20 чэрвень 2012, 16:13\nПаводле афіцыйных зьвестак, колькасьць асобаў, якія з-за ваенных канфліктаў, рэлігійнага ці палітычнага перасьледу шукаюць у іншых краінах прытулку, увесь час расьце. Цяпер такіх у сьвеце амаль 20 мільёнаў.\nАпошнім часам актыўна зьяжджаюць з радзімы і беларусы. Паводле дакладу Вярхоўнага камісара ААН у справах уцекачоў, у 2011 годзе просьбу аб наданьні палітычнага прытулку падаў 1441 беларус. У 2010 годзе такіх было 941.\nСябра Гарадзенскай гарадзкой рады партыі БНФ Алесь Лобан жыве сёньня ў Галяндыі, мае палітычны прытулак. Паводле спэцыяльнасьці ён лекар-афтальмоляг, аднак мусіў займацца бізнэсам, гандлем, а дзесяць гадоў таму апынуўся бяз працы. Праблемы Алеся Лобана пачаліся пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2001 году. Успамінае Мікола Воран, які адзін час кіраваў у Горадні гарадзкой арганізацыяй партыі БНФ:\n«Улады нацкавалі падатковую інспэкцыю, ліквідавалі бізнэс, і чалавек застаўся без кавалка хлеба».\n«Лобан — сапраўдны ўцякач, які пацярпеў ад рэжыму. Ён удзельнічаў у выбарчай кампаніі Ганчарыка, і менавіта за гэта яго перасьледавалі ўлады. Ён на сваёй машыне і ўлёткі развозіў, і ўвогуле прымаў актыўны ўдзел у гэтай кампаніі. Улады на яго нацкавалі падатковую інспэкцыю, ліквідавалі бізнэс, і чалавек застаўся без кавалка хлеба».\nАлеся Лобана часова ўзяў падсобным работнікам знаёмы прадпрымальнік — не афармляючы афіцыйна, каб сабе не нашкодзіць. Аднойчы актывіст БНФ апынуўся ў Галяндыі і зьвярнуўся ў лягер для ўцекачоў. Мікола Воран успамінае:\n«Была зайздрасьць, не давалі яму паперы. І былі інтрыгі. БНФ не даваў яму характарыстыкі. Ледзь-ледзь мне ўдалося прабіць рашэньне праз гарадзенскую раду. Мне каштавала велізарных высілкаў зрабіць яму дакумэнты. Галяндыя дала яму палітычны прытулак, таму што мы здолелі ўсе дакумэнты сабраць, пераклалі на ангельскую мову».\nЗ палітычным уцекачом з Галяндыі Алесем Лобанам бачыўся гарадзенец Алесь Сураў. Ён кажа, што Лобану ўдалося ўладкавацца па спэцыяльнасьці, аднак не на такой пасадзе, якая адпавядала б ягонай кваліфікацыі мэдыка. Уцякач адчувае настальгію па радзіме.\nСураў: «Ён нават сказаў, што марыць прыехаць на пэнсію ў Беларусь: можа, да таго часу тут усё стане па-іншаму, то прыеду, куплю на вёсцы хату і буду спакойна жыць».\nЗ Гомельшчыны за апошнія пятнаццаць гадоў у палітычную эміграцыю зьехаў шэраг мясцовых актывістаў. Гэта й Натальля Брэль з Рэчыцы, і Сяргей Адзінец, і Тацяна Марчанка з Гомеля. Сярод іх і грамадзкі актывіст Яўген Мурашка, адзін з ініцыятараў Чарнобыльскага аўтамаршу ў Маскву.\nЦяпер спадар Мурашка жыве зь сям’ёй у Нямеччыне, дзе атрымаў палітычны прытулак. У Гомелі шляхам пікетаў ён уздымаў праблему згубных наступстваў Чарнобыльскай катастрофы. За гэта яго штрафавалі, арыштоўвалі і нават завялі крымінальную справу за несанкцыянаваныя масавыя акцыі.\nЖонка Мурашкі спадарыня Галіна паведаміла: «Уладкаваліся нармальна. Праблемаў асаблівых няма ў нас — усё добра. Грамадзянства яшчэ не атрымалі. Мы павінны здаць экзамэны, мець сэртыфікат па мове, натуральна, нямецкай. А таксама здаць іспыт на грамадзянства — ведаць гісторыю, культуру й палітычную сыстэму Нямеччыны. Асабіста я здала такія экзамэны, а некаторыя чальцы нашай сям’і не здалі — яшчэ рыхтуюцца».\nВіктар Канцавенка: «Я атрымаў статус палітуцекача»\nПасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году эміграваў ва Ўкраіну, а пасьля ў Польшчу Віктар Канцавенка, кіраўнік рэгіянальнага рэчыцкага штабу экс-кандыдата ў прэзыдэнты Мікалая Статкевіча. Пасьля выбараў спэцслужбы сталі публічна вінаваціць Канцавенку ў спробе замовіць на адным з прадпрыемстваў Жлобіна выраб арматуры для вулічных беспарадкаў.\nЛетась Варшаўская ўправа па справах замежнікаў афіцыйна надала Віктару Канцавенку статус палітычнага ўцекача. Па сутнасьці, Канцавенку зраўналі ў правах з грамадзянамі Польшчы.