work involves collecting, processing and coding of the data, first of all from sensors, i.a., vision, radar and GPS as well as from wireless communication between autonomous cars, other road users and elements of road infrastructure.
pl	Przede wszystkim z czujników, m.in. wizyjnych, radarowych, GPS i bezprzewodowej komunikacji pomiędzy autonomicznymi samochodami, a innymi uczestnikami ruchu drogowego i elementami infrastruktury drogowej.

en	We would find it difficult to carry out such advanced research and development without the EU support.
pl	Tak zaawansowane prace badawczo-rozwojowe trudno byłoby nam przeprowadzić bez wsparcia unijnego.

en	Thanks to the grant we were able to hit another milestone in our company’s growth and to pursue our work on high-tech components for the automotive industry,’ says dr hab. eng. Paweł Skruch, head of the R&amp;D Department at the Aptive Technical Center in Kraków.
pl	Dotacja dała nam rozpęd do zrobienia znacznego kroku naprzód w rozwoju naszej firmy i dalszymi pracami nad zaawansowanymi technicznie komponentami dla przemysłu motoryzacyjnego – mówi dr hab. inż. Paweł Skruch, kierownik Działu Badań i Rozwoju w Centrum Technicznym Aptiv w Krakowie.

en	Tests carried out so far show that vehicles equipped with such software can move smoothly without human interference.
pl	Dotychczasowe testy pokazują, że pojazdy wyposażone w takie oprogramowanie mogą sprawnie poruszać się bez ingerencji człowieka.

en	They optimize the braking power and acceleration dynamics.
pl	Optymalizują siłę hamowania i dynamikę przyspieszania.

en	The continuous 360 degrees monitoring of the car&apos;s surroundings makes it possible for computers to maintain a safe distance from other cars.
pl	Dzięki ciągłemu monitorowaniu otoczenia samochodu w zakresie 360 stopni, komputery lepiej radzą sobie z utrzymywaniem bezpiecznego odstępu od innych samochodów.

en	Also, self-driving vehicles react much faster to potentially dangerous situations than even the best drivers.
pl	Bezzałogowe auta umożliwiają też szybszą niż nawet u najlepszych kierowców reakcję na sytuacje potencjalnie niebezpieczne.

en	Project: Development of innovative active safety technologies that will be used in advanced driver assistance systems (ADAS) and in autonomous driving systems for series production
pl	Projekt: Opracowanie innowacyjnych technologii z zakresu aktywnego bezpieczeństwa, które zostaną zastosowane w zaawansowanych systemach wspomagania kierowcy (ADAS) i w systemach jazdy autonomicznej, przeznaczonych do produkcji seryjnej

en	Value: approx. PLN 66 million, of which PLN 33 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 66 mln zł, w tym z EFRR ok. 33 mln zł

en	Safer means cheaper
pl	Bezpiecznie, czyli taniej

en	Self-driving cars could reduce road accients by up to 90% and thus drastically reduce the costs of rescue, damages and medical treatment.
pl	Samochody bez kierowcy” mogłyby o 90% zredukować liczbę wypadków drogowych, a co za tym idzie – radykalnie zmniejszyć wydatki na akcje ratownicze, odszkodowania i leczenie. Infografika

en	Transport of the future
pl	Transport przyszłości

en	The first 20 low-floor electric buses are already driving on Kraków streets.
pl	Pierwszych 20 niskopodłogowych autobusów elektrycznych jeździ już po ulicach Krakowa.

en	Within the next few years, the city is going to buy 161 more electrically driven buses.
pl	W ciągu najbliższych kilku lat planowany jest zakup kolejnych 161 autobusów z napędem elektrycznym.

en	Thanks to this innovative system, you can travel in a cleaner, more efficient and more comfortable way.
pl	Nowoczesny system sprawia, że po mieście podróżuje się czyściej, sprawniej i wygodniej.

en	Zero-emissions vehicles are the future of the public transport in cities, especially in those where air pollution is high, like in Kraków.
pl	Zeroemisyjne pojazdy to przyszłość komunikacji publicznej w miastach, zwłaszcza o tak zanieczyszczonym powietrzu jak w Krakowie.

en	Trams and electric buses constitute only a part of an advanced transport system, which is being developed in the capital of Małopolska.
pl	Tramwaje i elektryczne autobusy to tylko część nowoczesnego systemu transportowego, jaki powstaje w stolicy Małopolski.

en	Both inhabitants and tourists are taking advantage of this.
pl	Korzystają na tym mieszkańcy i turyści.

en	Kraków is in Poland’s forefront in this area.
pl	Kraków jest w tej dziedzinie w krajowej awangardzie.

en	Here in Kraków the first Polish bus line operated by electric vehicles was launched.
pl	To tutaj została uruchomiona pierwsza w Polsce linia autobusowa obsługiwana pojazdami elektrycznymi.

en	On the streets of Kraków, you can also see Poland’s first electric bendy-bus.
pl	Po ulicach jeździ też pierwszy w kraju elektryczny autobus przegubowy.

en	And all of these vehicles have been produced in Poland,’ says Marek Gancarczyk, the press spokesman of MPK SA in Kraków.
pl	A wszystkie pojazdy są polskiej produkcji – mówi Marek Gancarczyk, rzecznik prasowy MPK SA w Krakowie.

en	The new buses are equipped with air conditioning and ticket machines with an option of paying in cash or by card, as well as with cameras and boards displaying the route along with a map of Kraków, and also with voice bus stop announcements.
pl	Nowe autobusy wyposażone są w klimatyzację, automaty biletowe z możliwością płacenia nie tylko gotówką, ale także kartą, kamery, tablice wyświetlające trasę przejazdu wraz z mapą Krakowa oraz głosowe zapowiadanie przystanków.

en	The passengers can also use USB ports to have their phones or tablets charged when travelling.
pl	Dzięki portom USB pasażerowie mogą podczas podroży naładować telefony lub tablety.

en	The city authorities have organised essential facilities for the electric rolling stock.
pl	Dla potrzeb taboru elektrycznego miasto przygotowało niezbędne zaplecze.

en	In the bus depot in Wola Duchacka, there is a charging station for 28 buses.
pl	W zajezdni Wola Duchacka wybudowano stację z 28 stanowiskami ładowania.

en	Similarly, the Nowa Huta depot is equipped with chargers.
pl	Także zajezdnia w Nowej Hucie została wyposażona w ładowarki.

en	And what if the battery goes dead on the route?
pl	A co jeżeli bateria wyładuje się na trasie?

en	To prevent such situations, stations are being built in the city where the buses can have their batteries recharged with no need for coming back to the depot.
pl	Aby temu zapobiec, w mieście powstają stacje, w których autobusy mogą doładowywać baterie bez konieczności powrotu do zajezdni.

en	Project: Public ECO-transport in Kraków.
pl	Projekt: EKOkomunikacja miejska w Krakowie

en	Value: PLN 175.5 million, of which PLN 115.7 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: 175,5 mln zł, w tym z EFRR: 115,7 mln zł

en	Małopolskie Voivodeship Regional Programme
pl	Program Regionalny Województwa Małopolskiego

en	Ecological bus wash
pl	Ekologiczna myjnia

en	A bus wash in Nowa Huta tram depot is an element of the environmentally-friendly transport system. Rainwater is used here, which saves around 80% of drinking water.
pl	Elementem ekologicznego systemu transportowego jest myjnia w zajezdni tramwajowej Nowa Huta zasilana wodą deszczową, co pozwala zaoszczędzić ok. 80% wody pitnej.

en	This means 16 million glasses of water a year.
pl	W skali roku przekłada się to na 16 mln szklanek wody.

en	Electric vehicles
pl	Pojazdy elektryczne

en	By 2021, every third local bus in Kraków will be electrically driven.
pl	Do 2021 r. co trzeci autobus miejski w Krakowie będzie pojazdem o napędzie elektrycznym.

en	Asami’s mechanical arm
pl	Mechaniczna ręka Asami

en	Cobots can be used in most companies involved in production, both industrial and agricultural.
pl	Koboty mogą być wykorzystywane w większości firm zajmujących się produkcją – zarówno przemysłową, jak i rolną.

en	A cobot (collaborative robot, abbreviated to cobot) is a universal, small and light robot which collaborates with a human operator.
pl	Kobot (collaborative robot, skrót: cobot) to uniwersalny, nieduży i lekki robot współpracujący z człowiekiem.

en	It is a mechanical arm provided with a working element (most often a grab), allowing it to manipulate individual elements or subassemblies quickly, precisely and persistently.
pl	Ma postać mechanicznej ręki wyposażonej w element roboczy (najczęściej chwytak), dzięki któremu szybko, precyzyjnie i niezmordowanie manipuluje pojedynczymi elementami lub całymi podzespołami.

en	The Asami’s cobot is an original project by Wojciech Głażewski, a young designer and entrepreneur from Białystok. ‘You cannot stop automation and robotisation.
pl	Kobot marki Asami to autorski projekt Wojciecha Głażewskiego, młodego konstruktora i przedsiębiorcy z Białegostoku. – Automatyzacji i robotyzacji nie da się powstrzymać.

en	It is a process which will enable us to quit monotonous, hard and hazardous work.
pl	To proces, który pozwoli nam odejść od pracy monotonnej, ciężkiej i niebezpiecznej.

en	Mechanical and mind-numbing work, often performed in an uncomfortable position, is contrary to human nature,’ emphasised Wojciech Głażewski, President of Asami Sp. z o.o. ‘Robots are working tools, like computers, which do the donkey work for us so we can devote ourselves to more interesting activities,’ he added.
pl	Mechaniczna, „ogłupiająca” praca, często w niewygodnej pozycji, jest niezgodna z naturą człowieka – podkreśla Wojciech Głażewski, prezes firmy Asami Sp. z o.o. – Roboty to narzędzia pracy, podobnie jak komputery, które wykonują za nas czarną robotę i pozwalają nam oddać się ciekawszym zajęciom – dodaje.

en	Robots are excellent at such tasks as lifting and positioning objects, polishing, operating machinery, packing and palletising, assembling, screwing in, gluing and welding.
pl	Doskonale wykonują takie zadania, jak: podnoszenie i umieszczanie przedmiotów, polerowanie, obsługa maszyn, pakowanie i paletyzacja, montaż, wkręcanie, klejenie czy spawanie.

en	They can also be used in harmful working conditions, e.g. at high temperatures or in chemical vapours.
pl	Mogą także pracować w warunkach szkodliwych dla człowieka, m.in. w wysokich temperaturach lub w oparach środków chemicznych.

en	The first Asami’s cobots will be available for sale in 2018.
pl	Pierwsze koboty Asami trafią do sprzedaży w 2018 r.

en	Project: Launching the production of innovative cobots by Asami Sp. z o.o., aimed at automating production processes.
pl	Projekt: Wdrożenie produkcji innowacyjnych kobotów Asami Sp. z o.o. dedykowanych do automatyzacji produkcji

en	Value: approx. PLN 0.9 million, of which approx. PLN 0.8 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 0,9 mln zł, w tym z EFRR ok. 0,8 mln zł

en	A Mars rover
pl	Łazik marsjański

en	Wojciech Głażewski, a member of Mars Society Polska, also co-ordinated the construction of the world&apos;s best Mars rover, Magma 2.
pl	Wojciech Głażewski, członek Mars Society Polska, to także koordynator budowy najlepszego na świecie łazika marsjańskiego Magma 2.

en	In 2011, his team from the Białystok University of Technology participated in an international rover competition University Rover Challenge (URC), taking place in the Utah desert (USA), and they won the first prize.
pl	W 2011 r. jego zespół z Politechniki Białostockiej wziął udział w międzynarodowych zawodach łazików University Rover Challenge (URC) rozgrywanych na pustyni Utah (USA) i zdobył tam pierwsze miejsce.

en	This was the first Polish victory in the URC, and it was Wojciech Głażewski who initiated our team’s participation in this competition.
pl	Było to pierwsze polskie zwycięstwo w URC i to właśnie Wojciech Głażewski zainicjował udział naszej ekipy w tych zawodach.

en	Touch and experience!
pl	Dotykaj i doświadczaj!

en	Would you like to perform a virtual surgery, trigger a huge whirlpool, witness an earthquake or see the world through the eyes of animals?
pl	Chcesz przeprowadzić wirtualną operację, stworzyć ogromny wir wodny, doświadczyć trzęsienia ziemi lub spojrzeć na świat oczyma zwierząt?

en	You can experience all this in one place – the EXPERYMENT in Gdynia.
pl	Możesz tego wszystkiego doświadczyć w jednym miejscu – gdyńskim EXPERYMENCIE.

en	After its recent extension, EXPERYMENT has become the largest science centre in Pomerania.
pl	Kolejny etap rozbudowy sprawił, że jest to największe centrum nauki na Pomorzu.

en	There are no museum display cabinets or shuffling slippers here. Instead, you embark on a great adventure and can discover science on your own.
pl	Tu nie ma muzealnych gablot i szurających kapci – jest za to wielka przygoda i odkrywanie nauki na własną rękę.

en	The EXPERYMENT in Gdynia has been moved to a new larger premises, where science is popularised and education is provided to everybody, from the youngest to the oldest.
pl	Na upowszechnianie nauki i edukowanie od najmłodszych do seniorów gdyński EXPERYMENT zyskał nową, większą siedzibę.

en	And this new premises is seven times bigger!
pl	I to większą siedmiokrotnie!

en	Now, the Centre’s area equals 3,500 m2.
pl	Centrum liczy teraz 3500 m2.

en	This means more space for playing, when you gain knowledge effortlessly.
pl	To oznacza więcej przestrzeni dla zabawy, podczas której wiedza sama wchodzi do głowy.