\nКанцавенка: «Толькі ня маю права галасаваць. Астатнія правы аналягічныя тым, якія маюць грамадзяне Рэспублікі Польшча: доступ да сыстэмы адукацыі, рынку працы, права на абарону ад беспрацоўя, свабоднае вядзеньне гаспадарчай дзейнасьці, падтрымку з фонду грамадзкай і сямейнай дапамогі, сацыяльную пэнсію, мэдычнае абслугоўваньне».\nСпадар Канцавенка эміграваў зь Беларусі на пяты дзень па заканчэньні прэзыдэнцкіх выбараў, калі за кратамі апынуліся ня толькі апазыцыйныя кандыдаты ў прэзыдэнты, але й іх давераныя асобы й кіраўнікі перадвыбарчых штабоў.\n«Палітычных уцекачоў найбольш з краін, дзе ўладараць аўтарытарныя рэжымы»\nГомельскі праваабаронца Леанід Судаленка зьвяртае ўвагу на той факт, што палітычных уцекачоў у сьвеце найбольш з тых краін, дзе пануюць аўтарытарныя рэжымы:\n«Палітычныя ўцекачы найбольш ёсьць там, дзе пануюць дыктатарскія рэжымы, дзе кіруюцца не законамі, а „паняцьцямі“. І чалавек сам для сябе вырашае, пакідаць яму радзіму ці не. Кожны такі выпадак трэба разглядаць усебакова. У свой час Зянон Пазьняк эміграваў за мяжу з-за пагрозы жыцьцю.\nНовая хваля палітычных уцекачоў у Беларусі прайшла пасьля прэзыдэнцкіх выбараў у сьнежні 2010 году. У іх ліку быў і Віктар Канцавенка з Рэчыцы, кіраўнік рэгіянальнага штабу кандыдата ў прэзыдэнты Мікалая Статкевіча.\nВядома, ня варта блытаць палітычных уцекачоў з тымі, хто спачатку прымае рашэньне эміграваць з эканамічных прычын, а потым шукае, як гэта зрабіць. Хоць і ў першым, і ў другім выпадку ў аснове часьцей за ўсё ляжыць немажлівасьць рэалізаваць у краіне свае палітычныя й эканамічныя правы».\nЗ Магілёўшчыны трое актывістаў апазыцыі пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году вымушана зьехалі за мяжу. Усе трое лічаць, што, застаўшыся ў Беларусі, яны б апынуліся за кратамі.\nАдразу пасьля разгону Плошчы, 20 сьнежня 2010 году, актывіст грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду», бялыніцкі прадпрымальнік Алег Мяцеліца падаўся за мяжу. Цяпер ён у Вільні. Разам зь іншымі ўцекачамі-паплечнікамі заснаваў у сталіцы Літвы няўрадавую арганізацыю «Беларускае бюро грамадзкага й палітычнага прадстаўніцтва». Чаму актывіст наважыўся на палітычную эміграцыю?\n«Лёс бы мой быў такі, як і ў тых людзей, якія падпалі пад крымінальную адказнасьць і былі абвінавачаныя па падзеях 19 сьнежня. Я ўпэўнены, што так бы і было. Пра гэта кажуць мае паплечнікі, якія былі за кратамі».\nКарэспандэнт: «Ці зьбіраецеся вяртацца? Што павінна адбыцца, каб вы вярнуліся?»\nМяцеліца: «Я зьбіраюся абавязкова вяртацца. Што павінна адбыцца? Гэта вызваленьне ўсіх палітвязьняў і іх рэабілітацыя. А таксама спыненьне рэпрэсіўнага мэханізму, які працуе цяпер у Беларусі. Падчас парлямэнцкай кампаніі, калі, магчыма, будзе нейкае зацішша ў пляне рэпрэсіяў. І можна будзе пазьбегнуць затрыманьня нават, калі гэты мэханізм потым зноў запрацуе».\nУ той жа Вільні перабывае неспакойныя часы на радзіме і яшчэ адзін актывіст «Гавары праўду», але з Магілёва — Ігар Каваленка. Ён таксама адзін з заснавальнікаў Беларускага бюро грамадзкага й палітычнага прадстаўніцтва.\n«У Вільні нам з асабістых крыніц вядома, што тут шмат кадэбэшных шпікоў, і нас папярэджвалі пэўныя асобы, што ня трэба па адным хадзіць. Трэба па два й болей перасоўвацца па горадзе, бо можа здарыцца што заўгодна», — заяўляе Ігар Каваленка.\nУ Чэхіі вучыцца актывіст «Гавары праўду» Уладзімер Станкевіч. Ён удзельнік Плошчы. Пасьля яе разгону некалькі разоў яго выклікалі ў КДБ. Баючыся арышту, зьехаў за мяжу. Пра вяртаньне на радзіму пакуль ня думае.\nАляксей Колчын: «Цяпер спрыяльны час для вяртаньня палітуцекачоў»\nМагілёўскі праваабаронца Аляксей Колчын лічыць, што хваля рэпрэсіяў за падзеі на плошчы Незалежнасьці 19 сьнежня 2010 году мінула. Дык ці могуць у такім разе палітуцекачы вярнуцца на радзіму, пытаюся ў праваабаронцы:\n«На мой погляд, цяпер самы спрыяльны момант для такога вяртаньня. Пачынаецца новая палітычныя выбарчая кампанія, і ўлады, што б яны ні казалі, зацікаўленыя ў тым, каб выбары былі, калі не прызнаныя, то хаця б мякка ацэненыя, гэтак мовіць, заходнімі партнэрамі. Вядома, па вяртаньні да гэтых людзей будзе асаблівая ўвага, але я ня думаю, што яна выльецца ў нейкія брутальныя формы перасьледу. Прынамсі, я спадзяюся на гэта».\nПалітычныя ўцекачы ў эўрапейскіх краінах ёсьць і зь Берасьцейшчыны. А пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году некаторым мясцовым актывістам пэўны час давялося хавацца за мяжою ад крымінальнага перасьледу.\nЯк распавёў кіраўнік Берасьцейскай абласной арганізацыі партыі БНФ Зьміцер Шыманскі, да палітычных уцекачоў трэба ставіцца з разуменьнем:\n«У краіне, у якой існуюць палітычныя вязьні, натуральна, будуць існаваць і палітычныя ўцекачы. У Берасьцейскай вобласьці таксама ёсьць палітычныя ўцекачы. Да прыкладу, зь Белаазёрску сям’я Азаронкаў выехала ў Швэцыю. Мне, напрыклад, прыемна, што людзі застаюцца актыўнымі і памятаюць, што варта дапамагаць тым, хто застаецца на радзіме».\nКіраўнік аргкамітэту па стварэньні партыі БХД на Берасьцейшчыне Зьміцер Шурхай пагаджаецца з гэтай думкай і дадае, што падчас значных грамадзка-палітычных падзеяў палітычных уцекачоў становіцца болей:\n«Асабліва гэта тычыцца падзеяў прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году. Пасьля іх шмат хто з маіх знаёмых уцёк зь Беларусі. Шмат хто проста застаецца жыць у Эўропе, баючыся вярнуцца на радзіму, але прытулку палітычнага не дабіваецца».\nСпадар Шурхай кажа, што некаторым палітычна актыўным берасьцейцам даводзілася хавацца нават ад крымінальнага перасьледу:\n«Ёсьць знаёмыя, на якіх завялі крымінальныя справы пасьля падзеяў 19 сьнежня 2010 году, і яны вымушаныя былі зьехаць, каб ня быць арыштаванымі, за мяжу. Але потым, пасьля таго як справа аб „масавых беспарадках“ ужо была закрытая, яны павярталіся назад».\nСпадар Шурхай дадае, што не асуджае тых, хто зьяжджае за мяжу. Ён кажа, што калі чалавеку пагражае перасьлед, крымінальная адказнасьць ці катаваньні за палітычныя перакананьні, то варта ратавацца і працаваць для Беларусі за мяжой:\n«Лепей хай ён жыве ў Варшаве ці ў Вільні і нешта робіць дзеля дэмакратызацыі Беларусі, чым будзе сядзець у СІЗА КДБ ці ў турме, у калёніі...»\nАндрэй Бандарэнка: «Плятформа» абяцае дапамагчы ўцекачам\nКіраўнік інфармацыйна-асьветніцкай установы «Плятформа» Андрэй Бандарэнка таксама мае асабісты досьвед палітуцекача. Бізнэсовец, удзельнік парлямэнцкай выбарчай кампаніі 2008 году кажа, што некаторы час быў змушаны хавацца ад судовага перасьледу ў Польшчы. Андрэй Бандарэнка:\n«Калі я зразумеў, што для мяне тут усё вырашана і я буду ў найбліжэйшы час арыштаваны, то я вырашыў пакінуць Беларусь і зьехаў у Польшчу і там знаходзіўся каля трох месяцаў, а пасьля змушаны быў вярнуцца назад, бо маёй сям’і была патрэбная дапамога. Я вырашыў, што гэтая дапамога можа быць толькі мая. А што будзе са мной, няхай Пан Бог вырашае».\nКарэспандэнт: «Такім чынам, цяпер праблема ўцекача зь Беларусі — гэта перадусім яго асабісты клопат. Так?»\n«Так, так. І я сустракаўся шмат з кім, хто знаходзіўся за межамі Беларусі вельмі доўга. Усе яны казалі, што гэта для іх было нават цяжэй за турму. Бо ты разумееш, што нічым ня можаш дапамагчы сваёй сям’і, ты амаль нікому не патрэбны, ня можаш рэалізаваць свае магчымасьці. І таму той жах, што быў на радзіме, ён перасьледуе цябе, асабліва на першым часе».\nКарэспандэнт: «Цяпер вы кіраўнік інфармацыйна-асьветніцкай установы „Плятформа“. Ці маеце хоць якія магчымасьці дапамагаць уцекачам зь Беларусі?»\n«Увогуле, калі ўцякач у цяжкіх умовах, то гэта дакор нашым палітычным партыям і дэмакратычным арганізацыям, якія, вобразна кажучы, кідаюць сваіх людзей. Як правіла, уцекачы зь Беларусі застаюцца сам-насам са сваімі праблемамі».\nКарэспандэнт: «Беларусь зноў на парозе новай палітычнай кампаніі: разгортваецца падрыхтоўка да парлямэнцкіх выбараў. Калі зноў трэба чакаць хвалі перасьледу апазыцыі?»\n«Я магу на асабістым прыкладзе распавесьці, як зазнаў перасьлед і ціск з боку ўлады. Бо, у прыватнасьці, супраць мяне ўлады выкарыстоўвалі Адміністрацыйны й Крымінальны кодэксы. Міліцыянты й кадэбісты ствараюць такія ўмовы, каб цяжка было даказаць, што ты не вінаваты. І вельмі часта застаецца толькі адно выйсьце — гэта зьехаць зь Беларусі. Таму я хачу зьвярнуцца да лідэраў апазыцыі: праблема ўцекачоў — гэта вельмі важная праблема, і калі вы нешта задумалі альбо ўжо робіце, то не забывайце, што адказваеце за лёс людзей. Вам давядзецца абараняць гэтых людзей у цяжкай для іх сытуацыі».