en	The visitors are offered five thematic exhibitions, two hundred interactive stations, and three workshop rooms.
pl	Odwiedzający mają do dyspozycji pięć wystaw tematycznych, dwieście stanowisk i trzy sale warsztatowe.

en	Ten years ago, when the EXPERYMENT was opened, few people knew what science centres looked like, how they are organised and what informal education was about.
pl	Dziesięć lat temu, kiedy otwieraliśmy EXPERYMENT, niewiele osób wiedziało, czym są centra nauki, jak działają i na czym polega edukacja nieformalna.

en	Visiting exhibitions with no guide and “please touch the exhibits” signs were not that popular at thetime,’ says Ewa Jasińska, the Director of the EXPERYMENT Science Centre.
pl	Zwiedzanie wystaw bez przewodnika i hasło „prosimy dotykać eksponatów” nie były wtedy jeszcze aż tak popularne – mówi Ewa Jasińska, dyrektor Centrum Nauki EXPERYMENT.

en	The world of science is very rich, and everyone will find something interesting in it.
pl	Świat nauki jest bogaty i każdy znajdzie w nim coś dla siebie.

en	Families like to spend their free time in the Centre.
pl	W Centrum czas wolny spędzają całe rodziny.

en	The Tricity schools have their lessons organised here, and nobody skips them.
pl	Trójmiejskie szkoły organizują tu lekcje, z których nikt się nie urywa.

en	It is quite the opposite – the EXPERYMENT is besieged by visitors and it has been enjoying unflagging popularity.
pl	Przeciwnie – EXPERYMENT jest oblegany i cieszy się niesłabnącą popularnością.

en	The institution co-operates with universities and academic staff.
pl	Placówka współpracuje z uczelniami wyższymi i kadrą naukową.

en	It also runs the Academy of Young Explorers.
pl	Prowadzi też Akademię dla Małych Odkrywców.

en	Children, as befits students, receive credit books and they can boldly argue with the aces of the world of science.
pl	Dzieci – jak na studentów przystało – otrzymują indeksy i mogą śmiało wchodzić w polemiki z tuzami świata nauki.

en	Project: Extension of the Pomeranian Science and Technology Park – Phase 4 – establishment of the EXPERYMENT Science Centre.
pl	Projekt: Pomorski Park Naukowo-Technologiczny – rozbudowa – etap 4 – utworzenie Centrum Nauki EXPERYMENT

en	Value: approx. PLN 81.8 million, of which PLN 50.4 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok.81,8 mln zł w tym z EFRR: 50,4 mln zł

en	Pomorskie Voivodeship Regional Programme
pl	Regionalny Program Województwa Pomorskiego

en	For big children
pl	Dla dużych dzieci

en	Although the EXPERYMENT is the greatest fun for children, it also has something to offer to adults only, i.e., special evenings and Science Café.
pl	Choć w EXPERYMENCIE największą frajdę mają dzieci, to jest też oferta tylko dla dorosłych – specjalne wieczory oraz Science Cafe.

en	Graphic
pl	Grafika

en	EXPERYMENT in statistics
pl	EXPERYMENT statystycznie

en	Over 1 million guests within the last 10 years.
pl	Ponad 1 mln gości w ciągu 10 lat.

en	Over 1 thousand visitors every day.
pl	Codziennie odwiedza EXPERYMENT ponad 1 tys. osób.

en	Over 10 thousand classes organised for schools and around 500 family workshops over the last 10 years.
pl	W ciągu 10 lat EXPERYMENT zorganizował ponad 10 tys. zajęć dla szkół i ok. 500 warsztatów rodzinnych.

en	Pasta plus
pl	Makaron plus

en	There are still many secrets hidden in grains.
pl	Ziarna zbóż ciągle kryją w sobie wiele tajemnic.

en	Lubella, a Polish pasta manufacturer, together with teams of scientists, are examining grain components with the view to use their health-giving qualities in new products.
pl	Polski producent makaronów Lubella wraz z zespołami naukowców badają części składowe ziaren pod kątem możliwości wykorzystania ich właściwości prozdrowotnych w nowych produktach.

en	This is what the growing group of conscious consumers are expecting.
pl	Oczekuje tego coraz większa grupa świadomych konsumentów.

en	We notice that consumers are getting more concerned with the quality and health values of food.
pl	Widzimy, że konsumenci coraz bardziej zwracają uwagę na jakość i walory zdrowotne pożywienia.

en	Therefore, we are working to improve the quality of our basic products and search for new ideas for natural additives to pasta which will enrich our offer and increase our competitiveness,’ said Andrzej Gąsiorek, Vice-President of the Management Board of PZZ Lubella GMW Sp. z o.o.
pl	Dlatego pracujemy nad podniesieniem jakości podstawowych wyrobów i poszukiwaniem nowych pomysłów na naturalne dodatki do makaronów, które wzbogacą ofertę firmy i przyczynią się do wzrostu konkurencyjności – mówi Andrzej Gąsiorek, wiceprezes Zarządu PZZ Lubella GMW Sp. z o.o.

en	Cereal grains can be an excellent source of minerals, such as manganese, phosphorus, iron, copper and zinc.
pl	Ziarna zbóż mogą być doskonałym źródłem składników mineralnych, takich jak m.in.: mangan, fosfor, żelazo, miedź, cynk.

en	Moreover, changes taking place at different stages of grain development produce considerable amounts of vitamins, e.g. B-group vitamins (B1, B2, B5 and B6 .
pl	W trakcie przemian zachodzących podczas różnych faz rozwoju pojedynczego ziarna powstają również znaczne ilości witamin, m.in. z grupy B (B1, B2, B5, B6).

en	Flour from unripe grains is not good for baking when used on its own, but it may constitute a very valuable additive for numerous cereal products, including pasta and specialist products.
pl	Mąka otrzymywana z niedojrzałych ziaren zbóż samodzielnie nie nadaje się do wypieku, ale może stanowić bardzo cenny dodatek do wielu produktów zbożowych, w tym makaronów oraz specjalistycznych wyrobów.

en	Lubella co-operates closely with many teams of scientists, including from the universities of Lublin, Kraków and Wrocław.
pl	Lubella ściśle współpracuje z wieloma zespołami naukowców, m.in. z Lublina, Krakowa i Wrocławia.

en	Experiments on the early growth of various cereals are being conducted in university laboratories.
pl	W laboratoriach uczelni prowadzone są doświadczenia nad wczesnym etapem wzrostu nasion różnych zbóż.

en	Bringing the developed solutions to the market will strengthen the company’s position, both at home and abroad.
pl	Wprowadzenie opracowanych rozwiązań na rynek pozwoli firmie na uzyskanie lepszej pozycji w kraju i na świecie.

en	Project: Developing and implementation of a comprehensive manufacturing technology for pro-health and functional pasta products, with special focus on the use of grain components.
pl	Projekt: Opracowanie i wdrożenie kompleksowej technologii otrzymywania prozdrowotnych i funkcjonalnych wyrobów makaronowych, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania części składowych ziaren zbóż

en	Value: PLN 13.2 million, of which PLN 7.2 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: 13,2 mln zł, w tym z EFRR: 7,2 mln zł

en	A pioneering device
pl	Pionierskie urządzenie

en	The Lublin plant has been equipped with a specialist device for testing early growth of grains in laboratory conditions, which is the only device of this type in Poland.
pl	Do zakładu w Lublinie zakupiono jedyne w kraju specjalistyczne urządzenie do prowadzenia badań wstępnych faz rozwoju ziaren zbóż w laboratoryjnej skali.

en	It is quality and precision that counts
pl	Liczy się jakość i precyzja

en	The drilling heads constructed at Zakład Mechaniki Maszyn Bukpol are perfectly suitable for the manufacture of precise details.
pl	Głowice wiercące skonstruowane w Zakładzie Mechaniki Maszyn Bukpol doskonale nadają się do wyrobu precyzyjnych detali.

en	One of their uses is the production of operating tables.
pl	Dlatego wykorzystywane są m.in. przy produkcji stołów operacyjnych.

en	No wonder that the application of this advanced anti-vibration technology has helped the company to extend its offer for the medical sector and to enter new markets.
pl	Nic dziwnego, że zastosowanie tej nowoczesnej technologii tłumiącej drgania pomogło firmie rozszerzyć ofertę m.in. dla branży medycznej i wejść na nowe rynki.

en	Bukpol is a family business, located in the suburbs of Łódź.
pl	Bukpol jest firmą rodziną, mieszczącą się na przedmieściach Łodzi.

en	From the very beginning, it has been specialising in precise machining.
pl	Od samego początku specjalizuje się w precyzyjnej obróbce skrawaniem.

en	The company conducts its own research and development, aimed at creating an anti-vibration technology for deep hole drilling.
pl	Zakład samodzielnie prowadzi prace badawczo-rozwojowe. Mają one pomóc w stworzeniu techniki tłumienia drgań w procesie głębokiego wiercenia.

en	This technology proved to be essential for optimising the production process and its end results,’ emphasises Piotr Łagodziński from Zakład Mechaniki Maszyn Bukpol.
pl	Ta technologia była niezbędna w celu optymalizacji przebiegu procesu produkcyjnego i osiąganych efektów końcowych – podkreśla Piotr Łagodziński z Zakładu Mechaniki Maszyn Bukpol.

en	The head structure that was developed has been successfully introduced into production of details offered by the company.
pl	Opracowaną konstrukcję głowicy z sukcesem wprowadzono do produkcji asortymentu detali oferowanych przez firmę.

en	Moreover, Bukpol has launched manufacture of new products for medical market.
pl	Uruchomiono również produkcję nowych wyrobów na potrzeby rynku medycznego.

en	In our company, we have implemented an organisational innovation in quality management.
pl	Wdrożyliśmy w naszym przedsiębiorstwie innowację organizacyjną, która dotyczyła zarządzania jakością.

en	This has improved the effectiveness of new production processes and it helps to assure that high standards are achieved,’ adds Piotr Łagodziński.
pl	Zwiększyło to efektywność nowych procesów produkcyjnych i służy zapewnieniu wysokich standardów – dodaje Piotr Łagodziński.

en	Thanks to the EU subsidy, Bukpol has purchased computer-controlled machining centres, including auxiliary equipment.
pl	Dzięki unijnej dotacji Bukpol zakupił sterowane komputerowo centra obróbcze wraz z urządzeniami towarzyszącymi.

en	It has also extended its production plant, adding new production facilities and warehouse hall.
pl	Rozbudował też zakład produkcyjny o halę produkcyjno-magazynową.

en	Project: Application of innovative drilling heads in economic production of steels elements for medical sector.
pl	Projekt: Zastosowanie innowacyjnej głowicy wiercącej w ekonomicznej produkcji detali stalowych dla branży medycznej

en	Value: approx. PLN 6.7 million, of which approx. PLN 2.9 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 6,7 mln zł, w tym z EFRR ok. 2,9 mln zł

en	Łódzkie Regional Programme
pl	Regionalny Program Województwa Łódzkiego

en	A project with potential
pl	Projekt z potencjałem

en	In 2017, Zakład Mechaniki Maszyn Bukpol was awarded the Strong in Business 2017 title by the Marshal of Łódzkie Voivodeship, in the “EU Project with Potential” category.
pl	W 2017 r. Zakład Mechaniki Maszyn Bukpol otrzymał nagrodę Marszałka Województwa Łódzkiego Mocni w Biznesie 2017 w kategorii „Unijny projekt z potencjałem”.

en	Used to the full
pl	W pełni wykorzystani

en	100% of Bukpol’s products are exported.
pl	100% – tyle produkcji Bukpolu trafia na eksport.

en	The main customers are large western groups of companies.
pl	Głównymi odbiorcami są duże zachodnie koncerny.

en	Design your own furniture
pl	Zaprojektuj swoje meble

en	Today, you can buy nearly everything in online shops.
pl	Dziś w sklepach internetowych kupić można niemal wszytko.

en	Even furniture, except that it is standard furniture, from a warehouse.
pl	Nawet meble – tyle że standardowe, z magazynu.

en	If you have an unusual wish, it will be fulfilled by Studio 93.
pl	Jeżeli mamy nietypowe życzenia, to spełni je Studio 93.

en	This company has developed a concept of an online shop where everyone can design their own furniture.
pl	Firma opracowała koncepcję sklepu internetowego, w którym każdy może zaprojektować swoje meble.

en	And this is done precisely, taking into consideration the size of your kitchen or living room.
pl	Dokładnie pod wymiary własnej kuchni czy salonu.

en	The special IT system enables the customers to design and order furniture on their own at any time, with a quotation received immediately and an option of delivery or self-collection.
pl	Specjalny system informatyczny umożliwia klientom samodzielne zaprojektowanie i zamówienie mebli o każdej porze, z natychmiastową wyceną i możliwością transportu lub samodzielnego odbioru.

en	The only thing one has to do is to visit our website, log in and get down to designing,’ explains Marcin Szulc, the originator of the concept and the owner of the company.
pl	Wystarczy wejść na stronę internetową i po zalogowaniu się przystąpić do projektowana – tłumaczy Marcin Szulc, pomysłodawca koncepcji i właściciel firmy.

en	Everybody can do it, with no need for consulting our employees.
pl	Poradzi sobie z tym każdy laik, bez konieczności prowadzenia konsultacji z pracownikami.

en	And what if you need professional advice?
pl	A co jeżeli ktoś będzie potrzebował fachowej rady?

en	The company’s carpenter can discuss with and show to the client solutions that reduce the amount of work needed to prepare details for production of relevant elements, and to eliminate measuring mistakes.
pl	Firmowy stolarz może omówić i pokazać klientowi konkretne rozwiązania zmniejszające ilość pracy związanej z przygotowaniem danych do produkcji elementów i ograniczające pomyłki w wymiarowaniu.

en	Marcin Szulc is a computer engineer by profession, but he started his career path with assembling furniture at the customers’ premises.
pl	Marcin Szulc z wykształcenia jest inżynierem informatykiem, lecz swoją ścieżkę zawodową rozpoczął od montażu mebli u klientów.

en	Then, he opened a carpenter’s workshop, where he produces elements for assembly.
pl	Potem otworzył stolarnię, w której produkuje elementy do montażu.

en	The workshop is equipped with top-notch machinery.
pl	Zakład wyposażył w nowoczesne maszyny.

en	Marcin Szulc frequently visits national and international trade fairs dedicated to furniture making.
pl	Jest też częstym gościem krajowych i zagranicznym targów, na których wystawiane są urządzenia wykorzystywane w tej branży.

en	He believes that quality and innovative solutions are essential on a competitive market.
pl	Uważa, że jakość i innowacyjne rozwiązania na konkurencyjnym rynku są niezbędne.

en	In developing his “furniture online designer”, he combines his passion for woodwork, market knowledge and IT knowledge.
pl	Pracując nad „internetowym projektantem mebli”, połączył pasję do stolarstwa i znajomość rynku z wiedzą informatyczną.

en	The launching of this new tool will foster the company’s development, allowing it to enter Polish and international market, as the Internet has no boundaries.
pl	Uruchomienie nowego narzędzia umożliwi firmie rozwój poprzez wejście na rynek ogólnopolski, a nawet zagraniczny. Internet nie zna bowiem granic.

en	Project: Improved brand recognition of STUDIO 93 through the use of design development process.
pl	Projekt: Wzrost rozpoznawalności marki STUDIO 93 poprzez wykorzystanie procesu projektowania wzorniczego

en	Value: over PLN 122 thousand, of which over PLN 84 thousand was financed from the ERDF
pl	Wartość: ponad 122 tys. zł, w tym z EFRR ponad 84 tys. zł

en	A complete company
pl	Firma kompletna

en	Going online is a subsequent step in Studio 93’s development.
pl	Wejście w internet to kolejny etap rozwoju Studio 93.

en	Before, the company had purchased advanced equipment, much of it with the EU subsidies.
pl	Wcześniej firma zadbała o nabycie nowoczesnych maszyn, z których wiele zostało zakupionych z unijnych dotacji.

en	Studio 93 is certified in ISO 9001:2008 Quality Management System, for carpenter’s services and production.
pl	Otrzymała też Certyfikat Systemu Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 w zakresie usług stolarskich i produkcji.

en	Furniture via the Internet
pl	Meble przez internet

en	As many as 26% of Polish consumers buy furniture and home decor accessories on-line.
pl	Aż 26% Polaków kupuje meble i akcesoria do wystroju wnętrz online.

en	This is more than in Great Britain, the Netherlands, Germany, Switzerland and Italy.
pl	To więcej niż w Wielkiej Brytanii, Holandii, Niemczech, Szwajcarii i we Włoszech.

en	source: survey Future of shopping.
pl	źródło: badanie Przyszłość zakupów.

en	Latest trends in retail today and 2030” conducted by Comarch and Kantar TNS in 2017).
pl	Najważniejsze trendy w retail dziś i w 2030 roku” przeprowadzone przez Comarch i Kantar TNS w 2017 r.)

en	Chipped cars
pl	Auto z czipem

en	The present-day number plates containing only numbers and letters can be easily forged which makes it difficult to identify a vehicle that has been stolen or has significantly exceeded the speed limit.
pl	Dzisiejsze tablice rejestracyjne zawierające tylko cyfry i litery łatwo podrobić, co utrudnia identyfikację pojazdu, który np. został skradziony lub znacznie przekroczył dozwoloną prędkość.

en	A company named UTAL is working on special RFID (radio-frequency identification) tags to be incorporated in cars’ number plates.
pl	Firma UTAL pracuje nad specjalnym znacznikiem RFID (ang. radio-frequency identification) do zamieszczania w tablicy rejestracyjnej samochodu.

en	In the future, a number plate with an RFID chip will not only be an effective weapon against vehicle thieves, but also a universal document, just like the vehicle registration card.
pl	W przyszłości tablica rejestracyjna z czipem RFID stanie się nie tylko skuteczną bronią m.in. na złodziei pojazdów, ale też uniwersalnym dokumentem, takim jak dowód rejestracyjny.

en	The data read from RFID tags is much more reliable.
pl	Odczyt danych z RFID jest dużo pewniejszy.

en	With a vehicle speed of 150 km/h, we can identify for certain the information which is registered in them,’ said Mariusz Cieśla, Deputy Director of the Technology and Development Department in UTAL.
pl	Przy prędkości pojazdu 150 km/h możemy w 100% zidentyfikować zapisane tam informacje – mówi Mariusz Cieśla, zastępca dyrektora Działu Techniki i Rozwoju w firmie UTAL.

en	The contents of RFID chips can change dynamically.
pl	Czip RFID może dynamicznie zmieniać swoją zawartość.

en	They will be used for saving and reading vehicle registration card details, e.g. the expiry date of vehicle inspection, information on the date of insurance expiration or the name of a motorway gate.
pl	Będziemy w nim zapisywać i odczytywać dane z dowodu rejestracyjnego, np. datę ważności przeglądu technicznego, informacje o dacie wygaśnięcia ubezpieczenia czy nazwę bramki na autostradzie.

en	It will be possible to collect parking fees exactly in the same way,’ said Mariusz Cieśla.
pl	Dokładnie w ten sam sposób można pobierać opłaty za parkingi – mówi Mariusz Cieśla.

en	Moreover, the RFID technology will prove useful in operational searching or the monitoring of road traffic.
pl	Technologia RFID sprawdzi się także w operacyjnych działaniach poszukiwawczych lub monitorujących ruch pojazdów.

en	UTAL, based in Gruszczyn near Poznań, is one of the world&apos;s leaders in the production of number plates, as well as comprehensive number plate production lines and machinery.
pl	Firma UTAL z podpoznańskiego Gruszczyna należy do światowej czołówki producentów tablic rejestracyjnych oraz kompleksowych linii produkcyjnych i maszyn do ich wytwarzania.

en	Project: Development of dedicated RFID passive tags to be integrated with reflective aluminum number plates, and preparation of technology and devices for their implementation.
pl	Projekt: Opracowanie dedykowanego znacznika pasywnego RFID możliwego do zintegrowania z odblaskową aluminiową tablicą rejestracyjną oraz opracowanie technologii i urządzenia do jego implementacji

en	Value: approx. PLN 2.4 million, of which approx. PLN 1.3 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 2,4 mln zł, w tym z EFRR ok. 1,3 mln zł

en	In Europe’s lead
pl	W czołówce Europy

en	UTAL manufactures around 10 million number plates per year.
pl	Firma UTAL produkuje ok. 10 mln tablic rejestracyjnych rocznie.

en	Its products, including number plates, number plate production machinery and number plate frames, are exported to over 50 countries.
pl	Jej produkty – tj. tablice, maszyny do produkcji tablic i ramki to tablic rejestracyjnych – sprzedawane są do ponad 50 państw.

en	RFID in practice
pl	RFID w praktyce

en	Water in good condition
pl	Woda w dobrej kondycji

en	How to change polluted water into … water with ideal parameters?
pl	Jak zamienić zanieczyszczoną wodę w… wodę o idealnych parametrach?

en	This ‘magic’ effect can be achieved thanks to the liquid mixtures developed by ESC Global and used for water treatment in the food industry, boiler rooms and cooling systems.
pl	Takie „magiczne” działanie mają płynne mieszaniny opracowane przez firmę ESC Global. Służą one do uzdatniania wody w przemyśle spożywczym, kotłowniach i układach chłodzących.

en	Innovation is the key to the whole process — from a multi-stage analysis of water samples to products tailored to the user needs.
pl	Nowatorski jest cały proces – od kilkuetapowej analizy próbek wody, po produkty skrojone na miarę potrzeb odbiorców.

en	Everyone knows this formula.
pl	Ten wzór znają wszyscy.

en	But water is not always the same: it may have a different hardness and pH level, as well as a different mineral content.
pl	Jednak woda wodzie nierówna: ma różną twardość, pH, zawartość minerałów.

en	Natural water is often polluted.
pl	Naturalne wody są często zanieczyszczone.

en	In order to be used by people, it usually needs treatment, and this process is not uniform.
pl	Żeby mogły być wykorzystane przez człowieka, zwykle trzeba je uzdatnić. A to nie zawsze oznacza to samo.

en	There are different specifications for drinking water, swimming pool water and water used for industrial purposes.
pl	Inne parametry musi mieć woda pitna, inne woda w basenie, a jeszcze inne woda używana w przemyśle.

en	The services and products offered by ESC Global are addressed mainly to industry.
pl	To głównie przemysł korzysta z usług i produktów firmy ESC Global.

en	The company has purchased a water composition analyser and a mixer to be able to change the composition of water in the proper way.
pl	By prawidłowo zmienić skład wody, firma kupiła analizator jej składu i mieszadło.

en	‘When we visit a customer, we take a water or sediment sample and then analyse its basic physical and chemical parameters.
pl	– Podczas wizyty u klienta pobierana jest próbka wody lub osadu i przeprowadzana analiza podstawowych parametrów fizykochemicznych.

en	This is a preliminary test.
pl	To wstępne badanie.

en	Our competitors usually end their analysis at this point and offer a standard product.
pl	Firmy konkurencyjne zwykle kończą analizę na tym etapie i oferują produkt ze standardowej oferty.

en	We examine all the elements present in the sample.
pl	Nasza firma bada wszystkie pierwiastki obecne w próbce.

en	Based on such an analysis, we decide what is the optimum dose to improve the quality of the water,’ says Daniel Musik from ESC Global.
pl	Na podstawie tej analizy dobierana jest optymalna dawka do poprawy jakości wody – mówi Daniel Musik z ESC Global.

en	Project: Launching a new generation of ESC 458 series products for maintaining cooling water and boiler feed water systems by ESC GLOBAL Sp. z o.o.
pl	Projekt: Wprowadzenie nowej generacji produktów z serii ESC 458 do konserwacji układów wody chłodzącej i kotłowej przez przedsiębiorstwo ESC GLOBAL Sp. z o.o.

en	Value: approx. PLN 0.7 million, of which approx. PLN 0.2 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 0,7 mln zł, w tym z EFRR ok. 0,2 mln zł

en	Zachodniopomorskie Regional Programme
pl	Zachodniopomorski Program Regionalny

en	Good quality water is highly valued
pl	Dobra woda w cenie

en	Water that is not prepared properly leads to corrosion and sediment formation, as well as to higher energy and operating costs of equipment.
pl	Nieodpowiednio przygotowana woda prowadzi do korozji, tworzenia się osadów i podnosi koszty energii i eksploatacji urządzeń.

en	Sediment of even 5 mm present on the sides of a boiler may result in a 25% increase in the costs of steam production, which translates into 25% higher energy bills.
pl	Nawet 5 mm osadu znajdującego się na ściankach kotła spowodować może zwiększenie kosztów produkcji pary wodnej o 25%. A to oznacza rachunki za energię wyższe o 1/4.

en	Advantages of the ESC 458 series products:
pl	Zalety produktów serii ESC 458:

en	– They counteract the formation of sediments and limescale
pl	– przeciwdziałają tworzeniu się osadów i kamienia kotłowego

en	– They protect against corrosion
pl	– chronią przed korozją

en	– They are biodegradable, i.e. characterised by low eco toxicity.
pl	– są biodegradowalne, czyli cechuje je niska toksyczność dla środowiska.

en	Forest in numbers
pl	Las w liczbach

en	Contrary to appearances, this is not military technology, but a system enabling the inventory of flora in Polish forests.
pl	Wbrew pozorom to nie technologia wojskowa, ale system pozwalający na inwentaryzację roślinności w polskich lasach.

en	The combination of an aircraft with a set of technologically advanced cameras and lasers was created by the OPEGIEKA company from Elbląg.
pl	Połączenie samolotu z zestawem zaawansowanych technicznie kamer i laserów powstało w elbląskiej firmie OPEGIEKA.

en	In order to manage the forest economy wisely you need, above all, up-to-date information on areas within a given territory occupied by trees and their specificity.
pl	Aby mądrze zarządzać leśną gospodarką, potrzebne są przede wszystkim aktualne informacje pokazujące, jakie obszary na danym terenie zajmują drzewa i jaka jest ich specyfika.

en	This data can be acquired using remote sensing methods whereby knowledge on, inter alia, objects or phenomena taking place on the surface of the earth is acquired thanks to aerial photographs, satellite image scenes (fragments of satellite images covering the imagery of the photographed area -ed.) or airial laser scanning.
pl	Takie dane pozyskuje się dzięki metodom teledetekcyjnym, w których wiedzę o m.in. obiektach czy zjawiskach zachodzących na powierzchni ziemi uzyskuje się ze zdjęć lotniczych, scen satelitarnych (fragmentów zdjęć satelitarnych obejmujących obraz fotografowanej powierzchni – przyp. red.) czy z lotniczego skanowania laserowego.

en	The methods of forest inventory used so far have not provided a full picture of the species of trees that were scanned and photographed.
pl	Dotychczasowe metody inwentaryzacji lasów nie dawały pełnej wiedzy o gatunkach skanowanych i fotografowanych drzew.

en	In particular, this refers to areas dominated by deciduous and mixed forests—i.e. found in almost all of Europe.
pl	Chodzi tu szczególnie o obszary, gdzie dominują lasy liściaste i mieszane, czyli w niemal całej Europie.