Будзьма беларусамі! » Без танка, але з “Бахарэвічам” і Жаданом. Што будзе на фестывалі “Прадмова”?\n24.01.2019 | Літаратура\nБез танка, але з “Бахарэвічам” і Жаданом. Што будзе на фестывалі “Прадмова”?\nУ прасторы ОК16 у Мінску з 4 па 7 красавіка пройдзе фестываль інтэлектуальнай кнігі “Прадмова”. Асноўная ідэя фестывалю: узмацненне і развіццё інтэлектуальнага асяроддзя краіны – паведамляе Еўрарадыё.\n“У Беларусі мала незалежных кніжных фестываляў, і “Прадмовай” мы хочам палепшыць сітуацыю. Мы будзем распавядаць пра якасную інтэлектуальную літаратуру. Рабіць лекцыі, ствараць майстар-класы, неяк імкнуцца палепшыць і пашырыць становішча інтэлектуальнасці ў Беларусі”, — кажа каардынатар фэсту і філосаф Павел Баркоўскі.\nФестываль будзе прыцягваць наведвальнікаў не толькі кнігамі. Плануецца, што ў бары крэатыўнага хаба ОК16 будуць прадавацца “літаратурныя кактэйлі”:\n“Цяпер мы думаем пра “кактэйльную карту”. Фармат ОК16 дазваляе бар у непасрэднай блізкасці ад месца падзей. Дык чаму б кактэйлям не мець выразна беларускія літаратурныя назвы? Мы ўжо ведаем, што будзе ў складзе кактэйля “Акудовіч”, а вось іншыя хай гадаюць. Ці вось што будзе ў кактэйлі “Бахарэвіч”? ” — наводзіць інтрыгу каардынатар фестывалю і паэт Андрэй Хадановіч.\nАндрэй Хадановіч лічыць, што будучы фестываль будзе нефармальны, не афіцыёзны і не пампезны. Элітарны, але “без танка” :\n“Сёлета нам будзе крышачку лягчэй, улічаваючы папярэдні досвед. У нас будуць публічныя лекцыі: інтэлектуалаў, якія перш за ўсё думаюць, і пісьменнікаў, якія спярша пішуць, але маюць чым падзяліцца сваім досведам. Таксама будуць майстар-класы. І вельмі важна, каб усе гэтыя мерапрыемства праходзілі побач са стэндамі выдавецтваў, дзе прадаюцца кнігі”.\n“Пакуль мы вядзём перамовы з замежнымі літаратарамі, якіх бы жадалі запрасіць у якасці гасцей на фестываль. Вельмі прыязна адказаў на запрашэнне літоўскі паэт і інтэлектуал Томас Венцлова, кніга вершаў якога хутка выйдзе па-беларуску. Таксама, калі зоркі сыдуцца, то прыедзе украінскі літаратар Сяргей Жадан, падчас фестывалю плануецца прэзентацыя перакладу яго новай кнігі “Інтэрнат”, якую пераклала беларуская пісьменніца Наталка Бабіна. Таксама плануецца, што прыедзе фінская пісьменніца Софі Оксанен, знакамітая сваім раманам “Сталінскія каровы”, расійская паэтка Вера Паўлава і пісьменнік ды літаратуразнаўца Віктар Ерафееў”, — падзяліліся планамі каардынатары.\n“Паколькі ПЭНу вельмі важна працаваць у сферы беларускай кнігі, мы амаль штогод засноўвалі разнастайныя літаратурныя прэміі, якія цяпер уганароўваюць кнігі амаль што ва ўсіх жанрах. Але неяк заставалася па-за кадрам мастацкае афармленне кніг. З вокладкамі беларускіх кніг сітуацыя часам вельмі драматычная. Мы вырашылі назваць гэтую прэмію іменем Анемпадыстава. Звычайна прэміі ў нас называюцца імёнамі больш далёкімі ад нас. Нам вельмі хацелася пачаць канцэптуалізацыю герояў нашага часу, тых людзей, якія стварылі шмат для той рэчаіснасці, у якой мы сёння жывём, для беларускай культуры”, — распавяла Таццяна Нядбай.\n“У гэтым годзе мы вырашылі, што трэба пашыраць геаграфію фестывалю. Жыхарам іншых гарадоў таксама цікава паслухаць беларускіх пісьменнікаў і інтэлектуалаў. Там будзе свая праграма, будуць прымаць удзел мясцовыя аўтары. Дакладна “Прадмова” будзе ў Горадні, Полацку, Брэсце, Гомелі. А вось пяты горад будзе вызначацца паводле галасавання, выйграе той, дзе будуць больш актыўныя і прагныя да ведаў жыхары”, — распавяла каардынатарка Дар’я Бялькевіч.\n“На гэтых рэгіянальных імпрэзах мы плануем запрашаць шорт-лістараў мінулых прэмій. Дакладна будуць удзельнікі шорт-ліста Гедройца мінулага года. Плануем таксама з прэміі Цёткі запрашаць. Гэта магчымасць для літаратараў пазнаёміцца з рэгіянальнай публікай, а рэгіянальныя чытачы маглі паслухаць шорт-лістараў”, — патлумачыла старшыня ПЭН Таццяна Нядбай.