en	OPEGIEKA has constructed a platform providing imaging and vector data which, when processed in accordance with algorithms compiled during prior research and development work, will make it possible to provide details on what type of plants have been scanned and photographed. ‘The forest management sector will gain access to up-to-date and comprehensive profiles of forest ecosystems, with detailed biometric data on tree stands as well as their health condition and natural assets,’ explained Adam Augustynowicz, the Vice-President of OPEGIEKA.
pl	OPEGIEKA zbudowała platformę dostarczającą dane obrazowe oraz wektorowe, które przetworzone zgodnie z algorytmami opracowanymi w trakcie wcześniejszych prac badawczo-rozwojowych pozwolą na uszczegółowienie, jaki rodzaj roślin został zeskanowany i sfotografowany. – Branża zarządców lasów uzyska dostęp do aktualnej i kompleksowej charakterystyki ekosystemów leśnych, ze szczegółowymi danymi biometrycznymi drzewostanów, z ich stanem zdrowotnym oraz walorami przyrodniczymi – tłumaczy Adam Augustynowicz, wiceprezes OPEGIEKA.

en	The platform consists of three basic elements: a twin-engine plane, an aerial scanner and a large-format camera.
pl	Platforma składa się z trzech podstawowych elementów: dwusilnikowego samolotu, lotniczego skanera oraz kamery wielkoformatowej.

en	Project: Implementation of the results of research and development work through the development of a remote sensing platform based on an innovative method of flora inventory
pl	Projekt: Wdrożenie wyników prac badawczo-rozwojowych poprzez opracowanie platformy teledetekcyjnej opartej na nowatorskiej metodzie inwentaryzacji roślinności

en	Value: PLN 19.8 million, of which PLN 9.6 million was from the ERDF Smart Growth Programme
pl	Wartość: 19,8 mln zł, w tym z EFRR: 9,6 mln zł Program Inteligentny Rozwój

en	Multispectral laser scanner
pl	Multispektralny skaner laserowy

en	The Riegl VQ-1560i DW scanner was custom-made for OPEGIEKA.
pl	Skaner Riegl VQ-1560i DW został stworzony na specjalne zamówienie firmy OPEGIEKA.

en	It is equipped with two lasers operating at different wavelengths: green and near infrared.
pl	Wyposażono go w dwa lasery pracujące na różnych długościach fali: zielonej i bliskiej podczerwieni.

en	Capturing 1.33 million points per second, the scanner can map not only the undergrowth, but also shallow water reservoirs and coastal waters.
pl	Pozyskując 1,33 mln punktów na sekundę, skaner może mapować nie tylko poszycie lasów, ale również płytkie zbiorniki wodne i wody przybrzeżne.

en	Multi-mission aircraft Vulcanair P68C in the air
pl	Wielozadaniowy Samolot Vulcanair P68C w powietrzu

en	Mission speed achieved: 160-250 km/h
pl	prędkość lotu osiągana w trakcie misji: 160-250 km/h

en	Maximum flight duration when taking satellite images: 5.5 h
pl	maksymalny czas lotu podczas wykonywania zdjęć lotniczych: 5,5 h

en	Maximum flight duration when laser scanning: 6 h
pl	maksymalny czas lotu podczas skanowania laserowego: 6 h

en	Only in Rokietnica
pl	Tylko w Rokietnicy

en	Millions of labels are produced, including laminated food labels, heat-shrinkable sleeves, adhesive labels with embossing and gilding for wine and spirit bottles, Braille labels for medicine packaging and many more.
pl	Produkowane są tu miliony etykiet: wtapiane w plastik na produktach żywnościowych, w postaci termokurczliwego rękawa, samoprzylepne z wypukłymi zdobieniami i złoceniami na butelki alkoholi, z drukiem Braille’a na opakowania leków i wiele innych.

en	Natalii is an ultra-modern printing house based in the town of Rokietnica near Poznan. It is also one of the largest label and flexible packaging manufacturers in Poland.
pl	Supernowoczesna drukarnia Natalii Sp. z o.o. w podpoznańskiej Rokietnicy to jeden z największych producentów etykiet i opakowań giętkich w Polsce.

en	This printing house has introduced innovations in order to match the capacity of top European counterparts.
pl	Dzięki innowacyjnym rozwiązaniom może się równać z nowoczesnymi drukarniamiz Europy.

en	Modern printing machines enable the design and manufacture of modern labels and packaging, as well as the introduction of innovative seven-colour Full HD printing technology.
pl	Nowy park maszynowy w drukarni pozwala na projektowanie i produkowanie nowoczesnych etykiet i opakowań oraz wprowadzenie innowacyjnego druku z siedmiu kolorów w nowej technologii Full HD.

en	It is the only company in Poland capable of providing such advanced services.
pl	Takich rozwiązań nie ma nigdzie indziej w Polsce.

en	Now, production can be faster, cheaper and better. ‘Traditional large printing machines produce hundreds of thousands of labels by mixing different proportions of four colours—i.e. cyan, magenta, yellow and key (CMYK), to generate a full range of possible colours.
pl	Teraz jest szybciej, taniej i lepiej. – Tradycyjne wielkie maszyny drukujące produkują setki tysięcy etykiet, mieszając w różnych proporcjach cztery kolory: niebieski, czerwony, żółty i czarny. Uzyskują w ten sposób wszystkie barwy świata.

en	However, a digital printing machine can produce unique single labels using as many as seven colours and obtain a high quality of print.
pl	Z kolei na maszynie cyfrowej można bez problemu wydrukować nawet jedną niepowtarzalną etykietę z wykorzystaniem aż siedmiu kolorów i otrzymać bardzo wysoką jakość druku.

en	Unfortunately, it still costs a lot more,’ says Natalia Zalaszewska, the Vice President of Board.
pl	Niestety, jego cena jest znacznie wyższa – mówi Natalia Zalaszewska, wiceprezes zarządu Natalii Sp. z o.o.

en	For this reason, the company decided to meet the expectations of its clients to combine the qualities of mass and cheap printing with the top digital print quality. ‘We are the only company in Poland that has taken such a risk.
pl	Dlatego firma wyszła naprzeciw oczekiwaniom klientów, którzy potrzebowali rozwiązania łączącego masowy, tani druk z najwyższą jakością cyfrową. – Jako jedyni w Polsce podjęliśmy to ryzyko.

en	We have implemented new software and installed new machines.
pl	Wdrożyliśmy nowe oprogramowanie i nowe maszyny.

en	For sure, this was costly, difficult, as well as time-consuming and labour-intensive.
pl	Było to bardzo kosztowne, trudne i czasochłonne oraz wymagało olbrzymiego nakładu pracy.

en	But we made it!,’ says director Paweł Antowski.
pl	Ale udało się!– mówi dyrektor Paweł Antowski.

en	Project title: The development of a new hybrid printing by implementing innovative 7-colour technology in a printing house based in the town of Rokietnica
pl	Projekt: Rozwój nowatorskiego druku hybrydowego dzięki wdrożeniu innowacyjnej technologii druku siedmioma kolorami, w zakładzie poligraficznym w Rokietnicy

en	Project cost: PLN 11.1 million, including PLN 3.3 million from the ERDF Wielkopolska Regional Operational Programme
pl	Wartość: 11,1 mln zł, w tym z EFRR: 3,3mln zł Wielkopolski Regionalny Program

en	Packaging market
pl	Rynek opakowań

en	Polish packaging is renowned for its high quality, while the production cost is roughly 20% lower than in Western Europe.
pl	Polskie opakowania znane są z wysokiej jakości, a koszt ich produkcji jest ok. 20% niższy niż na Zachodzie.

en	Moreover, Polish manufacturers complete orders made to customer specifications faster than their global counterparts.
pl	Polscy producenci reagują też na indywidualne zamówienia szybciej niż globalni gracze.

en	Pie chart:
pl	Wykres kołowy:

en	Natalii label production for different industries
pl	Produkcja etykiet dla poszczególnych branż w drukarni Natalii Sp. z o.o.

en	Food 44.5%
pl	Spożywcza 44,5%

en	Chemical 41.5%
pl	Chemiczna 41,5%

en	Cosmetics 5%
pl	Kosmetyczna ` 5%

en	Automotive 1%
pl	Motoryzacyjna 1%

en	Pharmaceutical 4.8%
pl	Farmaceutyczna 4,8%

en	Paper and Office 3.2%
pl	Papierniczo-biurowa 3,2%

en	Help at the start
pl	Pomagają wystartować

en	StethoMe™ is the world’s first wireless stethoscope with an integrated thermometer and sound analysis system.
pl	StethoMe™ to pierwszy na świecie bezprzewodowy stetoskop zintegrowany z termometrem i systemem analizy dźwięków.

en	The device enables parents to examine lungs of their child and send the recorded sound to the physician.
pl	Dzięki niemu rodzice samodzielnie mogą osłuchać płuca dziecka i wysłać nagrane dźwięki lekarzowi.

en	RemmedVR is an innovative method of treating strabismus, or crossed eyes, and amblyopia, or lazy eye, by using games and VR applications.
pl	Z kolei RemmedVR to nowatorska metoda leczenia zeza i leniwego oka, wykorzystująca do tego gry i aplikacje VR.

en	The main pillar of the solution are goggles fitted with sensors tracking the eye ball movement.
pl	Filarem rozwiązania są gogle z wbudowanymi sensorami do śledzenia pozycji gałki ocznej.

en	They operate independently without the need to connect them to the computer or mobile.
pl	Działają one jak samodzielne urządzenie, które nie wymaga podłączenia do komputera czy telefonu.

en	These and other innovative ideas developed by Polish scientists would not leave the drawing board stage if it was not for the support of the SpeedUp Bridge Alfa Capital Fund.
pl	Te i inne nowatorskie pomysły młodych polskich naukowców pozostałyby na papierze, gdyby nie wsparcie funduszu kapitałowego SpeedUp Bridge Alfa.

en	The Fund seeks interesting projects at universities and helps them get off the ground.
pl	Fundusz wyszukuje na uczelniach ciekawych projektów i pomaga im wystartować.

en	‘All too often, innovative solutions developed at universities for various reasons end up in a drawer.
pl	Polskie uczelnie pełne są kreatywnych ludzi z wyobraźnią.

en	Sometimes, it happens due to the shortage of energy needed for their implementation, other times mismatch between the idea and the business reality, or shortage of relevant knowledge to develop it,’ says Tomasz Czapliński, a board member of SpeedUp Bridge Alfa.
pl	Ale dobry pomysł to zaledwie pierwszy krok. – Często innowacje powstałe na uczelniach z różnych względów lądują w szufladzie – czasem z braku energii do ich wdrożenia, niekiedy z braku dopasowania do realiów biznesowych albo dlatego, że zabrakło odpowiedniej wiedzy do rozwinięcia pomysłu – mówi Tomasz Czapliński, członek zarządu SpeedUp Bridge Alfa.

en	SpeedUp works as a bridge between science and business.
pl	Fundusz rozciąga most między światem nauki a biznesem.

en	Start-ups are helped at their very early stage when they suffer shortage of funding to translate their ideas into specific products.
pl	Start-upom pomaga właśnie na starcie – kiedy potrzeba środków, by ideę przekuć w konkret.

en	The Fund invests in the most promising high tech projects.
pl	Inwestuje w dobrze rokujące projekty z obszaru nowych technologii.

en	Those are not, however, electronic gadgets.
pl	Nie są to jednak elektroniczne gadżety.

en	For instance, start-ups included in the SpeedUp portfolio concentrate on solving major challenges in such areas as medicine.
pl	Start-upy ze stajni SpeedUp BRIdge Alfa pracują nad rozwiązaniem ważnych problemów, np. z dziedziny medycyny.

en	Project title: The development of innovative high-tech R&amp;D projects at their Proof of Principle and Proof of Concept stages by investment support through the SpeedUp Bridge Alfa Venture Fund
pl	Projekt: Rozwój innowacyjnych, wysokotechnologicznych przedsięwzięć B+R w fazie Proof of Principle i Proof of Concept przez wsparcie inwestycyjne funduszu SpeedUp Bridge Alfa

en	Project cost: approx. PLN 30 million, including approx. PLN 24 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 30 mln zł, w tym z EFRR ok. 24 mln zł

en	Today’s giants developed from start-ups
pl	Giganci zaczynali jako start-upy

en	The power of the Silicon Valley lies in start-ups – ‘garage start-ups’ turned into giants include such companies as Google, Facebook, Instagram and Uber.
pl	Potęga Doliny Krzemowej wyrosła właśnie na start-upach – „garażowe” początki ma m.in. Google, Facebook, Instagram czy Uber.

en	‘Healthy’ technology
pl	„Zdrowa” technologia

en	StethoMe™ Stethoscope:
pl	Stetoskop StethoMe™:

en	– wireless
pl	– bezprzewodowy

en	– simple to use (can be used by parents)
pl	– prosty w obsłudze (mogą go używać rodzice)

en	– functionalities of sound recording and interpreting
pl	– potrafi nagrać i zinterpretować dźwięki

en	– includes an integrated thermometer.
pl	– jest zintegrowany z termometrem.

en	A hand as good as new
pl	Dłoń jak nowa

en	What is so special about a hand prosthesis developed by a Wrocław-based technology company?
pl	Czym wyróżnia się proteza dłoni opracowywana w murach wrocławskiej pracowni?

en	It was developed according to a modular design concept.
pl	Tym, że wykorzystuje koncepcję konstrukcji modułowej.

en	Thus, all repairs or replacements of defective parts are much easier than in the case of conventional prostheses.
pl	Dzięki temu wszelkie naprawy lub wymiany uszkodzonych części będą dużo łatwiejsze niż w przypadku zwyczajnych protez.

en	The product is intended for patients after amputations above or below the elbow joint.
pl	Produkt będzie przeznaczony dla pacjentów z amputacjami pod i nad stawem łokciowym.

en	Research on modern hand prosthesis is conducted by BioEngineering.pl.
pl	Prace nad nowoczesną protezą dłoni prowadzi wrocławska firma BioEngineering.pl Sp. z o.o.

en	The use of innovative solutions may turn this Polish product into an attractive alternative to prostheses based on foreign patented technologies.
pl	Dzięki zastosowaniu autorskich rozwiązań polski produkt może stać się atrakcyjną alternatywą dla protez wykorzystujących technologie objęte zagranicznymi patentami.

en	The estimated cost of the new solution should be roughly 30-50% of the cost of similar products available on the market,’ says Wojciech Jopek, a project coordinator.
pl	Przewidywany koszt rozwiązania powinien stanowić ok. 30-50% kosztu produktów obecnych dzisiaj na rynku – mówi Wojciech Jopek, koordynator projektu.

en	For many years, the team of engineers involved in this research have been trying to deliver a prosthesis that is easier in terms of implantation and use.
pl	Zespół inżynierów zajmujących się tą tematyką od wielu lat zamierza dostarczyć produkt, który będzie łatwiejszy w protezowaniu oraz nauce użytkowania.

en	Tests involving patients should begin in the months to come.’
pl	Testy z udziałem pacjentów rozpoczną się już w najbliższych miesiącach.

en	The prototyping of an artificial hand has proceeded in parallel to the development of a training programme designed to help integrate the prosthesis with the patients’ bodies.
pl	Pracom nad prototypem sztucznej dłoni towarzyszy również projektowanie programu treningowego, który pomoże przyzwyczaić ciało do obsługi protezy.

en	The patent process for the system is pending.
pl	System ten został zgłoszony do procedury patentowej.

en	A distinguishing feature of the patent is the active stimulation of muscles involved in controlling the prosthesis.
pl	Wyróżnia go wykorzystanie aktywnego stymulowania mięśni, które będą sterować protezą.

en	Project title: New generation bionic palm prostheses based on a modular structure of fingers, wrist and elbow joint for patients with amputated upper limbs
pl	Projekt: Nowa generacja protez bionicznych ręki oparta na sterowanej budowie modularnej palców, nadgarstka i stawu łokciowego dla osób z różnymi poziomami amputacji kończyn górnych Wartość: ok.

en	Project cost: approx. PLN 5.7 million, including approx. PLN 4 million from the ERDF Smart Growth Operational Programme
pl	5,7 mln zł, w tym z EFRR ok. 4 mln zł Program Inteligentny Rozwój

en	Life time
pl	Czas pracy

en	Instead of 5-7 hours, the hand developed by BioEngineering.pl can operate as long as 12 hours due to the use of state-of-the-art batteries.
pl	Dłoń zaprojektowaną przez BioEngineering.pl wyróżnia czas pracy na jednym ładowaniu – zamiast 5-7 godzin, dzięki zastosowaniu nowoczesnych ogniw akumulatorowych czas pracy akumulatora sięgnie aż 12 godzin.

en	How to use the prosthesis?
pl	Jak założyć protezę?

en	Find a place for the electrodes (4-6 weeks after amputation)
pl	Poszukiwanie miejsca na elektrody (po 4-6 tygodniach od operacji amputacji)

en	Training including stimulation (15-30 minutes)
pl	Trening ze stymulacją (15-30 min.)

en	Normal functioning with the prosthesis
pl	Funkcjonowanie z protezą

en	Innovative hydraulic valve for aircraft
pl	Innowacyjny zawór hydrauliczny dla lotnictwa

en	The robust design of the hydraulic valve translates into enhanced aviation safety.
pl	Zawór hydrauliczny jest dużo trwalszy i dzięki niemu będziemy czuć się bezpieczniej w powietrzu.

en	Since it delivers high-precision hydraulic flow control, the valve can be used in the aircraft control system.
pl	Umożliwia on bardzo precyzyjne sterowanie przepływem oleju i jest używany w systemie sterowania samolotem.

en	It is a direct-operated valve which is much lighter and smaller than other valves available on the market.
pl	Ma bezpośredni napęd i jest znacznie lżejszy i mniejszy od dostępnych obecnie na rynku.

en	The R&amp;D Centre at Yasa Motors Poland delivers prototypes and improvements for hydraulic components used by aviation manufacturing companies.
pl	Centrum Badawczo-Rozwojowe Yasa Motors Poland tworzy i udoskonala złożone elementy hydrauliczne dla producentów działających w branży lotniczej.

en	The innovative and unique YASARL50 hydraulic valve has become one of the company’s leading products.
pl	Jednym z czołowych produktów firmy stał się innowacyjny w skali świata zawór hydrauliczny YASARL50.

en	The innovation of the valve lies in its use of additive technology in its manufacture.
pl	Innowacyjność zaworu polega na wykorzystaniu technologii przyrostowej w produkcji.

en	The technology involves melting consecutive layers of metal powder together to build up the component.
pl	Polega ona na tworzeniu detalu poprzez stapianie kolejnych warstw proszku metali.

en	This enables the manufacture of components with complex shapes otherwise not attainable using traditional casting, machining or subtractive manufacturing.
pl	Pozwala to na uzyskanie części o złożonym kształcie, których nie da się wyprodukować przy użyciu tradycyjnych metod odlewania, obróbki maszynowej czy obróbki ubytkowej.

en	It took us several months to improve the technology and tune the production specifications to develop a metal powder with the right properties.
pl	Przez kilka miesięcy opracowywaliśmy technologię i parametry produkcji, by powstał właściwy proszek metali.

en	Finally, we obtained material which outperforms others available on the market in terms of strength and quality.
pl	W efekcie osiągnęliśmy wytrzymałość i jakość materiału o lepszych parametrach niż w zaworach dostępnych obecnie na rynku.

en	We secured and IP protected those features that enhance our performance,’ says Markus Müller, the President of Board at Yasa Motors Poland.
pl	Opracowaliśmy i opatentowaliśmy cechy, które podnoszą wydajność zaworów – mówi Markus Mueller, prezes zarządu spółki Yasa Motors Poland.

en	A project grant was used to introduce the results of our R&amp;D design into the serial industrial production of the valve.
pl	Pieniądze z dotacji były wykorzystane na wprowadzenie do produkcji seryjnej wyników prowadzonych prac B+R nad konstrukcją i sposobem przemysłowego wytwarzania tego zaworu.

en	Now, the testing of our new valve by prospective customers is under way.’
pl	Pierwsze zawory są już testowane przez potencjalnych klientów.

en	Project title: New generation of valves for aircraft hydraulic systems
pl	Projekt: Nowa generacja zaworów dla lotniczych układów hydraulicznych

en	Project cost: approx. PLN 10.3 million, including approx. PLN 7 million from the ERDF Operational Programme ‘Development of Eastern Poland’
pl	10,3 mln zł, w tym z EFRR: ok. 7 mln zł

en	Interesting facts
pl	Program Polska Wschodnia

en	What is additive manufacturing?
pl	Ciekawostka Przyrostowe, czyli jakie?

en	Additive manufacturing is a process used to create three-dimensional components by fusing thin sequential layers of material based on digital additive manufacturing data (AMF).
pl	Wytwarzanie przyrostowe to proces tworzenia trójwymiarowych części na podstawie pliku cyfrowego. Nosi nazwę „przyrostowego”, ponieważ zwykle obejmuje wytworzenie cienkich warstw materiału – jedna na drugiej.

en	YASARL50 hydraulic valve (smaller) vs. conventional valve (larger).
pl	Porównanie zaworu hydraulicznego YASARL50 (mniejszy) z tradycyjnym (większy).

en	Physics to combat fungi and mould
pl	Fizyka sposobem na grzyby i pleśń

en	Fungi and mould are stowaways destroying our buildings and causing a number of deceases, including asthma.
pl	Grzyby i pleśń to lokatorzy na gapę niszczący budynki i powodujący wiele chorób, m.in. astmę.

en	There are a number of fungicides on the market, but they all contain biocides that can be harmful to people.
pl	Preparatów przeciwgrzybiczych jest sporo, ale zwykle zawierają szkodliwe dla ludzi biocydy.

en	Alcor, an Opole-based company, has come up with an innovative solution to combat fungi and mould using principles of physics instead of harmful chemicals.
pl	Opolska firma Alcor znalazła na to innowacyjny sposób i do walki z nimi wykorzystuje prawa fizyki, a nie szkodliwą chemię.

en	GALVI paint coatings manufactured by the company develop an electrical micro-field that deters fungi and mould.
pl	Jej farby GALVI tworzą na pomalowanej powierzchni mikropole elektryczne, które odstrasza grzyby i pleśń.

en	The new paint has passed the test in dark and moist cellars of Champagne, which are used for the maturation of the world famous sparkling wines.
pl	Farby celująco zdały test w ciemnych i wilgotnych piwnicach Szampanii, gdzie leżakują najsłynniejsze wina musujące świata.

en	GALVI paints are safe. Their properties result from galvanic microcells.
pl	Farby GALVI są bezpieczne – wykorzystują właściwości mikroogniw galwanicznych.

en	Ions of zinc and copper create a barrier that is impassable for fungi and mould, the enemies of our walls and ceilings.
pl	Zawarte w nich jony cynku i miedzi stanowią zaporę, której nie sforsuje żaden wróg ścian, stropów i sufitów.

en	Thus, the smart coating prevents fungi growth and neutralizes mould,’ said Wojciech Spisak, PhD, CEO at Alcor.
pl	Tworzą inteligentną powłokę, która nie pozwala rozwinąć się grzybom, a stare pleśnie neutralizuje – mówi dr Wojciech Spisak, prezes zarządu Alcor.

en	The coating is activated by moisture accumulating in the interior.
pl	Powłoka uaktywnia się wraz ze wzrostem zawilgocenia pomieszczenia.

en	The paints can also be used at home, on external elevations and in any interior which is dark, moist and deprived of adequate ventilation.
pl	Farby można stosować w domach, na elewacjach i wszędzie tam, gdzie jest ciemno, wilgotno i brakuje wentylacji.

en	The paint can be used in water parks, food storages, wastewater treatment plants and old churches.
pl	Mowa tu np. o aquaparkach, magazynach żywności, oczyszczalniach ścieków czy zabytkowych kościołach.

en	Information about GALVI paints was published by prestigious scientific magazines, for instance, the Scientific Reports journal.
pl	O farbach GALVI donosiły prestiżowe periodyki naukowe, m.in. Scientific Reports.

en	Alcor runs its own professional R&amp;D Department which has already registered several patents.
pl	Alcor ma profesjonalny dział naukowy, a na koncie kilkanaście patentów.

en	Moreover, the company started their cooperation with the Krakow-based Department of Mycology, the Polish Academy of Sciences.
pl	Teraz firma nawiązała współpracę z Zakładem Mykologii PAN w Krakowie.

en	Project title: Development of technology for manufacturing GALVI ion hygienic coatings based on galvanic microcells to provide biocontrol of fungi spread in building facilities
pl	Projekt: Opracowanie technologii produkcji jonowych farb higienicznych GALVI z mikroogniwami galwanicznymi dla biokontroli zakażeń grzybiczych wewnątrz budowli

en	Project cost: approx. PLN 2.2 million, including approx. PLN 1.7 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 2,2 mln zł, w tym z EFRR ok. 1,7 mln zł

en	Innovation hidden in the past
pl	Innowacja ukryta w przeszłości

en	The seed for the innovative solution was planted in distant past.
pl	Zalążek tej innowacji można znaleźć w przeszłości: w 1700 r.

en	In 1700, Jacques Dalibour, a surgeon general of the army of Louis XIV, produced a formula for a liquid fungicide, later known as the Dalibour water. It was a solution of copper and zinc sulphates.
pl	Jacques Dalibour – chirurg armii Ludwika XIV – opracował recepturę płynu przeciwgrzybicznego o nazwie Woda Daliboura, będącego właśnie roztworem siarczanu miedzi i siarczanu cynku.

en	Physics instead of chemicals
pl	Fizyka zamiast chemii

en	Farba z biocydem organicznym
pl	paint containing organic biocide

en	Farba biokontrolna
pl	biocontrol paint

en	Dlaczego farby z biocydami są zagrożeniem dla zdrowia?
pl	Why biocide paints pose health risk?

en	Bezpieczna dla zdrowia farba przeciwgrzybicza
pl	Anti-fungi paint is safe to our health

en	These include, inter alia, a pre-prototyping scanner and 3D printer.
pl	Są to m.in. skaner i drukarka 3D do wykonywania preprototypów.

en	The Centre will also use software for visualizing implant placement procedure performed on a virtual human model.
pl	W centrum znajduje się również oprogramowanie do wizualizacji procedury wszczepiania implantu, symulowanej na wirtualnym modelu człowieka.

en	This may significantly shorten the time needed for research, depending on the complexity of a given medical technology.
pl	Pozwoli to nawet na dwukrotne skrócenie czasu przeznaczanego na prace badawcze, zależnie od złożoności opracowywanej technologii medycznej.

en	In particular, this applies to the stage preceding the actual implementation of the procedure.
pl	Mowa o etapie poprzedzającym jej wprowadzenie.

en	Thus, new products and clinical procedures can be launched smoothly onto the market.
pl	Tym samym wpłynie to na sprawniejsze wprowadzenie nowych produktów na rynek i do praktyki klinicznej.