Капыльскі раённы краязнаўчы музей, ДУ (1979) – 40 гадоў з часу адкрыцця.\n1 – Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (БССР), саюзная дзяржава ў складзе СССР (1919–1991) – 100 гадоў з дня абвяшчэння.\n1 – Цішкевіч Іван Станіслававіч (1919, г. Хойнікі – 2001), правазнавец, заслужаны юрыст Беларусі – 100 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Віцебская абласная бібліятэка імя У.І. Леніна, ДУ (1929) – 90 гадоў з пачатку дзейнасці.\n1 – Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, вышэйшая дзяржаўная навуковая арганізацыя Беларусі (г. Мінск; 1929) – 90 гадоў з дня адкрыцця.\n1 – Ганжа Віталій Лявонцьевіч (1939–2009), вучоны ў галіне цеплафізікі, лаўрэат прэміі НАН Беларусі імя акадэміка А.В. Лыкава (2007) – 80 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Сердзюкоў Васіль Васільевіч (1939), артыст аперэты (тэнар), заслужаны артыст Беларусі – 80 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Кавальчук Васіль Васільевіч (1944), артыст оперы (бас), народны артыст Беларусі – 75 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Мацкевіч Вячаслаў Канстанцінавіч (1944, Воран. р-н), педагог, музыкант, фалькларыст, заслужаны работнік культуры Беларусі – 75 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Вішнеўскі Міхаіл Іванавіч (1949, Мін. р-н), вучоны-філосаф, заслужаны работнік адукацыі Беларусі, кавалер ордэна Францыска Скарыны (2014), выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь – 70 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Пакумейка Вячаслаў Іванавіч (1949, Ганц. р-н – 2008), дзеяч самадзейнага мастацтва, заслужаны работнік культуры Беларусі – 70 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Чулаеўскі Валянцін Віктаравіч (1949), спартсмен і трэнер (сучаснае пяцібор’е), майстар спорту Беларусі міжнароднага класа, заслужаны трэнер Беларусі – 70 гадоў з дня нараджэння.\n1 – Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі НАН Беларусі, навукова-даследчая ўстанова (г. Мінск; 1959) – 60 гадоў з часу заснавання.\n2 – Лізюкоў Пётр Ільіч (1909, г. Гомель – 1945), ваенны дзеяч, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945) – 110 гадоў з дня нараджэння.\n2 – Корчыкаў Алег Глебавіч (1939–2017), беларускі і расійскі акцёр тэатра і кіно, заслужаны артыст Расіі, з 1988 г. служыў у Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя М. Горкага – 80 гадоў з дня нараджэння.\n2 – Малашэвіч Яўген Васільевіч (1944, Пружан. р-н), вучоны-біёлаг, журналіст, кнігавыдавец, заслужаны работнік культуры Беларусі, выдатнік друку Беларусі – 75 гадоў з дня нараджэння.\n2 – Маслава Валянціна Аўрамаўна (1949, г. Клімавічы), мовазнавец, педагог, даследчыца праблем філалагічнага аналізу тэксту, псіхалінгвістыкі, лінгвакультуралогіі, выдатнік адукацыі – 70 гадоў з дня нараджэння.\n2 – Маўрычаў Анатоль Сяргеевіч (1949, Вілейс. р-н), вучоны ў галіне анкалогіі, выдатнік аховы здароўя Беларусі – 70 гадоў з дня нараджэння.\n2 – Сарока Мікалай Фёдаравіч (1949, Камян. р-н), вучоны ў галіне тэрапіі і рэўматалогіі, выдатнік аховы здароўя Беларусі, выдатнік друку Беларусі – 70 гадоў з дня нараджэння.\n3 – Бастун Тамара Паўлаўна (1929, Мазыр. р-н – 1999), дыктар радыё і тэлебачання, заслужаны дзеяч культуры Беларусі – 90 гадоў з дня нараджэння.\n3 – Раманюк Міхась (Міхаіл Фёдаравіч; 1944, Брагін. р-н – 1997), мастацтвазнавец, этнограф, даследчык народнага мастацтва і матэрыяльнай культуры Беларусі – 75 гадоў з дня нараджэння.\n3 – Прохараў Аляксандр Віктаравіч (1959, г. Мінск), вучоны ў галіне хірургіі, лаўрэат дзяржаўнай прэміі Беларусі (2004) – 60 гадоў з дня нараджэння.\n4 – Храптовіч (Літавор-Храптовіч) Іаахім Ігнацы Юзаф (1729, Баранав. р-н – 1812), грамадска-палітычны, дзяржаўны і культурны дзеяч ВКЛ, філосаф, публіцыст, паэт, перакладчык – 290 гадоў з дня нараджэння.