en	Project title: Creating new R&amp;D Centre for prototyping and evaluating innovative spine surgery technologies
pl	Projekt: Budowa nowego Centrum badawczo-rozwojowego nowoczesnego prototypowania i ewaluacji innowacyjnych technologii medycznych dla chirurgii kręgosłupa

en	Project cost: PLN4.3 million, including PLN1.9 million from the ERDF
pl	Wartość: 4,3 mln zł, w tym z EFRR: 1,9 mln zł

en	Lubuskie Regional Operational Programme
pl	Lubuski Program Regionalny

en	We conquer the world
pl	Podbijamy świat

en	Until 2017, nearly 70 thousand surgical operations have been performed using LfC implants in such countries as Poland, Germany, Spain, Sweden, Great Britain, Ireland, Turkey, Israel, the U.S., Mexico and Brazil.
pl	Obecnie, do 2017 r., wykonano już ok. 70 tys. operacji z użyciem implantów LfC, m.in. w Polsce, Niemczech, Hiszpanii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Turcji, Izraelu, USA, Meksyku i Brazylii.

en	The global implants market by type (2013):
pl	Udział poszczególnych branż w globalnym rynku implantów (2013):

en	Cardiovascular Implants: 17%
pl	Implanty układu sercowo-naczyniowego – 17%

en	Orthopaedic Implants: 13%
pl	Implanty ortopedyczne – 13%

en	Spinal Implants: 10%
pl	Implanty kręgosłupa – 10%

en	Dental Implants: 6%
pl	Implanty stomatologiczne – 6%

en	Ophthalmic Implants: 4%
pl	Implanty okulistyczne – 4%

en	Other: 50%
pl	Inne – 50%

en	Source: Allied Market Research Report, 2014
pl	Źródło: Allied Market Research Report, 2014

en	Prevention implies savings
pl	Zapobiec, czyli zaoszczędzić

en	Machine breakdowns adversely affect the customers and cause financial loss for the company.
pl	Awaria maszyny w firmie niesie za sobą konsekwencje dla klientów i straty finansowe dla przedsiębiorstwa.

en	It is always better to prevent than cure.
pl	Lepiej zapobiegać, niż leczyć.

en	This is the main purpose of Predictail – an IT predictive maintenance system which detects problems well before they occur and undertakes a remedial action.
pl	Taki jest cel systemu informatycznego Predictail, który z wyprzedzeniem pomoże wykryć problemy i podjąć działania zapobiegawcze.

en	What is so unique about the system?
pl	Na czym polega jego wyjątkowość?

en	The system collects a stream of data from the machine, such as voltage, temperature or vibrations.
pl	Do systemu wpływa strumień danych z maszyny, np. dotyczących napięcia, temperatury czy wibracji.

en	The algorithm developed by the Predictail team analyses such data, looks for correlation between them and detects measurements that differ from normal ones.
pl	Opracowany przez zespół Predictail algorytm analizuje dane, szuka między nimi korelacji i wykrywa, kiedy pomiary z danej maszyny zaczynają różnić się od normalnych.

en	Then, the system may send an alarm signal within seconds.
pl	Wtedy w ciągu kilku sekund ogłasza alarm.

en	This helps the personnel react faster to incidents which otherwise might go undetected during routine maintenance.
pl	Personel będzie w stanie reagować na zdarzenia, które są niewykrywalne w trakcie rutynowej konserwacji.

en	The start-up has already attracted prestigious clients from gas distribution, mining and renewable energy sectors.
pl	Start-up pozyskał prestiżowych klientów z branży dystrybucji gazu, górnictwa czy produkcji energii odnawialnej.

en	For wind farm operators, we can now offer the advanced analysis of data collected from all wind turbine components, predict failure and determine causes of underperformance,’ says Szymon Kubicki, the President of Predictail’s Board ‘We have also implemented a project for analysis of data collected from the gas distributor substations.
pl	Dla właścicieli farm wiatrowych oferujemy zaawansowaną analizę danych ze wszystkich podzespołów turbiny wiatrowej pod kątem przewidywania awarii oraz określania możliwych przyczyn niskiej wydajności – mówi Szymon Kubicki, prezes zarządu Predictail Sp. z o.o. – Zrealizowaliśmy też projekt analizy danych ze stacji redukcyjnych dla dystrybutora gazu.

en	We managed to detect an imminent failure five days in advance.
pl	Udało nam się pięć dni wcześniej wykryć symptomy przyszłej awarii.

en	Project title: Predictail – the market launch of the innovative predictive maintenance system for industrial applications
pl	Projekt: Predictail – wdrożenie na rynek innowacyjnego systemu przewidywania awarii dla urządzeń przemysłowych

en	Project cost: approx. PLN983 thousand, including PLN800 thousand from the ERDF
pl	Wartość: ok. 983 tys. zł, w tym z EFRR: 800 tys. zł

en	Operational Programme Development of Eastern Poland
pl	Program Polska Wschodnia

en	Data in the cloud
pl	Dane w chmurze

en	If the customer cannot transfer measurement data from the machines, the Predictail can install their proprietary device to send such data to the cloud.
pl	Jeżeli klient nie ma możliwości przesyłu danych pomiarowych z maszyny, Predictail może zainstalować urządzenie własnej konstrukcji, które wysyła dane z czujników do chmury.

en	Then, data are available through any computer or mobile device using a regular web browser.
pl	Są one dostępne za pośrednictwem przeglądarki internetowej na dowolnym komputerze czy urządzeniu mobilnym.

en	Learning through fun
pl	Nauka przez zabawę

en	Does a therapy have to mean arduous exercising under parents’ or doctors’ supervision?
pl	Czy terapia musi oznaczać żmudne ćwiczenia pod nadzorem rodziców albo lekarzy?

en	Not necessarily!
pl	Niekoniecznie!

en	This has been proven by the authors of Kalkulilo, a game in which children travel in a spaceship.... and learn mathematics at the same time.
pl	Udowadniają to twórcy Kalkulilo, gry, w której dzieci przemierzają przestrzeń statkiem kosmicznym… ucząc się matematyki.

en	The Kalkulilo game was created above all for children who experience difficulties with learning mathematics.
pl	Gra Kalkulilo powstała przede wszystkim z myślą o dzieciach, które mają trudności w nauce matematyki.

en	It was developed by a multi-disciplinary team of scientists and software developers from Neurodio, a company from Torun. ‘When playing the game, the children undergo cognitive training, which helps them to learn the basics of arithmetic,’ said Mirosław Manelski, one of the founders of Neurodio. ‘The children see nothing more in it than just an action game, in which you win prizes and decorations.
pl	Tworzył ją multidyscyplinarny zespół naukowców i programistów ze spółki Neurodio z Torunia. – Podczas gry dzieci podejmują trening poznawczy, dzięki któremu uczą się podstaw arytmetyki – mówi Mirosław Manelski, jeden z założycieli Neurodio. – Dla dzieci to nic innego jak gra akcji, w której zdobywa się nagrody i odznaki.

en	For parents and teachers, however, it is a tool used for monitoring and improving the cognitive functions responsible for learning mathematics.’
pl	Z kolei dla rodziców i nauczycieli to narzędzie służące monitorowaniu i poprawieniu funkcji poznawczych odpowiadających za naukę matematyki.

en	This is of particular importance for children diagnosed with dyscalculia—i.e. a disorder of the ability to perform arithmetic operations.
pl	Jest to szczególnie cenne w przypadku dzieci, u których zdiagnozowano dyskalkulię, czyli zaburzenia zdolności wykonywania działań arytmetycznych.

en	Preliminary tests have confirmed the effectiveness of Kalkulilo, and now this game-based training is undergoing a large-scale analysis in schools in Torun.
pl	Po wstępnych badaniach potwierdzających skuteczność Kalkulilo trening oparty na grze jest obecnie badany na szerszą skalę w toruńskich szkołach.

en	The game is available via Internet browsers and can also be downloaded on Smartphones.
pl	Gra jest dostępna zarówno z poziomu przeglądarki internetowej, jak i do pobrania na smartfony.

en	Project: Research and development on innovative forms of diagnosing and treating disorders regarding the acquisition of mathematical competence related to the development of an innovative tool.
pl	Projekt: Prace badawczo-rozwojowe nad nowoczesnymi formami diagnozy i terapii zaburzeń w zakresie nabywania kompetencji matematycznych związanych z opracowaniem nowoczesnego narzędzia Wartość: ok.

en	Value: approx. PLN 0.8 million, of which approx. PLN 0.7 million was financed from the ERDF Kujawsko-Pomorskie Regional Programme
pl	0,8 mln zł, w tym z EFRR ok. 0,7 mln zł Program Województwa Kujawsko-Pomorskiego

en	Fast and effective
pl	Szybkie i skuteczne

en	The pilot tests of Kalkulilo, conducted on a group of children aged 6-9, have proven that some mathematical skills significantly improve after only 3-4 hours of game play.
pl	Badania pilotażowe Kalkulilo przeprowadzone na grupie dzieci w wieku 6-9 lat wykazały, że już po 3-4 godzinach gry niektóre zdolności matematyczne znacznie się poprawiają.

en	Which mathematical tasks cause the greatest difficulties for six-year-old children with diminished mathematical skills?
pl	Jakie zadania matematyczne sprawiają najwięcej trudności sześciolatkom o obniżonych umiejętnościach matematycznych?

en	• Knowledge of arithmetic signs – 4.8%*
pl	• Znajomość znaków arytmetycznych – 4,8%*

en	• Comparing the sizes of sets – 7.6%
pl	• Porównywanie liczebności zbiorów – 7,6%

en	• Arithmetic operations involving numbers - subtraction – 8.6%
pl	• Operacje arytmetyczne na liczbach – odejmowanie – 8,6%

en	The Kalkulilo game also solves other problems such as:
pl	Gra Kalkulilo rozwiązuje również inne problemy, takie jak:

en	• Determining growing series – 25.7%
pl	• Ustalanie rosnącej serii – 25,7%

en	• Sequence counting – 34.3%
pl	• Liczenie sekwencyjne – 34,3%

en	• Determining the sizes of sets – 57.1%
pl	• Określanie liczebności zbiorów – 57,1%

en	• Number ordering – 62.9%
pl	• Aspekt porządkowania liczby – 62,9%

en	Percentage of children providing a correct solution to a given task.
pl	Odsetek dzieci rozwiązujących prawidłowo dane zadanie.

en	An innovative printer
pl	Innowacyjna drukarka

en	The VERASHAPE team has created an innovative five-axis printer that is unique in the world.
pl	Zespół firmy VERASHAPE stworzył innowacyjną w skali świata drukarkę pięcioosiową.

en	The printer is fitted with a rotary plate which enables the movement of a 3D printed object on 2-axes.
pl	Urządzenie zostało dodatkowo wyposażone w obrotowo-uchylną platformę, która obraca w dwóch osiach tworzony na niej wydruk.

en	Since movements along all axes can be used simultaneously, the printer is capable of developing technologically complex components.
pl	Równoczesne wykorzystanie wszystkich osi maszyny sprawia, że mogą powstawać coraz bardziej zaawansowane technologicznie elementy.

en	Currently used in industry, 3D printers create objects by fusing consecutive layers of melted plastic until reaching the required height.
pl	Używane obecnie w przemyśle drukarki 3D budują detale przez nanoszenie warstwa po warstwie roztopionego tworzywa sztucznego aż do uzyskania pełnej wysokości modelu.

en	In the case of complex shapes, this is no longer enough.
pl	W przypadku skomplikowanych przedmiotów to już nie wystarcza.

en	A five-axis printer that is capable of shifting a printing plane to another preprinted surface may translate into a serious improvement.
pl	Znacznym udogodnieniem może stać się pięcioosiowa drukarka, która umożliwia przeniesienie płaszczyzny druku na inną wydrukowaną wcześniej powierzchnię.

en	The five-axis printer changes our approach to 3D printing as such.
pl	Pięcioosiowa drukarka przyrostowa zmienia dotychczasowy sposób myślenia o druku przestrzennym.

en	The innovative solutions developed by our team have helped us move away from the conventional layer-by-layer 3D printing technology.
pl	Dzięki innowacyjnym rozwiązaniom opracowanym przez nasz zespół możemy zapomnieć o konwencjonalnej metodzie druku „warstwa po warstwie”.

en	Instead of 3D printing, we have now shifted to 5D printing,’ said Tomasz Szymański, the CEO and founder of VERASHAPE.
pl	Przestajemy mówić o druku 3D, zaczynamy myśleć o druku 5D – zauważaTomasz Szymański, prezes i założyciel VERASHAPE.

en	For a long time, 3D printers have been used in the casting and automotive and aviation industries.
pl	Drukarki 3D od dawna są wykorzystywane w motoryzacji, odlewnictwie czy przemyśle lotniczym.

en	They can also be successfully applied in medicine, higher education and design.
pl	Z powodzeniem mogą też służyć w medycynie, szkolnictwie wyższym i designie.

en	The technology proved to be particularly valuable in prototyping and manufacturing tools.
pl	Szczególnie cenione są w procesach prototypowania i wytwarzania narzędzi.

en	Additionally, the technology comes in handy in small series production as well as research and development.
pl	Znajdują również zastosowanie w produkcji małoseryjnej, a także w pracach badawczo-rozwojowych.

en	Although the new 5D printer is still undergoing some tests, it is already expected that the printer will become popular.
pl	Nowy typ drukarki 5D jest na razie testowany, ale z pewnością zyska popularność.

en	Project title: The world’s most innovative 3D printer
pl	Projekt: Innowacyjna w skali świata drukarka przyrostowa

en	Project cost: approx. PLN 11.9 million, including approx. PLN 8.6 million from the ERDF Smart Growth Operational Programme
pl	Wartość projektu: ok. 11,9 mln zł, w tym z EFRR ok. 8,6 mln zł

en	The VERASHAPE 3D printer is one of only a few such devices in the world to print at 450°C. The temperature enables mechanically robust and thermally stable components to be printed. Such components can be suitable alternatives to those made of metal, lead or titanium.
pl	Nowoczesny druk Drukarki 3D oferowane przez VERASHAPE są jednymi z nielicznych na świecie urządzeń drukujących w temperaturze 450°C. Dzięki temu możliwe jest tworzenie wydruków przestrzennych o podwyższonej wytrzymałości mechanicznej i termicznej, stanowiących alternatywę dla elementów wykonywanych z metalu, ołowiu, a nawet tytanu.