\n4 – Ядвігін Ш. (сапр. Лявіцкі Антон Іванавіч; 1869, Кіраўс. р-н – 1922), пісьменнік, адзін з пачынальнікаў сучаснай беларускай прозы – 150 гадоў з дня нараджэння.\n4 – Сяркоў Іван Кірэевіч (1929, Гомел. р-н – 1998), пісьменнік – 90 гадоў з дня нараджэння.\n4 – Шабовіч Мікола (Мікалай Віктаравіч; 1959, Мядзел. р-н), паэт, на вершы якога напісана больш за 170 песень, педагог – 60 гадоў з дня нараджэння.\n5 – Вітгенштэйн Пётр Хрысціянавіч (1769–1843), расійскі ваенны дзеяч, удзельнік вырашальных баёў у Айчынную вайну 1812 г. на тэрыторыі Беларусі (Полацкай бітвы, Бярэзінскай аперацыі і інш.), генерал-фельдмаршал – 250 гадоў з дня нараджэння.\n5 – Сямашка Іосіф (1799–1868), царкоўны дзеяч, мітрапаліт Літоўскі і Віленскі, адна з самых значных фігур у канфесійнай гісторыі Беларусі, ініцыятар і актыўны ўдзельнік Полацкага царкоўнага сабора 1839 г. – 220 гадоў з дня нараджэння.\n5 – Рахцеенка Леанід Іванавіч (1939, г. Шклоў – 1998), вучоны ў галіне дэндралогіі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1976) – 80 гадоў з дня нараджэння.\n5 – Зяньковіч Мікалай Аляксандравіч (1944, Хоцім. р-н), беларускі і расійскі вучоны-гісторык, пісьменнік, публіцыст, заслужаны дзеяч культуры Расіі – 75 гадоў з дня нараджэння.\n5 – Крывашэеў Сяргей Паўлавіч (1944, г. п. Старобін), заслужаны архітэктар Беларусі – 75 гадоў з дня нараджэння.\n6 – Гольдфельд Віктар Маркавіч (1894–1982), украінскі і беларускі скрыпач, педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі – 125 гадоў з дня нараджэння.\n7 – Данілаў Сцяпан Мікалаевіч (1889, г. Віцебск – 1978), вучоны ў галіне арганічнай хіміі, член-карэспандэнт АН СССР, кавалер двух ордэнаў Леніна, ордэна «Знак Пашаны» – 130 гадоў з дня нараджэння.\n7 – Андрэеў Яўген Цімафеевіч (1919–?), спартсмен і трэнер (фехтаванне, вінтоўка з эластычным штыком, шабля, шпага, рапіра), адзін з заснавальнікаў беларускай школы фехтавання, заслужаны трэнер Беларусі – 100 гадоў з дня нараджэння.\n7 – Клебановіч Васіль Фёдаравіч (1929, Слуц. р-н – 2008), вучоны-глебазнавец, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1976) – 90 гадоў з дня нараджэння.\n7 – Луфераў Мікола (Мікалай Пятровіч; 1929, Краснапол. р-н – 1994), крытык, літаратуразнавец – 90 гадоў з дня нараджэння.\n7 – Герасімовіч Леанід Сцяпанавіч (1939, г. Мінск), вучоны ў галіне выкарыстання электраэнергіі ў сельскай гаспадарцы, акадэмік НАН Беларусі, заслужаны работнік адукацыі Беларусі, вынаходнік СССР – 80 гадоў з дня нараджэння.\n8 – Кольбэ Максімілян Марыя (свецк. Раймунд; 1894–1941), рэлігійны дзеяч, які пэўны час служыў у Гродзенскім кляштары францысканцаў, святы Рымска-каталіцкай царквы – 125 гадоў з дня нараджэння.\n8 – Папоў Васіль Сцяпанавіч (1894–1967), ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік, удзельнік вызвалення Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1945) – 125 гадоў з дня нараджэння.\n8 – Дзядзінчук Сяргей Андрэевіч (1939–2013), спартсмен (барацьба класічная), майстар спорту Беларусі, выдатнік фізічнай культуры і спорту Беларусі, заслужаны трэнер Беларусі – 80 гадоў з дня нараджэння.\n9 – Осіпава Марыя Барысаўна (1909, Талач. р-н – 1999), удзельніца Мінскага камуністычнага падполля і партызанскага руху ў Мінскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1943), заслужаны работнік культуры Беларусі –\n9 – Стасевіч Іван Нічыпаравіч (1929, Старадар. р-н – 1998), жывапісец, педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі – 90 гадоў з дня нараджэння.\n10 – Казлоў Міхаіл Фёдаравіч (1909–1995), вучоны ў галіне гідрагеалогіі, інжынер-гідролаг, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982), кавалер ордэна «Знак Пашаны» – 110 гадоў з дня нараджэння.\n10 – Кардаш Іван Браніслававіч (1919, Мін. р-н – 1993), вучоны ў галіне гігіены і санітарыі, заслужаны ўрач Беларусі, кавалер ордэна «Знак Пашаны» – 100 гадоў з дня нараджэння.\n10 – Сачак Міхаіл Рыгоравіч (1929, Слонім. р-н), вучоны ў галіне хірургіі, заслужаны дзеяч навукі Беларусі, выдатнік аховы здароўя, выдатнік адукацыі Беларусі, вынаходнік СССР – 90 гадоў з дня нараджэння.\n10 – Ярош Міхась (Міхаіл Рыгоравіч; 1929, Клец. р-н – 1987), літаратуразнавец, крытык, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Я. Коласа (1980) – 90 гадоў з дня нараджэння.\n10 – Нікітчанка Іван Мікалаевіч (1939–2010), вучоны ў галіне генетыкі і селекцыі сельскагаспадарчых жывёл, член-карэспандэнт НАН Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1982), прэміі Савета Міністраў СССР (1980) – 80 гадоў з дня нараджэння.\n11 – Шавялуха Віктар Сцяпанавіч (1929–2018), беларускі і расійскі вучоны ў галіне фізіялогіі раслін, акадэмік УАСГНІЛ, Расійскай акадэміі сельскагаспадарчых навук, Расійскай АН, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларусі і Расіі, дзяржаўны дзеяч Беларусі і Расіі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расіі ў галіне навукі і тэхнікі (1996) –\n12 – Хомчанка Васіль Фёдаравіч (1919, Касцюк. р-н – 1992), пісьменнік – 100 гадоў з дня нараджэння.\n12 – Бугаёў Дзмітрый Якаўлевіч (1929, Крыч. р-н – 2017), крытык, літаратуразнавец, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Я. Коласа (1984) – 90 гадоў з дня нараджэння.\n13 – Корж Васіль Захаравіч (1899, Салігор. р-н – 1967), ваенны дзеяч, генерал-маёр, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1944) – 120 гадоў з дня нараджэння.\n13 – Завадскі Уладзімір Георгіевіч (1919, г. Орша – 1992), ваенны дзеяч, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944) – 100 гадоў з дня нараджэння.\n13 – Кавалёў Анатоль Анатольевіч (1939, г. Гомель – 2008), вучоны-фізік, член-карэспандэнт НАН Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1985), Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996) – 80 гадоў з дня нараджэння.\n14 – Главацкі Юзаф Гіляры (1789, г. Мінск – 1858), тэатральны мастак, жывапісец, літограф – 230 гадоў з дня нараджэння.\n14 – Нямчынаў Васіль Сяргеевіч (1894–1964), вучоны ў галіне эканомікі, акадэмік НАН Беларусі, АН СССР, УАСГНІЛ, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1946), Ленінскай прэміі (1965), узнагароджаны трыма ордэнамі Леніна (1936, 1946, 1964) – 125 гадоў з дня нараджэння.\n14 – Шаранговіч Васіль Пятровіч (1939, Мядзел. р-н), мастак, педагог, народны мастак Беларусі, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі, заслужаны дзеяч культуры Польшчы, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1986) – 80 гадоў з дня нараджэння.\n14 – Барздыка Міхаіл Фёдаравіч (1944, Докш. р-н), графік, мастак кнігі – 75 гадоў з дня нараджэння.\n15 – Кузняцоў Васіль Іванавіч (1894–1964), ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік, удзельнік абароны і вызвалення Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1945) – 125 гадоў з дня нараджэння.\n15 – Скальскі Сцяпан Уладзіміравіч (1899, г. Мінск – 1972), акцёр, заслужаны артыст Беларусі – 120 гадоў з дня нараджэння.\n15 – Фамін Яўхім Майсеевіч (1909, Лёзн. р-н – 1941), адзін з кіраўнікоў абароны Брэсцкай крэпасці ў Вялікую Айчынную вайну – 110 гадоў з дня нараджэння.\n15 – «Узвышша», адна з першых раённых газет на Беларусі (да сакавіка 2011 г. – «Сцяг Кастрычніка») (г. Дзяржынск; 1929) – 90 гадоў з часу выдання.\n16 – Алоўнікаў Уладзімір Уладзіміравіч (1919, г. Бабруйск – 1996), кампазітар, грамадскі дзеяч, народны артыст Беларусі, заслужаны дзеяч культуры Беларусі, кавалер ордэна «Знак Пашаны» – 100 гадоў з дня нараджэння.\n16 – Рудэнка Яўгенія Уладзіміраўна (1929–2010), вучоны ў галіне лугаводства, заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Беларусі – 90 гадоў з дня нараджэння.\n17 – Залескі Аляксандр Яфімавіч (1939, г. Мінск), вучоны-матэматык, член-карэспандэнт НАН Беларусі – 80 гадоў з дня нараджэння.\n17 – «Бездзежскі фартушок», музей народнай творчасці, дзяржаўная ўстанова, лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2009) (Драгіч. р-н; 1999) – 20 гадоў з часу адкрыцця.\n18 – Саладуха Аляксандр Антонавіч (1959), эстрадны спявак і музыкант, заслужаны артыст Беларусі – 60 гадоў з дня нараджэння.