en	5D printing
pl	Wydruk przestrzenny

en	The simultaneous use of all five printer axes in additive manufacturing to help create even the most technologically advanced objects.
pl	Równoczesne wykorzystanie wszystkich pięciu osi maszyny sprawia, że w procesach produkcyjnych mogą powstawać jeszcze bardziej zaawansowane technologicznie elementy.

en	Talent hunters
pl	Poławiacze talentów

en	ChallengeRocket.com is the first platform in Europe that brings together enthusiasts of new technologies, software developers and IT specialists who focus on creativity and innovation.
pl	ChallengeRocket.com to pierwsza platforma w Europie skupiająca miłośników nowych technologii, programistów, informatyków, którzy stawiają na kreatywność oraz innowację.

en	Its users come from over 40 countries from around the world.
pl	Jej użytkownicy pochodzą z ponad 40 krajów świata.

en	In the IT sector, the most talented people do not send traditional CVs, and employers do not waste their time looking through them.
pl	W branży IT najzdolniejsze osoby nie wysyłają tradycyjnych CV, a pracodawcy nie tracą czasu na ich przeglądanie.

en	This is because they can use an innovative platform to recruit specialists.
pl	Mają bowiem do dyspozycji innowacyjną platformę rekrutującą specjalistów.

en	This platform will make it easier to look for latent talent and creative software developers.
pl	Jej zastosowanie ułatwi poszukiwanie ukrytych talentów i kreatywnych programistów.

en	ChallengeRocket.com is the first platform in Europe to make use of creative technological challenges.
pl	ChallengeRocket.com to pierwsza platforma w Europie, która wykorzystuje kreatywne wyzwania technologiczne.

en	It is a place where individuals can present their skills and projects.
pl	Jest to miejsce, gdzie indywidualne osoby mogą zaprezentować swoje umiejętności i projekty.

en	They can also win valuable prizes and develop their own skills by taking part in competitions involving new technologies, programming and IT.
pl	Mogą też zdobyć cenne nagrody oraz rozwijać się, startując w konkursach z obszaru nowych technologii, programowania oraz IT.

en	The idea to create the platform came about organically.
pl	Pomysł na platformę przyniosło życie.

en	The instigators—three young people, Izabela Błażowska, Paweł Kwiatkowski and Tomasz Florczak—kept on winning various competitions and hackathons.
pl	Jej twórcy, troje młodych ludzi: Izabela Błażowska, Paweł Kwiatkowski oraz Tomasz Florczak, wielokrotnie wygrywali konkursy i hackathony.

en	Based on their experience, they started to advise companies how to organise a challenge professionally and effectively in order to acquire the right kind of specialists.
pl	Bazując na swoich doświadczeniach, zaczęli doradzać firmom, jak profesjonalnie i skutecznie zorganizować challenge (wyzwanie), by pozyskać odpowiednich specjalistów.

en	In the end, they created their own platform, ChallengeRocket.com, which has been rapidly gaining popularity. ‘We want to have a global influence on how companies acquire innovation and technological talents.
pl	W końcu stworzyli własną platformę – ChallengeRocket.com, która szybko zyskuje popularność. – Chcemy globalnie wpłynąć na to, jak firmy pozyskują innowacje oraz talenty technologiczne.

en	We want to help them in this process by offering, among other things, innovative methods of recruitment based on solving tasks,’ said the platform co-owner, Tomasz Florczak.
pl	Chcemy im w tym pomagać, oferując m.in. nowoczesne sposoby rekrutacji bazujące na rozwiązywaniu zadań – mówi współwłaściciel platformy Tomasz Florczak.

en	Challenge Rocket is a start-up of just a few people, which has already repeatedly proven that Polish people can compete with bigger and more experienced players.
pl	Challenge Rocket to zaledwie kilkuosobowy start-up, który już kilka razy udowodnił, że Polacy potrafią konkurować z większymi i bardziej doświadczonymi graczami.

en	The main commissions so far have been for international customers, including some of the best-known world brands—e.g. NVIDIA, Accor and IBM.
pl	Główne zlecenia realizowane są dla zagranicznych klientów, w tym najbardziej znanych światowych marek, np. NVIDIA, Accor czy IBM.

en	The company is located in Rzeszów and Wrocław.
pl	Firma ma swoje biura w Rzeszowie i we Wrocławiu.

en	Project: An innovative platform for the recruitment of IT specialists—ChallengeRocket.com
pl	Projekt: Innowacyjna platforma do rekrutacji specjalistów z branży IT – ChallengeRocket.com

en	Value: approx. PLN 10 million, of which approx. PLN 0.8 million was from the ERDF
pl	Wartość: ok. 10 mln zł, dofinansowanie z EFRR: ok 0,8 mln zł

en	Hackathons are events aimed at software developers, during which IT specialists and people engaged in software development solve a specific problem.
pl	Hackathony to wydarzenia skierowane do programistów, podczas których informatycy i osoby związane z rozwojem oprogramowania rozwiązują określony problem.

en	Health in sachets
pl	Zdrowie w saszetkach

en	Sundose is a product fit for our times.
pl	Sundose to produkt dopasowany do obecnych czasów.

en	You order it on-line, and the composition of this dietary supplement is adjusted to your needs.
pl	Zamawia się go przez internet, a skład supelementu diety dostosowuje się do naszych potrzeb.

en	You complete a questionnaire to specify your health problems.
pl	Sami wypełniamy ankietę, w której określamy problemy zdrowotne.

en	In response, you receive a preparation which helps you to replenish vitamin and mineral deficiencies.
pl	W odpowiedzi otrzymujemy preparat, który pomaga nam uzupełnić niedobory witamin i minerałów.

en	Sundose&apos;s advantage over other dietary supplements is that it is perfectly tailored to the needs of your organism.
pl	Sundose ma tę przewagę nad innymi suplementami diety, że jest idealnie dopasowany do potrzeb naszego organizmu.

en	Based on patient’s medical history or a conversation with a specialist, we can offer the right composition of ingredients,’ says Tomasz Styk, the concept’s author. ‘What is important, our product evolves along with the changes in our customer’s lifestyle.
pl	Na podstawie wywiadu zdrowotnego lub rozmowy ze specjalistą proponujemy odpowiednią kompozycję składników – mówi Tomasz Styk, twórca koncepcji.– Co ważne, nasz produkt ewoluuje za zmieniającym się stylem życia klienta.

en	Each month, we can verify the product&apos;s composition if this is what the customer&apos;s organism needs.’
pl	W każdym miesiącu możemy zweryfikować jego skład, jeżeli taka będzie potrzeba organizmu.

en	On the company&apos;s website, you are provided with accessible information on the product&apos;s properties and ingredients, as well as their quality.
pl	Na stronie internetowej są podane przystępne informacje na temat właściwości produktu, składników i ich jakości.

en	The basic thing to do is to complete the online lifestyle questionnaire.
pl	Podstawą jest ankieta online na temat stylu życia.

en	It takes around 10 minutes.
pl	Jej wypełnienie zajmuje ok. 10 min.

en	Having received this information, our specialists prepare guidelines on the nutritional requirements.
pl	Na jej podstawie specjaliści przekazują wskazówki odnoszące się do zapotrzebowania na składniki odżywcze.

en	Having completed further stages, you finally order an individual set.
pl	Przechodząc przez poszczególne etapy, dochodzimy do zamówienia indywidualnego zestawu.

en	Then, you make the payment, and your monthly portion is delivered to the address specified by you.
pl	Potem płatność i miesięczna porcja trafia pod wskazany adres.

en	Each delivery provides daily portions of vitamins, minerals, pro-biotics, anti-oxidants and omega-3 fatty acids, which are packed in practical sachets.
pl	Każda przesyłka zawiera dzienne porcje witamin, minerałów, probiotyków, antyoksydantów, omega-3 – zapakowane w wygodne saszetki.

en	The company provides ingredients of the highest quality, whose effects are confirmed by the European Food Safety Authority, with no preservatives, fillers or artificial colourings.
pl	Firma zapewnia składniki najwyższej jakości, o działaniu potwierdzonym przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, bez konserwantów, wypełniaczy i sztucznych barwników.

en	Project: Sundose – personalised dietary supplements delivered on a subscription basis.
pl	Projekt: Sundose – personalizowane suplementy diety dostarczane w modelu abonamentowym

en	Value: approx. PLN 0.9 million, of which approx. PLN 0.9 million was financed from the ERDF
pl	Wartość: ok. 0,9 mln zł, w tym z EFRR ok. 0,9 mln zł

en	Time is health
pl	Czas to zdrowie

en	38% of employees report that their main problem with keeping a healthy diet at work is the lack of time.
pl	38% pracowników zgłasza brak czasu jako główny problem z zachowaniem zdrowej diety w pracy.

en	The lack of discipline and the lack of knowledge what should be eaten come second, each indicated by 24% of respondents.
pl	Na drugim miejscu ex aequo po 24% są: brak dyscypliny i brak wiedzy na temat tego, co należy jeść.

en	Order your own Sundose mixture
pl	Zamów własną mieszankę Sundose

en	Drink at breakfast
pl	Wypij przy śniadaniu

en	Creative Reduta Wyskok
pl	Kreatywna Reduta Wyskok

en	Creative workshops, business training, consulting and coaching – a dose of modern knowledge is delivered by Starter, a Gdańsk-based Enterprise Incubator, established in a newly renovated building at no. 2 Reduta Wyskok Street.
pl	Warsztaty kreatywne, szkolenia biznesowe, doradztwo czy coaching. Zastrzyk nowoczesnej wiedzy oferuje Gdański Inkubator Przedsiębiorczości Starter w odnowionym budynku przy ul. Reduta Wyskok 2.

en	Starter’s aim is to attract creative sector companies in the area of Dolne Miasto or the Lower Town District.
pl	Starter dba o to, aby pod tym adresem funkcjonowały firmy z branży kreatywnej działające w obszarze Dolnego Miasta.

en	The renovated facility also houses an advertising agency and an architectural design studio, as well as a Local Community Initiative Incubator. The latter provides therapy seminars, workshops for children and parents, and free legal counselling.
pl	W zrewitalizowanym budynku są też agencja reklamowa i pracownia architektoniczna, a także Inkubator Sąsiedzkiej Energii – miejsce terapii, warsztatów dla młodzieży i rodziców oraz darmowych dyżurów prawnika.

en	Revitalising a previously dilapidated half-timber building of 1800 and establishing a creative businesses incubator were the main goals of the Gdansk-based Motława TBS Housing Society.
pl	Rewitalizacja zdewastowanego budynku szachulcowego z 1800 r. oraz utworzenie tu inkubatora dla przedsiębiorstw kreatywnych to cele, które przyświecały Towarzystwu Budownictwa Społecznego Motława Sp. z o.o. w Gdańsku.

en	Not only did the project implemented by the Motława Society restore the former beauty of the historical building, but it also enhanced the attractiveness of the Lower Town District for citizens, new investors and tourists.
pl	Przedsięwzięcie zrealizowane przez TBS Motława nie tylko przywróciło dawną urodę gdańskiemu zabytkowi, ale też zwiększyło atrakcyjność Dolnego Miasta.

en	At the very beginning, citizens were sceptical about the changes and they approached our ideas with much caution.
pl	Na początku mieszkańcy nie wierzyli w to, że coś może się zmienić.

en	However, our investment and community activity proved to be effective.
pl	Sceptycznie podchodzili do przedstawianych przez nas propozycji, ale działania inwestycyjne i społeczne z czasem przyniosły rezultaty.

en	People started identifying themselves with the district and became more active.
pl	Ludzie zaczęli utożsamiać się ze swoją dzielnicą, wzrosła ich aktywność.

en	Today, they are eager to participate and contribute, and they are happy to have their place for leisure activity’, says Ewa Batkowska, a manager at TBS Motława.
pl	Obecnie chętnie biorą udział w różnego rodzaju wydarzeniach, są zadowoleni z tego, że mają gdzie spędzać czas wolny – mówi kierownik Ewa Batkowska z TBS Motława.

en	The investment project was the first stage of establishing the Small Office Centre in the otherwise deteriorating Lower Town District of Gdansk.
pl	Inwestycja to pierwszy etap tworzenia nowych przestrzeni Małego Centrum Biurowego na zaniedbanym do tej pory Dolnym Mieście w Gdańsku.

en	Project title: Reduta Wyskok.
pl	Projekt: Reduta Wyskok.

en	The revitalisation of a 19th c. historical building in the Lower Town District of Gdańsk aimed at attracting creative businesses
pl	Rewitalizacja XIX-wiecznego zabytkowego budynku na Dolnym Mieście w Gdańsku na rzecz przedsiębiorstw kreatywnych

en	Project cost: approx. PLN1 million, including approx. PLN0.5 million loan from JESSICA
pl	Wartość: ok. 1 mln zł, w tym pożyczka z inicjatywy JESSICA ok. 0,5 mln zł

en	Pomorskie Regional Operational Programme
pl	Regionalny Program Województwa Pomorskiego

en	Half-timbering
pl	Szachulec

en	A type of a timber-frame wall with infill made of wattle and daub, a mixture of clay and cut straw, wood chips, willow or reed.
pl	Typ ściany szkieletowej drewnianej, której wypełnienie stanowi glina wymieszana z sieczką, trocinami, wiórami albo z witkami łozowymi lub trzciną.

en	The plaster coating of the building is usually painted white with dark timber framing preserved with tar exposed on the exterior.
pl	Rezultatem jest otynkowany na biało budynek, poprzecinany ciemnymi od dziegciu belkami ułożonymi w kratownicę.