\n19 – Мархель Таццяна Рыгораўна (1939, Смаляв. р-н), актрыса тэатра і кіно, народная артыстка Беларусі, лаўрэат прэміі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (2017) – 80 гадоў з дня нараджэння.\n19 – Майструк Анатоль Аляксеевіч (1949), трэнер (лёгкая атлетыка, футбол), педагог, заслужаны трэнер Беларусі, майстар спорту СССР – 70 гадоў з дня нараджэння.\n20 – «Прыорбанк», ААТ, буйнейшы прыватны ўніверсальны банк Рэспублікі Беларусь (г. Мінск; 1989) – 30 гадоў з часу заснавання.\n21 – Іваноў Яўген Пятровіч (1939, Краснапол. р-н), вучоны ў галіне гематалогіі і пералівання крыві, выдатнік аховы здароўя Беларусі – 80 гадоў з дня нараджэння.\n21 – Кузьмянкоў Міхаіл Іванавіч (1939, Буда-Каш. р-н), вучоны ў галіне тэхналогіі матэрыялаў, заслужаны дзеяч навукі Беларусі – 80 гадоў з дня нараджэння.\n21 – Стасюк Наталля Віктараўна (1969, Петрык. р-н), спартсменка (веславанне акадэмічнае), майстар спорту СССР міжнароднага класа, заслужаны майстар спорту Беларусі, бронзавы прызёр XXVI Алімпійскіх гульняў (1996, Атланта) – 50 гадоў з дня нараджэння.\n22 – Захараў Веніямін Міхайлавіч (1969, г. Мінск), артыст балета, заслужаны артыст Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996) і тэатральнай прэміі імя\nЛ. Александроўскай (1996) – 50 гадоў з дня нараджэння.\n23 – Каваленка Анатоль Якаўлевіч (1919, Рэчыц. р-н – 2008), ваенны дзеяч, лётчык, удзельнік баёў на Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1945) – 100 гадоў з дня нараджэння.\n23 – Каплякоў Сяргей Віктаравіч (1959, г. Орша), спартсмен (плаванне), майстар спорту СССР міжнароднага класа, заслужаны майстар спорту СССР, чэмпіён ХХІІ Алімпійскіх гульняў (1980, Масква) – 60 гадоў з дня нараджэння.\n24 – Кузняцоў Іван Іванавіч (1919–1986), кампазітар, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі – 100 гадоў з дня нараджэння.\n24 – Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь, буйнейшы ў краіне збор выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога беларускага і замежнага мастацтва, лаўрэат прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» (2015) (г. Мінск; 1939) – 80 гадоў з часу заснавання.\n24 – Чашчын Вадзім Леанідавіч (1949–2003), вучоны ў галіне біяарганічнай хіміі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1988) – 70 гадоў з дня нараджэння.\n25 – Гурыновіч Адам Гіляры Калікставіч (1869, Мядзел. р-н – 1894), паэт-дэмакрат, фалькларыст, рэвалюцыянер – 150 гадоў з дня нараджэння.\n28 – Спасовіч Уладзімір Данілавіч (1829, г. Рэчыца – 1906), юрыст, публіцыст, літаратуразнавец, гісторык, грамадскі дзеяч – 190 гадоў з дня нараджэння.\n28 – Віцебскае народнае мастацкае вучылішча, мастацкая ўстанова, заснаваная М. Шагалам, адзіная ў Беларусі ў перадваенны час (1919–1941) – 100 гадоў з часу заснавання.\n28 – Кармунін Павел Васільевіч (1919–2002), акцёр, народны артыст Беларусі – 100 гадоў з дня нараджэння.\n28 – Баравік Рыгор Іванавіч (1939), рэжысёр, педагог, тэатразнавец, арганізатар кафедры рэжысуры Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў – 80 гадоў з дня нараджэння.\n28 – Вінаградаў Міхаіл Кліменцьевіч (1944, Чашн. р-н), архітэктар, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2004, 2008) – 75 гадоў з дня нараджэння.\n28 – Жданаў Уладзімір Пятровіч (1949, Кіраўс. р-н – 1995), мастак тэатра – 70 гадоў з дня нараджэння.\n29 – Астапеня Аляксандр Паўлавіч (1939, г. Мінск – 2012), вучоны ў галіне гідрабіялогіі, член-карэспандэнт НАН Беларусі – 80 гадоў з дня нараджэння.\n29 – Леантовіч Валерый Аляксеевіч (1939), мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (фарфор), заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі, кавалер ордэна «Знак Пашаны» – 80 гадоў з дня нараджэння.\n29 – Асіповіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей, УК (1999) – 20 гадоў з часу заснавання.\n31 – Азараў Сямён Іванавіч (1909, Чавус. р-н – 1942), удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, савецка-фінляндскай вайны 1939–1940 гг., Герой Савецкага Саюза (1943) – 110 гадоў з дня нараджэння.