en	Visualisation of the Small Office Centre in the Lower Town District of Gdansk.
pl	Przyszły wygląd Małego Centrum Biurowego na Dolnym Mieście w Gdańsku.

en	(Eco)port city
pl	(Eko)portowe miasto

en	Here you can leave an old fridge and take home a second-hand book or learn how to store rainwater.
pl	Można tu zostawić starą lodówkę, a zabrać do domu książkę lub dowiedzieć się, jak magazynować deszczówkę.

en	Szczecin-based eco-ports, or very special household waste recycling centres, are designated locations for selective collection and recycling of waste.
pl	Szczecińskie ekoporty to niezwykłe miejsca selektywnej zbiórki odpadów.

en	They undertake many interesting ecology initiatives that successfully involve citizens.
pl	Prowadzą wiele ciekawych inicjatyw ekologicznych, w które z powodzeniem angażują mieszkańców.

en	Although such drop-off centres operate all over the country, in Szczecin they are a symbol of the green revolution taking place in the capital of Western Pomerania.
pl	Punkty selektywnej zbiórki odpadów działają w całej Polsce. Tyle że w Szczecinie są czymś więcej – symbolem zielonej rewolucji, którą właśnie przechodzi stolica Zachodniego Pomorza.

en	All together there are eight eco-ports in the city, and the newest one, and at the same time the most innovative and ‘green’ one, was established at the cross roads of Arkońska and Harcerzy streets.
pl	Ekoportów jest osiem. Ostatni, najbardziej nowatorski i „zielony”, powstał u zbiegu ulic Arkońskiej i Harcerzy.

en	The drop-off centres accept all kinds of waste that cannot be dumped in a regular waste container.
pl	Przyjmowane są tu – jak w każdym ekoporcie – wszystkie odpady, których nie można wyrzucić do zwykłego śmietnika.

en	These include primarily used batteries and expired medicines.
pl	Przede wszystkim: baterie, akumulatory czy przeterminowane lekarstwa.

en	People also bring used tires, electrical appliances, and chemicals.
pl	Ale nie tylko – mieszkańcy przynoszą też opony, zużyte sprzęty elektryczne, a nawet chemikalia.

en	Eco-ports accept waste textiles, biodegradable waste and much more.
pl	Ekoport przyjmuje również odpady tekstylne, bioodpady i wiele innych.

en	Additionally, a number of innovative solutions have been introduced, for example the needed electricity is generated by solar panels, and rainwater is collected and used.
pl	Poza tym wprowadził wiele nowości: energię do obsługi pozyskuje z baterii słonecznych, gromadzona i wykorzystywana jest deszczówka.

en	It was a fallow land that we transformed into an important location on the city map.
pl	To był nieużytek, który przekształciliśmy w ważny punkt na mapie naszego miasta.

en	We kicked-off a fashion for waste management’, says Paweł Adamczyk, the Director of Municipal Engineering and Environmental Protection Department, the City of Szczecin.
pl	Zapoczątkowaliśmy modę na racjonalne postępowanie z odpadami – mówi Paweł Adamczyk, dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Szczecin.

en	In the future, the building façade will become green with climbing plants, and already today various events are organised, including competitions, ecology workshops for children and youth. We also collect second-hand books to be distributed.
pl	W przyszłości budynek porosną pnące rośliny. A już teraz odbywa się tu wiele akcji: konkursy, warsztaty ekologiczne dla dzieci i młodzieży, zbiórka używanych książek, które potem idą dalej w świat.

en	Project title: Extension of the EKOPORT network including new equipment and improvements of the system for citizens of Szczecin
pl	Projekt: Rozbudowa sieci EKOPORTÓW wraz z wyposażeniem i usprawnieniem systemu obsługi mieszkańców Gminy miasto Szczecin

en	Project cost: approx. PLN 6 million, including approx. PLN 2.95 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 6 mln zł, w tym z EFRR ok. 2,95 mln zł

en	Operational Programme Infrastructure and Environment
pl	Program Infrastruktura i Środowisko

en	Second-hand stuff in exchange for donations
pl	W ekoporcie ruszy niedługo Galeria Szpargałek.

en	Soon, the eco-port centre will open Galeria Szpargałek, or the second-hand exchange place, which will sell second-hand appliances, toys and other goods in exchange for donations to charities as the valid ‘currency’.
pl	Będzie można w niej nabyć używane, ale wciąż działające sprzęty, zabawki i inne rzeczy. „Walutą” będą wpłaty na cele charytatywne.

en	Ecoport, a big hit!
pl	Ekoporty hitem!

en	In 2017, nearly 135 thousand people delivered 5 thousand tons of waste to the waste recycling centres.
pl	W 2017 r. skorzystało z nich 135 tys. mieszkańców, odebrano 5 tys. ton odpadów.

en	Active window panes
pl	Aktywne szyby

en	During the day it lets the daylight in, while at night it glows in a predefined colour.
pl	W ciągu dnia przepuszcza do pomieszczenia światło dzienne, a nocą daje poświatę w założonym kolorze.

en	The inner pane can act as a radiator.
pl	Szkło wewnętrzne może działać jako grzejnik.

en	This is not a dream.
pl	To nie sen.

en	A company from the vicinity of Rzeszów named ML System SA is about to launch such multi-functional window panes.
pl	Takie wielofunkcyjne szyby chce wprowadzić na rynek podrzeszowska firma ML System SA.

en	They are going to be used in positive energy buildings—i.e. that product more energy than they consume.
pl	Znajdą one zastosowanie w budynkach energetycznie dodatnich – czyli takich, które więcej energii produkują, niż zużywają.

en	The unit being developed by ML System consists of three panes.
pl	Zestaw, nad którym pracuje ML System, składa się z 3 szyb.

en	The outer one is covered with photovoltaic cells, which absorb sunlight and convert it into electrical energy.
pl	Zewnętrzna jest pokryta ogniwami fotowoltaicznymi, które pochłaniają promieniowanie słoneczne i zamieniają je na energię elektryczną.

en	The glass located in the centre of the unit is covered with a layer of luminophor.
pl	Szkło umieszczone w środku zestawu jest pokryte warstwą luminoforu.

en	ML System’s products match the construction of the buildings in which they are installed. ‘We do not want to be associated with solar farms that are an eyesore.
pl	Produkty ML System wpisują się w architekturę budynków. – Nie chcemy być kojarzeni z farmami fotowoltaicznymi, które stanowią ciało obce w krajobrazie.

en	Our products replace building materials, and incidentally have an extra advantage—they produce electricity,’ said Dawid Cycoń, the President of the company.
pl	Tworzymy produkty, które zastępują materiały budowlane, a przy okazji mają dodatkową zaletę: produkują prąd – mówi Dawid Cycoń, prezes firmy.

en	The company employs appropriately qualified staff, but it maintains co-operation with research units. ‘We have signed agreements with the leading institutions in Poland and abroad.
pl	Firma ma odpowiednio wykwalifikowane kadry, ale nie rezygnuje ze współpracy z jednostkami naukowymi. – Mamy podpisane umowy z czołowymi jednostkami w kraju i za granicą.

en	Whenever possible, we commission research outside Poland if it is faster and cheaper.
pl	Jeżeli możemy zamówić wyniki na zewnątrz, bo będzie szybciej i taniej, to oczywiście to robimy.

en	However, it should be remembered that our goal is product commercialisation, so it is our company that will retain the ownership of intellectual property,’ added Anna Warzybok from ML System.
pl	Należy jednak pamiętać, że naszym celem jest komercjalizacja produktu, więc własność intelektualna musi pozostać u nas – dodaje Anna Warzybok z ML System.

en	Project title: Active window pane units for positive energy buildings
pl	Projekt: Aktywny zestaw szybowy dla budownictwa energetycznie dodatniego

en	Project cost: approx. PLN 12.3 million, including approx. PLN 10.2 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 12,3 mln zł, w tym z EFRR: ok. 10,2 mln zł

en	Active window pane unit
pl	Aktywny zestaw szybowy

en	The inner pane can act as a radiator
pl	Szyba wewnętrzna może pełnić funkcję grzejnika

en	The central pane controls window transparency
pl	Szyba środkowa steruje przejrzystością okna

en	The outer pane converts solar energy into electrical energy
pl	Szyba zewnętrzna zamienia energię słoneczną na elektryczną

en	Research for Business
pl	Usługi badawcze dla przedsiębiorców

en	A specialised and free short-term R&amp;D service for enterprises across the Baltic Sea Region?
pl	Specjalistyczna i bezpłatna krótkoterminowa usługa badawcza dla przedsiębiorców z regionu Morza Bałtyckiego?

en	Is that possible?
pl	Niemożliwe?

en	Well, indeed it is. The Baltic TRAM project provides access to analytical research facilities that enable companies to research the properties of new materials and substances that may be used, inter alia, in manufacturing.
pl	A jednak – projekt Baltic TRAM oferuje usługi, które pozwolą przedsiębiorcom zbadać właściwości nowych materiałów i substancji. Mogą one zostać wykorzystane m.in. do produkcji towarów.

en	Our intention is to attract manufacturers that have so far not had access to advanced laboratory services,’ says Piotr Szmigielski, one of project coordinators.
pl	Szczególnie zachęcamy do kontaktu przedsiębiorstwa z branż produkcyjnych, które do tej pory nie miały okazji korzystać z zaawansowanych usług laboratoryjnych – mówi Piotr Szmigielski, jeden z koordynatorów projektu. – Oferujemy otwarte nabory, w których liczy się dobrze uzasadniona motywacja do zdobycia interesującej dla firmy wiedzy.

en	This is an open call for companies that are strongly motivated to acquire essential knowledge for their business.
pl	To unikalna okazja, nie tylko aby otrzymać konkretną wiedzę o wybranych właściwościach materiału czy substancji.

en	The project provides a unique opportunity to develop expertise regarding the specific properties of certain materials or substances and our collaborative effort should determine how to put that knowledge to use for the benefit of a particular company.’
pl	Zależy nam, żeby wspólnymi siłami ustalić, jak zdobytą wiedzę wykorzystać z pożytkiem dla firmy.

en	The project involves 15 partners from eight EU member states, including three from Poland.
pl	W projekt zaangażowanych jest aż 15 partnerów z ośmiu państw UE, w tym aż trzech z Polski.

en	The Polish group consists of the Foundation of Innovative Initiatives, the Institute of Physics at the Polish Academy of Sciences, and SOLARIS—the Polish National Synchrotron Centre.
pl	Wśród nich są Fundacja Inicjatyw Innowacyjnych, Instytut Fizyki Polskiej Akademii Nauk oraz Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS.

en	In each participating country, a Industrial Research Centre has been established to provide comprehensive research services.
pl	W każdym z państw utworzono Centrum Badań dla Przemysłu, oferujące kompleksowe wsparcie podczas realizacji usług badawczych.

en	Expertise is offered in areas such as food processing, the automotive industry, cosmetics, agriculture and construction.
pl	Przedsiębiorcy mogą liczyć na uzyskanie specjalistycznej wiedzy w takich obszarach, jak m.in.: produkcja żywności, motoryzacja, kosmetyka, rolnictwo czy budownictwo.

en	The participants in the Baltic TRAM Project have set the ambitious goal of creating a dynamic market-oriented macro-regional network of cooperation combining science and business.
pl	Ambicją uczestników Baltic TRAM jest stworzenie dynamicznej, operującej na zasadach rynkowych makroregionalnej sieci współpracy pomiędzy nauką a przedsiębiorstwami.

en	Project title: BalticTRAM – Transnational Research Access in Macro Region
pl	Projekt: BalticTRAM – Transnational Research Access in Macro Region

en	Project cost: approx. PLN 17.5 million, including approx. PLN 13.5 million from the ERDF
pl	Wartość: ok. 17,5 mln zł, w tym z EFRR ok. 13,5 mln zł

en	Cosmetics with carbon molecules
pl	Kosmetyki z węglem

en	The project involves a cosmetic company that has been trying to exploit the unique properties of rare carbon molecules.
pl	W projekcie udział wzięła firma z branży kosmetycznej, która stara się wykorzystać unikatowe właściwości bardzo rzadko występujących w naturze cząsteczek węgla.

en	Industry sectors to benefit from the research service
pl	Jakie branże korzystają z usług badawczych

en	• Agriculture – 1
pl	• rolnictwo – 1

en	• Pharmaceutical development – 1
pl	• przemysł farmaceutyczny – 1

en	• 3D printing – 1
pl	• drukowanie 3D – 1

en	• Environmental protection – 1
pl	• ochrona środowiska – 1

en	• Automotive and aviation – 1
pl	• motoryzacja i lotnictwo – 1

en	• Nanotechnologies – 2
pl	• nanotechnologie – 2

en	• Construction – 2
pl	• przemysł budowlany – 2

en	• Raw materials and recycling – 3
pl	• przemysł i recykling surowcowy – 3

en	• Food – 4
pl	• produkcja żywności – 4

en	• Cosmetics – 4
pl	• przemysł kosmetyczny – 4

en	• Composites and plastics – 4
pl	• produkcja materiałów kompozytowych i plastikowych – 4

en	Furniture to meet contemporary challenges
pl	Meble na miarę naszych czasów

en	What lies in store for the furniture industry?
pl	Jak będzie wyglądał w przyszłości przemysł meblarski?

en	This question may be addressed to those implementing the BaltSe@nioR project, since they have surveyed senior citizens in the Baltic Sea Region and developed an age simulator.
pl	Warto zapytać naukowców pracujących przy projekcie BaltSe@nioR, którzy przebadali seniorów z państw Basenu Morza Bałtyckiego i skonstruowali symulator wieku.